Infantino rejasi bekor qilindi: FIFA ichidagi nizo kuchaydi
FIFA ichida bir necha haftadan beri qaynab turgan keskin tortishuv yakunda o‘z so‘zini aytdi. FIFA prezidenti Gianni Infantino katta shov-shuvga sabab bo‘lgan FIFA Forward Enterprise loyihasini rasman bekor qildi. Bu — xususiy kapitalni Jahon chempionati atrofidagi biznesga kiritish orqali har bir a’zo assotsiatsiyaga qo‘shimcha mablag‘ ulashni ko‘zlagan reja edi.
Reja shov-shuvsiz o‘tmaydi, albatta. Dunyo bo‘ylab e’tirozlar ko‘tarildi, siyosiy soyalar paydo bo‘ldi, oxir-oqibat esa FIFA ichkarisida ham nizo alangasi kuchaydi. Infantino esa bosimga dosh berolmadi.
Xususiy kapital, siyosiy soyalar
Infantino ilgari surgan modelga ko‘ra, Jahon chempionatidan tushadigan daromadning ma’lum qismi xususiy investorlar uchun ochilishi kerak edi. Bu yo‘l bilan FIFA har bir a’zo mamlakatga ko‘proq mablag‘ oqimini va’da qilgan, ayniqsa infratuzilma va rivojlanish loyihalariga turtki berish niyatida edi.
Ammo bu tashabbus atrofida darhol savollar paydo bo‘ldi. Xabar berilishicha, investitsiya guruhiga Jason Kushner boshchilik qilishi mumkin edi — u AQSh prezidenti Donald Trump kuyovi Jared Kushnerning ukasi sifatida siyosiy sahnada tanilgan ism. Futbolning eng muqaddas turniri bilan bunday siyosiy aloqalar bir paytda tilga tushishi ko‘plab federatsiyalarni hushyor torttirdi.
Infantino reja faqatgina FIFA a’zo assotsiatsiyalarining ko‘pchiligi qo‘llab-quvvatlagan taqdirdagina amalga oshirilishini ta’kidlab kelgan. Unga ko‘ra, jarayon FIFA Kengashi, konfederatsiyalar va boshqa manfaatdor tomonlar bilan maslahatlashuvlar orqali yuritilishi kerak edi. Ammo nazariya va amaliyot o‘rtasidagi farq juda tez ko‘rindi.
UEFA baykoti, ichki isyon va keskin burilish
Bosim tashqaridan ham, ichkaridan ham bir vaqtda kuchaydi. UEFA keskin pozitsiya bildirdi: agar loyiha davom etsa, uning barcha a’zolari FIFA musobaqalarini — erkaklar va ayollar Jahon chempionatlarini ham — boykot qilishga tayyor ekanini ma’lum qildi. Bu pozitsiyani CONCACAF va Asian Football Confederation ham qo‘llab-quvvatladi.
FIFA tarixida kamdan-kam uchraydigan darajadagi ochiq qarshilik edi bu. Futbol siyosatida bu qadar yirik blokning bir ovozdan qarshi chiqishi Infantino uchun ogohlantirish emas, balki qizil chiroq bo‘ldi.
Tashkilot ichida ham yer ostidan o‘tib kelayotgan norozilik yuzaga chiqa boshladi. Infantino maslahatchisi, sobiq US Soccer prezidenti Carlos Cordeiro iste’foga chiqdi. Yana bir zarba — FIFA bosh operatsion direktori Kevin Lamour o‘z rahbaridan “aldanganini” ochiq bayon qildi. Bunday bayonotlar odatda yopiq eshiklar ortida qoladi. Bu safar esa hammasi jamoatchilik ko‘z o‘ngida sodir bo‘ldi.
Bosim ortgani sari loyiha siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy jihatdan bo‘linish ramziga aylanib borardi. Infantino esa oxir-oqibat orqaga chekinishdan boshqa yo‘l topmadi.
Prezident bayonoti: “Bo‘linish bizga kerak emas”
Kechki payt tarqatilgan “FIFA President” imzosi bilan chiqqan rasmiy bayonotda Infantino o‘z qarorini e’lon qildi. U FIFA Forward Enterprise dasturini aslida a’zo assotsiatsiyalarni yanada kuchaytirish, ayniqsa yordamga eng ko‘p muhtoj mamlakatlarni qo‘llab-quvvatlash uchun mo‘ljallanganini eslatdi.
So‘ngra muhim nuqtani tan oldi: turli tomonlarning fikrlarini tingach, loyiha FIFA ichida va global futbol sahnasida shunday bo‘linishlarni keltirib chiqarganki, endi qo‘llab-quvvatlash darajasi qanchalik bo‘lishidan qat’i nazar, bu dastur dastlab qo‘yilgan maqsadlarga xizmat qilmaydi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, FIFA maqsadi har doim birlashtirish va rivojlantirish bo‘lgan, shuning uchun loyiha davom ettirilmaydi. Bu — orqaga chekinish emas, deb talqin qilishga urinishi mumkin, lekin fakt o‘zgarmaydi: FIFA ichidagi qarama-qarshiliklar Infantino rejasini yiqitdi.
Endi nima bo‘ladi?
Infantino endi kelgusi kunlar va haftalarda barcha manfaatdor tomonlarni yana bir stol atrofida jamlash niyatida ekanini bildirdi. Maqsad o‘sha-o‘sha: futbolni butun dunyoda, ayniqsa eng ko‘p yordamga muhtoj hududlarda o‘stirish. Faqat bu safar xususiy kapital bilan emas, balki futbol siyosatining nozik muvozanatini buzmaydigan yo‘l bilan.
Savol shunda: global futbol uchun pul va hokimiyat o‘rtasidagi bu kurashda keyingi qadamni kim tashlaydi — konfederatsiyalar, a’zo assotsiatsiyalar yoki yana Infantino o‘zi?
