Infantino rejasi qulab tushdi: futbol olami qarshi qo‘zg‘aldi
Gianni Infantino shubhasiz bilardi: Jahon chempionati va boshqa yirik turnirlarning kichik ulushlarini xususiy investorlar qo‘liga topshirish g‘oyasi sokin qabul qilinmaydi. Lekin u bunday darajadagi portlashni kutmagandi.
Atigi uch kun ichida butun futbol xaritasi bo‘ylab qarshilik to‘lqini ko‘tarildi. Olti qit’a konfederatsiyasining barchasi fikr bildirdi, taniqli futbol arboblari ham sahnaga chiqdi. Uchtasi ochiqchasiga qarshi, qolgan uchtasi ham ma’qullamadi. Natija esa keskin bo‘ldi: FIFA juma kuni bu reja bekor qilinganini e’lon qildi.
Tashkilot bayonotida shunday jumla paydo bo‘ldi: loyiha “shunday darajadagi bo‘linishlarni” keltirib chiqardiki, qo‘llab-quvvatlash miqyosi qanday bo‘lishidan qat’i nazar, endi boshlang‘ich maqsadga xizmat qilmaydi.
Shundan keyin hammasi aniq bo‘ldi: futbol pul bilan o‘lchanmaydigan chegarasini himoya qilib qo‘ydi.
UEFA: “Futbolning kelajagi garovga qo‘yilmaydi”
Eng keskin zarba Yevropadan keldi. UEFA – so‘nggi olti Jahon chempioni ichidan beshtasini o‘zida birlashtirgan, futbol moliyasining eng og‘ir vaznli markazi – nafaqat tanqid qildi, balki ochiq ultimatum qo‘ydi.
Ular nafaqat rejani rad etdi, balki bir ovozdan qaror qabul qildi: bu loyiha butunlay bekor qilinmaguncha FIFA musobaqalarini boykot qilishga tayyorlik bildirildi.
Ularning bayonotidagi ohang hammasini aytib turibdi: bu model “jahon futbolida o‘rni yo‘q”. Futbolning kelajagini birinchi navbatda moliyaviy daromadni ko‘zlaydiganlar talabi belgilab berishi mumkin emasligi keskin aytildi. Milliy assotsiatsiyalar, ligalar, klublar, futbolchilar va muxlislar manfaatlari investor daromadidan pastga tushirilmasligi kerakligi ta’kidlandi.
Yevropaning pozitsiyasi bir og‘iz so‘z bilan ifodalanadi: ular bu modelga “legitimlik” bermaydi. Futbol – keyingi avlod nomidan ishonib topshirilgan meros, uni hech kim xohlagancha sotib yuborishga “axloqiy huquq”ka ega emas.
Concacaf: “Jarayonning o‘zi shubhali”
Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi futbolini birlashtirgan Concacaf ham keskin norozilik bildirdi. Ular nafaqat g‘oyaning o‘zidan, balki uning qanday taqdim etilganidan ham jiddiy xavotirda ekanini yozdi.
Infantino a’zolarga qaror qabul qilish uchun 19 sentyabrga qadar muddat qo‘ydi. Atigi sakkiz haftadan kamroq vaqt. Jahon futboli tarixidagi eng yirik moliyaviy burilish bo‘lishi mumkin bo‘lgan loyiha uchun.
Ba’zi assotsiatsiyalar uchun bu muddat ham ortiqcha bo‘lib chiqdi – ular tezda “yo‘q” dedi.
Concacaf yig‘ilishida a’zolar uch jihatni alohida ko‘tardi: taklif bo‘yicha yetarli tartib va jarayon yo‘qligi, sun’iy tarzda qisqa muddat belgilanishi va FIFA ichki boshqaruv organlari tomonidan to‘liq ko‘rib chiqilmagani. Eng ko‘p berilgan savol esa shunday bo‘ldi: tarixdagi eng daromadli Jahon chempionatidan keyin ham, yangi va eski FIFA Forward dasturlarini moliyalashtirish uchun xususiy kapitalga ehtiyoj bormi?
Bu muhokama bir narsani yana bir bor yuzaga chiqardi – FIFA ichida shaffoflik va boshqaruv sifatiga bo‘lgan talab keskin oshgan.
CONMEBOL: ehtiyotkor ohang, og‘ir vazn
Janubiy Amerika – CONMEBOL – hamisha futbol siyosatida katta og‘irlikka ega. Bu safar ular Yevropa va Concacaf kabi ochiqchasiga to‘qnashmadi, lekin sukut ham emas edi.
Ularning bayonoti ehtiyotkor, biroq aniq signalli: tashkilot “ehtiyotkorlik, mas’uliyat va hamkorlik ruhi” bilan ish tutishini, global futbolni faqat institutsional kanallar va “yaxshi boshqaruv” tamoyillari orqali mustahkamlashga hissa qo‘shishini ma’lum qildi.
Asosiy chaqiriq esa bir jumlada jamlandi: futbol oilasi ichida birlikni saqlash va har qanday boshqa manfaatdan ustun qo‘yib, doimo “futbolning o‘zini” birinchi o‘ringa qo‘yish.
Yevropa kabi keskin emas, lekin aniq: Janubiy Amerika ham bu masalada juda hushyor.
AFC: Osiyodan kutilmagan qat’iyat
2034 yilgi Jahon chempionati Saudiya Arabistonida o‘tkaziladigan Osiyo qit’asi – AFC – ham bu safar markaziy sahnaga chiqdi. Ular UEFA va Concacaf bilan bir safda ekanini ochiq e’lon qildi.
AFC bayonotida FIFA flagman musobaqalariga xususiy investitsiya kiritish g‘oyasi va uni muhokama qilish tartibi bo‘yicha “jiddiy xavotirlar” borligi aytildi. Eng keskin nuqta esa shunda: Jahon chempionati bo‘yicha boykot ehtimoli ochiq muhokama qilinadigan darajaga yetgani – futbolni sevuvchi har bir insonni tashvishga solishi kerakligi ta’kidlandi.
Ularning fikricha, futbol hech qachon bunday ahvolga tushmasligi kerak edi.
Bu – nafaqat rejaga qarshi chiqish, balki FIFA ichki tizimida tub islohotlar zarurligini eslatib qo‘yish ham edi.
CAF va OFC: kutish, lekin sukut emas
Afrika futbolining markazi – CAF – Infantino rejasini na qo‘llab-quvvatladi, na ochiq rad etdi. Prezident Patrice Motsepe bu masalani CAF ijroiya qo‘mitasi yig‘ilishida batafsil ko‘rib chiqishga va’da berdi.
Bayonot ohangi neytral ko‘rinsa-da, unda muhim tamoyil bor: CAF o‘z a’zolari, FIFA, boshqa konfederatsiyalar va futbol manfaatdor tomonlari bilan hamkorlikda Afrika va butun dunyoda futbolni rivojlantirish uchun moliyaviy va boshqa resurslarni ko‘paytirish yo‘lini izlashda davom etishini bildirdi.
Okeaniya futboli – OFC – ham deyarli shu yo‘lni tanladi. Ular taklifni ko‘rgan, endi a’zolar bilan maslahatlashuv o‘tkazadi. Rasmiy ohang: ular a’zolar, FIFA va boshqa konfederatsiyalar bilan “konstruktiv muloqot”ni davom ettirishga va Okeaniya hamda global futbol taraqqiyotini qo‘llab-quvvatlashga sodiq.
Bu ikki konfederatsiya hozircha ochiq qaror bildirmadi, lekin bir narsa aniq: ular ham bu masalani oddiy texnik loyiha sifatida qabul qilmayapti.
Sepp Blatter va Carlos Cordeiro: FIFA ichidan ham zarba
Bu mojaro faqat qit’alar darajasida emas, FIFA ichida ham chuqur chiziq chizdi.
Sobiq prezident Sepp Blatter ochiq sahnaga chiqdi va aniq chizig‘ini tortdi: FIFA – xususiy investitsiya fondi emas, u nizomlar, qoidalar va global o‘yinni himoya qilish bo‘yicha ishonchli majburiyatga ega assotsiatsiya. Uning fikricha, Jahon chempionati kabi “toj javohirlarini” sotish – o‘yin ruhining o‘zini sotish bilan barobar. Pul muhim, lekin “hammasi” bo‘lib qolmasligi kerak.
Yana bir og‘ir zarba esa ichkaridan – FIFA prezidentining katta maslahatchisi Carlos Cordeiro tomonidan keldi. U juma kuni lavozimidan iste’fo berdi va keskin bayonot bilan chiqdi.
O‘zini bankir sifatida ham, umrboqiy futbol muxlisi sifatida ham tanishtirgan Cordeiro bitta chiziqni aniq qo‘ydi: Jahon chempionatining ulushini sotish g‘oyasini “mutlaqo” rad etadi. U bu taklifda ishtirok etmaganini ta’kidladi va uni FIFA a’zolari, futbolning o‘zi va o‘yin kelajagi uchun “yomon bitim” deb atadi.
Bu – Infantino atrofidagi yagona ovoz emasligini, ichki qarama-qarshilik ham jiddiy ekanini ko‘rsatib qo‘ydi.
FIFA orqaga chekinadi – lekin savollar qoladi
Shu bosim ostida FIFA rejani muzlatibgina qolmadi, amalda bekor qildi. Rasmiy bayonot bo‘linishlar chuqurlashganini tan oldi. Jahon chempionatini xususiy kapital bilan bo‘lishish g‘oyasi hozircha stol ustidan tushdi.
Lekin bu mojaro ortidan bitta savol ochiq qolmoqda: global futbol boshqaruvida chiziq qayerda chiziladi? Qachon pul – taraqqiyot vositasi bo‘lib qoladi, qachon esa o‘yinning o‘zini garovga qo‘ya boshlaydi?
Infantino rejasi qulab tushdi. Endi esa butun futbol olami bir narsani kutyapti: FIFA bu darsdan qanday xulosa chiqaradi – boshqaruvni isloh qiladimi yoki navbatdagi xavfli tajribaga yana urinadimi?
