Infantino rejasi: Jahon chempionati uchun 20 milliard dollarlik reja qanday qulab tushdi
FIFA prezidenti Gianni Infantino futbol olamidagi eng jasur – va eng bahsli – rejalaridan birini orqaga tortdi. Jahon chempionatiga ulush sotish g‘oyasi endi yo‘q. Bir jumla bilan aytganda: “taklif amalga oshirilmaydi”.
Bu shunchaki texnik qaror emas. Bu – global futbol siyosatidagi keskin burilish.
20 milliard dollarlik orzu va bir kunda o‘zgargan kayfiyat
Infantino rejasi oddiy ko‘rinardi: FIFA’ning tijoriy faoliyatini – erkaklar va ayollar Jahon chempionatlari, Club World Cup kabi turnirlarni – alohida kompaniyaga ajratish, unga 20 milliard dollarlik qiymat berish va 20 foiz ulushni xususiy investorlar qo‘liga topshirish.
“Anchor investor” sifatida New York’da Joshua Kushner asos solgan investitsiya firmasi ko‘rilayotgandi. Futbol tarixidagi eng yirik moliyaviy shartnomalardan biri sahnaga tayyor edi.
Ammo e’lon qilinganidan keyin har bir kun, deyarli har bir soat bu reja uchun yanada og‘ir bo‘la boshladi. Tanqidlar ko‘paydi, qarshilik keskinlashdi, FIFA ichida ham, qit’a konfederatsiyalarida ham norozilik to‘lqini ko‘tarildi.
Oxir-oqibat, Infantino o‘zi tan olganidek, “bo‘linishlar” juda chuqurlashdi.
Ichkaridan isyon: Cordeiro va Lamour zarbasi
Burilish nuqtasi juma kuni keldi. Ikki yirik FIFA amaldori ochiqcha qarshi chiqdi – ulardan biri lavozimini tark etdi.
Carlos Cordeiro, Oq uy Jahon chempionati ishchi guruhida FIFA vakili bo‘lib ishlagan, prezident maslahatchisi sifatidagi rolidan voz kechdi. U bayonotida: “Men FIFA Jahon chempionatiga ulush sotishni ko‘rib chiqayotgan paytda jim o‘tira olmayman”, deb yozdi va boshqa yuqori lavozimli xodimlarni ham ochiq gapirishga chaqirdi.
Oradan ko‘p o‘tmay, FIFA bosh operatsion direktori Kevin Lamour Associated Press orqali keskin pozitsiyasini bildirdi. U so‘nggi oylarda bu loyiha bo‘yicha ochiqlik yetishmaganini, xodimlar chalg‘itilganini aytdi va bitta jumla bilan chizig‘ini aniq chizdi: “Bu bir kishining loyihasi”.
Lamour fikricha, bu loyiha nafaqat to‘xtashi, balki futbol siyosiy rahbarlari “to‘g‘ri savollarni berib, to‘g‘ri qarorlar qabul qilishi” kerak bo‘lgan chiziqqa aylangan.
FIFA ichidagi bu ochiq qarshilik Infantino uchun ogohlantirish qo‘ng‘irog‘idan ham ko‘proq narsa bo‘ldi.
UEFA baykoti: “Ba’zi narsalar sotilmaydi”
Bosim faqat ichkaridan kelgani yo‘q. Eng og‘ir zarba Yevropadan bo‘ldi.
UEFA’ning 55 a’zo assotsiatsiyasi Jahon chempionati va barcha FIFA musobaqalarini boykot qilishga kelishib oldi. Ularning pozitsiyasi aniq edi: “Ba’zi narsalar shunchaki sotish uchun emas”.
UEFA bu rejani “rahbariyatning chuqur muvaffaqiyatsizligi” deb atadi va FIFA’ning “jahon futboli qo‘riqchisi sifatidagi burchi”ga xiyonat sifatida baholadi. Bu ayniqsa ramziy edi: Infantino o‘zi uzoq yillar UEFA tizimida ishlagan, 2016 yilda FIFA rahbarligiga aynan shu tashkilotdan ko‘tarilgan.
Yevropaning keskin javobidan so‘ng, Concacaf va Asian Football Confederation ham rejaga qarshi chiqdi. Global futbol xaritasi bo‘ylab qarshilik yoyildi. Jahon chempionatini sotuvga chiqarish g‘oyasi birdan “qizil chiziq”ka aylandi.
UEFA hatto yaqinlashib kelayotgan ayollar U-20 Jahon chempionatini ham boykot qilishga tayyor ekanini bildirdi. Turnir 5 sentyabr kuni Polshada start olishi kerak.
Bosim endi faqat siyosiy emas, kalendar va turnirlar darajasiga tushib bo‘lgandi.
Orqaga chekinish va yangi savollar
Infantino juma kuni kechqurun bayonot bilan chiqdi va reja rasman bekor qilindi. U “barcha fikrlarni diqqat bilan tinglaganini”, loyiha esa endi dastlab qo‘yilgan maqsadlarga xizmat qilmasligini tan oldi.
U endi “o‘yinimizga qiziqqan barcha tomonlarni” yana bir stol atrofida jamlash niyatida ekanini, ayniqsa ko‘proq yordamga muhtoj mamlakatlarda futbolni rivojlantirishni maqsad qilganini aytdi.
Ammo bu orqaga chekinish Infantino uchun siyosiy narxsiz o‘tmaydi.
U 2019 va 2023 yillarda raqibsiz ravishda qayta saylangan, FIFA nizomiga ko‘ra yana bir to‘rt yillik muddatga nomzod bo‘lishi mumkin. Keyingi prezidentlik poygasi uchun arizalar qabul qilish muddati 18 noyabrda yakunlanadi, saylov esa to‘rt oy o‘tib, Rabotda, FIFA’ning Afrika bo‘yicha qarorgohi joylashgan shaharda bo‘lib o‘tadi.
Uning o‘rni yaqindagina deyarli tebratilmasdek ko‘ringan. Uzoq yillik norozilik, yoqtirilmagan loyihalar, lekin baribir mustahkam kursi. Endi esa xususiy kapital bilan bog‘liq bu muvaffaqiyatsiz urinish uning obro‘siga jiddiy darz yetkazishi mumkin.
Savol endi bitta: FIFA rahbariyati uchun bu faqat bir yomon kunmi – yoki jahon futboli boshqaruvi qanday bo‘lishi kerakligi haqidagi katta bahsning boshlanishimi?
