Hungaroring: afsonalar xaritasi yangilandi
Hungaroring o‘z tarixidagi 40‑mavsumni shunchaki yubiley plakatlari bilan emas, balki trassaning o‘zini qayta yozish bilan nishonlamoqda. Endi har bir burilish nafaqat raqam, balki Formula 1 tarixidagi katta ism yoki chuqur ma’noga ega ramzga aylangan.
O‘tgan yilgi Gran-pri davomida muxlislar burilishlarga nom tanlash bo‘yicha ovoz berdi. Keyin bu takliflar 1986 yildagi ilk Vengriya Gran-prisidan beri trassada ishlayotgan mutaxassislar va yetakchi avtosport jurnalistlaridan iborat hay’at tomonidan ko‘rib chiqildi. Yakunda esa Lewis Hamilton, Nigel Mansell, Jean Alesi kabi afsonalar Hungaroring xaritasida abadiy muhrlandi.
Ularning qo‘l izlari ham betonga quyilib, trassaning xavfsizlik zonalariga o‘rnatiladi. Endi bu yo‘l nafaqat vaqt jadvallarida, balki tosh va beton qatlamida ham tarix saqlaydigan joyga aylandi.
Birinchi burilish – Piquet
Start-finish to‘g‘risidan keyingi ilk keskin burilish endi rasmiy ravishda Piquet deb ataladi. Nelson Piquet bu yerda o‘tkazilgan dastlabki ikki Vengriya Gran-prisida g‘olib chiqqan. Aynan shu burilishda u 1986 yilda Ayrton Senna ustidan tashqi trayektoriyada afsonaviy hujumni amalga oshirgandi. O‘sha manevr Hungaroring xarakterini belgilab qo‘ygandek: tor, lekin jangga to‘la.
Ikkinchi burilish – Hamilton
Keyingi egri – Hamilton. Bu tasodif emas. Lewis Hamilton Hungaroring tarixidagi eng muvaffaqiyatli haydovchi: sakkizta g‘alaba, to‘qqizta pole. U bu trassani o‘zining shaxsiy laboratoriyasiga aylantirgandek, har bir nam poyga, har bir strategik xavf – ko‘pincha uning foydasiga ishlagan. Endi uning nomi vaqt jadvalidan tashqariga chiqib, trassa relyefiga ham yozildi.
Uchinchi burilish – Spring
Uchinchi burilish nomi – Spring. Trassa Uch Buloq vodiysida joylashgan, shu bois bu nom geografiyadan kelib chiqqan. Oddiyroq tuyuladi, lekin Hungaroringning tabiat bilan bog‘liqligini eslatib turadi: tepaliklar, qiyaliklar, yozning bo‘g‘uvchi issig‘i va asfalt ustida qaynayotgan havo.
To‘rtinchi burilish – Mansell
Tez, ko‘rmay kiriladigan chap burilish endi Mansell deb yuritiladi. Nigel Mansell uchun Vengriya alohida bob. 1992 yilda u aynan shu trassada Jahon chempionligini qo‘lga kiritdi. Ammo bu yo‘l unga faqat shon-shuhrat olib kelmagan.
1987 yilda g‘alaba sari ketayotganda orqa o‘ng g‘ildirakdagi gayka bo‘shab, poygadan chiqib ketishga majbur bo‘lgan. Ikki yil o‘tib esa 12‑start pozitsiyasidan shiddatli quvib o‘tishlar bilan birinchi bo‘lib marrani kesib o‘tgan. Shuning uchun bu burilishda uning nomi nafaqat chempionlikni, balki qaytish va kurashni ham anglatadi.
Beshinchi burilish – Mogyorod
Beshinchi egri – Mogyorod. Hungaroring aynan shu munitsipalitet hududida joylashgan va aynan bu burilish qishloqqa eng yaqin nuqta hisoblanadi. Trassa ko‘pincha global sahna sifatida ko‘riladi, lekin bu nom mahalliy ildizlarni eslatib turadi: bu yerda nafaqat chempionlar, balki oddiy tomoshabinlar, ko‘ngilli ishchilar, mahalliy aholi tarixi ham yashaydi.
Oltinchi va yettinchi burilishlar – Driving Center
Oltinchi va yettinchi burilishlar majmuasi endi Driving Center deb ataladi. Bu nom 1998 yilda ochilgan, mamlakatdagi birinchi haydovchilik tayyorgarlik markazi – Hungaroring Driving Center bilan bog‘liq. Bu yerda xavfsiz haydash o‘rgatiladi, yonida esa dunyoning eng tezkor bolidlari chegarani sinab ko‘radi. Bitta asfalt, ikki xil maqsad.
Sakkizinchi va to‘qqizinchi burilishlar – Buda/Pest
Trassaning ritmini o‘zgartiradigan bu kompleks Buda/Pest nomini oldi. Bu bilan Hungaroring va poytaxt o‘rtasidagi aloqaga ishora qilinadi. Poygachilar, jamoalar, muxlislar uchun Budapest allaqachon sevimli manzilga aylangan: Dunay bo‘yidagi kechalar, tarixiy ko‘priklar, shahar tepaliklari – endi bularning barchasi trassa xaritasida ham aks etdi.
O‘ninchi burilish – Danube
Keyingi burilish – Danube. Nom bevosita Budapest orqali oqib o‘tuvchi ulkan daryoga bag‘ishlangan. Dunay bu mintaqaning tomiriday, Vengriya poygasi esa yozgi taqvimning barometrlaridan biri. Bu burilish ham xuddi shunday: kichik xato – katta yo‘qotish.
O‘n birinchi burilish – Alesi
O‘n birinchi burilish muxlislar orasida allaqachon Alesi deb atalardi. Endi bu nom rasmiylashdi. Jean Alesi 1995 yilda shu burilishda mash’um avariya qilgan, lekin qaytib kelib, yana poyga qilgan. Trassaning eng tez va talabchan nuqtalaridan biri endi rasmiy ravishda uning familiyasi bilan yashaydi.
O‘n ikkinchi burilish – Schumacher
O‘n ikkinchi egri – Schumacher. Michael Schumacher bu yerda to‘rtta g‘alaba qo‘lga kiritgan, 2001 yilda esa aynan Hungaroringda o‘zining to‘rtinchi Jahon chempionligini rasman kafolatlagan. Uning nomi bu burilishda nafaqat rekordlarni, balki temir intizom va sovuqqon tezlikni eslatadi.
O‘n uchinchi burilish – Senna
Trassa oxiriga yaqinlashar ekan, o‘n uchinchi burilish – Senna. Ayrton Senna 1986 yildagi ilk Vengriya Gran-prisining birinchi pole pozitsiyasini qo‘lga kiritgan. Uch karra chempion, sport tarixining eng buyuk haydovchilaridan biri sifatida u Hungaroring sahnasini ochib bergan. Endi uning nomi har bir kechikib tormoz bosgan pilotga tavakkal va iste’dod chegarasini eslatib turadi.
O‘n to‘rtinchi burilish – Szisz
Oxirgi, barchani start-finishga qaytaradigan burilish – Szisz. Ferenc Szisz – Vengriyada tug‘ilgan muhandis, Renault sinov bo‘limi rahbari bo‘lgan va 1906 yil 26–27 iyunda Fransiyada o‘tkazilgan tarixdagi ilk Grand Prix g‘olibiga aylangan. Formula 1 dan ancha oldingi davr, lekin aynan o‘sha g‘alaba bugungi chempionatga yo‘l ochgan.
Shunday qilib, Hungaroring endi shunchaki murakkab konfiguratsiyali trassa emas. Har bir burilish – alohida hikoya, alohida davr, alohida xarakter. Endi savol bitta: keyingi avlod qaysi burilishda o‘z izini qoldiradi?
