Infantino Jahon chempionatini sotish rejasidan voz kechdi
Zyurixda futbol siyosatining eng keskin haftalaridan biri yakuniga yetdi. FIFA prezidenti Gianni Infantino Jahon chempionati daromadlarini xususiy kapitalga sotishni ko‘zlagan, janjalli rejasidan voz kechdi. U reja atrofidagi bosimni ko‘tara olmadi, futbol olami esa bu safar bir ovozdan javob berdi.
20 milliard dollarlik reja va portlagan norozilik
Infantino g‘oyasi sodda, lekin keskin edi: FIFA’ning tijoriy faoliyatini, jumladan, erkaklar va ayollar Jahon chempionatlari hamda Club World Cup turnirlarini 20 milliard dollarlik alohida kompaniyaga ajratish, uning 20 foiz ulushini xususiy investorlarga berish.
FIFA ta’riflagan “asosiy investor” – Nyu-Yorkda joylashgan, Joshua Kushner asos solgan investitsiya kompaniyasi. Kushner — AQSh prezidenti Donald Trump kuyovi Jared Kushnerning ukasi. Futbol tarixidagi eng yirik moliyaviy burilish bo‘lishi mumkin bo‘lgan bu loyiha e’lon qilingani zahoti har kuni kuchayib borgan norozilik to‘lqinini qo‘zg‘adi.
Uzoq vaqt “modernizatsiya” va “rivojlanish” shiori ostida yuritilgan bu tashabbus bir necha kun ichida Infantino uchun siyosiy xavfga aylandi.
UEFA bayrog‘i ostida bo‘hton emas, boykot
Keskin burilish chorshanbadan payshanbaga o‘tar kechada sodir bo‘ldi. UEFA’ning 55 a’zo assotsiatsiyasi qat’iy pozitsiya egalladi: Infantino rejasi amalga oshsa, ular Jahon chempionati va barcha FIFA musobaqalarini boykot qiladi.
“Ba’zi narsalar shunchaki sotish uchun emas,” — deyiladi UEFA bayonotida. “FIFA World Cup futboldir. Shunday bo‘lib qoladi. Yevropa ovozi bor ekan, u hech qachon savdoga qo‘yilmaydi.”
Bu so‘zlar futbol siyosati uchun chizilgan chiziq bo‘ldi. Yevropaning ortidan Shimoliy va Markaziy Amerika konfederatsiyasi CONCACAF ham, Osiyoning Asian Football Confederation tashkiloti ham rejaga qarshi ekanini ochiq aytdi. Dunyo futboli geografiyasi bo‘ylab qarshilik yoyildi, Infantino esa tobora yolg‘izlana boshladi.
Ichkaridan zarba: maslahatchi ketdi, rahbariyat gapirdi
Bosim faqat tashqaridan kelgani yo‘q. Infantino uchun eng og‘ir zarbalar FIFA ichidan tushdi.
FIFA prezidenti katta maslahatchisi Carlos Cordeiro — ilgari Goldman Sachs bankida ishlagan moliya mutaxassisi va White House Task Force for the World Cup tarkibida futbol tashkilotini vakili bo‘lgan shaxs — juma kuni iste’fo berdi. U hamkasblarini ham jim qolmaslikka chaqirdi.
“Men FIFA Jahon chempionatidan ulush sotishni ko‘rib chiqayotgan bir paytda tomoshabin bo‘lib turolmayman,” — dedi Cordeiro o‘z bayonotida. Atigi bir necha soat avval FIFA “Hech kim futbolni sotmayapti,” deya jamoatchilikni ishontirishga uringan edi.
Oradan ko‘p o‘tmay, FIFA bosh operatsion direktori Kevin Lamour ham The Associated Press orqali keskin bayonot berdi. Unga ko‘ra, tashkilot xodimlari bir necha oy davomida reja atrofidagi yopiq eshiklar ortida olib borilgan muzokaratlardan bexabar qoldirilgan.
“Bu bir odamning loyihasi,” — deb yozdi Lamour, Infantino bilan FIFA va UEFA davridan beri yonma-yon ishlagan hamkasbi haqida. “Bu loyiha nafaqat to‘xtashi kerak… endi futbol siyosiy rahbarlari o‘zlariga to‘g‘ri savollarni berib, to‘g‘ri qarorlar qabul qilish vaqti keldi.”
Infantino orqaga chekindi, lekin savollar ochiq
Bosim, boykot tahdidlari, ichki iste’folar. Oxir-oqibat Infantino tan olishga majbur bo‘ldi. U juma kuni tarqatilgan rasmiy bayonotida loyihani to‘xtatishini e’lon qildi.
“Barcha fikrlarni diqqat bilan tinglagach, loyiha dastlab qo‘yilgan maqsaddan qat’i nazar, shunday darajadagi bo‘linishlar keltirib chiqargani ayon bo‘ldi, bu endi maqsadlar manfaatiga mos kelmaydi,” — dedi u. “Bizning maqsadimiz har doim — va doimo — birlashtirish va yaxshilash bo‘lgan. Shuning uchun bu taklif davom ettirilmaydi.”
So‘zlar yumshoq, lekin mazmun aniq: reja bekor qilindi. Futbol olami esa bu borada kamdan-kam uchraydigan darajada birlashdi.
Oldinda — maydon va yana siyosat
Navbatdagi FIFA musobaqasi allaqachon taqvimda turibdi: 5 sentyabr kuni Polshada start oladigan Women’s Under-20 World Cup. UEFA a’zolari bu turnirni ham boykot qilishga tayyor ekanini bildirgan edi.
Endi loyiha bekor qilingach, savol ochiq qoladi: maydonga kimlar tushadi, siyosiy chiziqlar qayerda chiziladi?
Bir narsa aniq: bu hafta Jahon chempionati daromadlari emas, futbolning o‘zi savdoga qo‘yilmasligini ko‘rsatgan chizig‘i bilan esda qoladi. Infantino esa endi nafaqat raqamlar, balki ishonch uchun ham kurashishi kerak bo‘ladi.
