Infantino ortga chekdi: futbolni sotish rejasi qulab tushdi
Fifa prezidenti Gianni Infantino nihoyat eng bahsli tashabbuslaridan birini muzlatib qo‘ydi. U katta turnirlarga xususiy sarmoya kiritish bo‘yicha rejasini rasman bekor qildi. Sabab bitta: bu loyiha futbol olamini keskin ikkiga bo‘lib yubordi.
Infantino ochiq tan oldi: loyiha “bo‘linishlar” keltirib chiqardi va endi o‘zining dastlabki maqsadlariga “mos kelmaydi”. Uning qisqa, ammo juda aniq jumlasi hammasini aytib turibdi: “Natijada, bu taklif amalga oshirilmaydi”.
40 million dollarlik va’da va global isyon
Reja oddiy ko‘rinardi, lekin juda og‘ir savollar tug‘dirdi. Fifa barcha 211 a’zo assotsiatsiyaga 40 million dollardan va’da qilgan, buning evaziga erkaklar va ayollar Jahon chempionatlari ham kiradigan yirik musobaqalarga xususiy sarmoyadorlarni kiritish rejasini yoqlash so‘ralgan edi.
Ammo pul bu safar yetmadi.
Yevropa futbolining yuragi bo‘lgan Uefa va uning 55 a’zo assotsiatsiyasi keskin javob berdi: agar reja davom etsa, Jahon chempionatlarini boykot qilishga ovoz berdi. Bu oddiy ogohlantirish emas, Fifa tarixidagi eng keskin siyosiy signal bo‘ldi.
Bosim shu bilan tugamadi. Uefa qaroridan keyin Fifa ichidagi ishonch ham titradi. Tashkilot bosh operatsion direktori Kevin Lamour o‘z ma’muriyati ham loyiha bo‘yicha “aldanganini” aytdi. Bu gap Fifa ichidagi bo‘linishni ochiqchasiga ko‘rsatdi.
Infantinoning global strategiya va boshqaruv bo‘yicha eng yaqin maslahatchilaridan biri Carlos Cordeiro esa umuman lavozimidan ketdi. U taklifni “futbol uchun yomon bitim” deb atadi va bu reja “futbol kelajagini garovga qo‘yishini” yozib qoldirdi.
Konfederatsiyalar birlashdi, prezident yakka qoldi
Ikki yirik konfederatsiya e’tiroz bildirganidan so‘ng, vaziyat Infantino uchun xavfli tus oldi.
Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi futbolini boshqaruvchi Concacaf — bu yozgi Jahon chempionatiga mezbonlik qilgan mintaqa — a’zolari reja ustidan ochiq “rad javobi” berdi. Mintaqa ichidagi manbalar aksariyat assotsiatsiyalar Infantino shaxsiga bo‘lgan ishonchini yo‘qotgani yoki yo‘qotayotganini ta’kidlamoqda.
Osiyo futbolining markazi bo‘lgan Asian Football Confederation ham o‘z pozitsiyasini yashirmadi. Uefa va Concacaf bilan “birdamlikda” ekanini e’lon qildi. Siyosiy zarba esa siyosatchilar tomonidan ham keldi: Buyuk Britaniya bosh vaziri Andy Burnham Infantinoni Fifa boshqaruvi uchun “noto‘g‘ri odam” deb atadi.
Shu bilan Fifa prezidenti 56 yoshida, mart oyida bo‘lib o‘tadigan Kongressda to‘rtinchi muddatga qayta saylanish arafasida, mislsiz bosim ostida qoldi.
U endi “barcha manfaatdor tomonlarni yana bir stol atrofida jamlash” niyatida ekanini, buni “umumiy manfaat ruhida” qilishni xohlayotganini aytmoqda. Ammo so‘nggi kunlar voqealari bu jarayon qanchalik murakkab bo‘lishini ko‘rsatib bo‘ldi.
“Hech kim futbolni sotmayapti”dan to to‘liq chekinishgacha
Qiziq jihati shundaki, Fifa dastlab tanqidlarga qaramay orqaga chekinmoqchi emas edi. Uefa va Concacaf rad javobidan keyin ham tashkilot juma kuni reja ustida ishni davom ettirishini bildirgan, “hech kim futbolni sotmayapti” degan bayonot bilan o‘zini oqlashga uringan edi.
Lekin siyosiy matematika hammasini o‘zgartirdi.
Infantino reja bekor qilinganini e’lon qilar ekan, bitta muhim faktni tan oldi: bu taklifni o‘tkazish uchun Fifa a’zolarining ko‘pchilik ovozi kerak edi. Ya’ni 211 a’zodan kamida 106 tasi rozi bo‘lishi shart edi.
Aynan shu yerda hammasi qulab tushdi. Osiyo konfederatsiyasi ham Uefa va Concacaf safiga qo‘shilgach, zarba halokatli bo‘ldi.
Raqamlar juda aniq: Uefa — 55 ovoz, Concacaf — 35, Osiyo — 46. Agar har bir assotsiatsiya o‘z konfederatsiyasi pozitsiyasiga amal qilsa, jami 136 ta ovoz Infantino rejasiga qarshi bo‘lardi. Bu esa taklifni nafaqat xavf ostiga, balki deyarli imkonsiz holatga keltirdi.
Afrika (CAF) va Okeaniya (OFC) esa rejani avgust oyida muhokama qilishini bildirgan edi. Janubiy Amerika futbolini boshqaruvchi Conmebol esa Fifa’dan taklifning “ko‘lami, tuzilmasi, boshqaruvi va mumkin bo‘lgan oqibatlari” yuzasidan qo‘shimcha ma’lumot va izohlar so‘raganini ma’lum qildi.
Endi navbat saylovga
Infantino uchun bu mag‘lubiyat shunchaki iqtisodiy loyiha ustidan yutqazilgan bahs emas. Bu — uning siyosiy kapitaliga urilgan zarba.
U o‘zini futbolni modernizatsiya qilayotgan islohotchi sifatida ko‘rsatib kelardi. Ammo Jahon chempionatlari kabi muqaddas turnirlarni xususiy kapital bilan bog‘lash g‘oyasi ko‘plab rahbarlar nazarida chiziqdan o‘tish bo‘ldi. Futbolni moliyaviy resurslar bilan kuchaytirish va uni sotib yuborish o‘rtasidagi nozik chegarani bu reja bosib o‘tdi.
Endi savol bitta: mart oyidagi Fifa Kongressida a’zolar Infantino bilan yana bir muddatga boradimi yoki bugungi qaror uning davrida burilish nuqtasiga aylanadimi?
