Haaland goli va VAR: Manchester derbisida yuzaga kelgan bahsli epizod

Manchester derbisida hammasi bir lahzada o‘zgardi. Soat belgisi atigi 60-daqiqani ko‘rsatgan payt, maydonda esa allaqachon charchoq, asab va keskinlik aralashib ketgan edi. Shunda sahnaga yana bir bor Erling Haaland chiqdi.

Norvegiyalik to‘purar chap tomondan yo‘llangan past uzatmaga chekkadan yetib bordi va deyarli imkonsiz bo‘lib ko‘ringan burchakdan to‘pni darvoza tomiga mixlab qo‘ydi. Tomoshabinlar o‘rnidan turdi, lekin ko‘tarilgan bayroq quvonchni bir zumda muzlatib qo‘ydi. Ofsayd.

Yoki shunday tuyulgandi.

VAR tekshiruvi boshlangach, stadiondagi shovqin pasaydi, o‘rnini tarang kutish egalladi. Ekranda chizilgan chiziqlar, qayta-qayta aylantirilayotgan epizodlar, hakamlar orasidagi suhbatlar… Oxir-oqibat qaror e’lon qilindi: gol haqiqiy. Haaland hisobni ochgan futbolchi sifatida qayd etildi.

Dorgu oyog‘i, Fernandez soyasi

Bu vaziyatning ildizi juda nozik tafsilotlarda yashirin edi. Manchester United himoyachisi Patrick Dorgu chap qanotdan kelgan past uzatmani oyoq uchida tegizib, to‘pni jarima maydoni bo‘ylab sirg‘alib o‘tishiga sabab bo‘ldi. Aynan uning oyog‘i Haalandni ofsayddan “qutqarib qoldi” – chiziqlar shuni ko‘rsatdi.

Norvegiyalik bunday sovg‘ani ko‘kka sovurmaydi. O‘ziga xos sovuqqonlik bilan zarba berdi va darvozabonga hech qanday imkon qoldirmadi. Lekin bu epizod atrofidagi bahslar faqat Haaland pozitsiyasi bilan cheklanib qolmadi.

Enzo Fernandez boshqa bir muammo manbaiga aylandi. U City safidagi eng oldingi futbolchi sifatida ofsayd hududida qolib ketdi va to‘p darvoza oldidan uchib o‘tayotganda unga bosh bilan sakrab yetishga urindi. To‘pga tegmadi, lekin harakat ochiq-oydin edi.

Lisandro Martinez aynan shu lahzada ikkilanib qoldi. U Fernandezga tomon siljidi, chunki o‘sha paytda xavf manbai aynan o‘sha bo‘lib ko‘ringan. Orqadan esa Haaland soyadek paydo bo‘lib, bo‘sh qolgan hududga yugurib kirdi. Martinez qarorini bir soniyaga kechiktirdi – bu esa derbida qimmatga tushadigan xatolardan biri bo‘ldi.

VAR qarori va portlagan tanqidlar

Hakamlar brigadasi, jumladan VAR xonasidagi mutasaddilar, yakunda golni o‘z kuchida qoldirishga qaror qildi. Qaror qog‘ozda asosli ko‘rinsa-da, maydondan tashqarida bu epizod bo‘yicha portlash bo‘lishi aniq edi.

Sky Sports sharhlovchisi, klub afsonasi Gary Neville takroriy namoyishlarni ko‘rgach, bu qaror uchun kechirim so‘ralishi aniq bo‘lishini aytdi. Uningcha, bunday yirik o‘yinda bunday darajadagi xato juda ochiq ko‘rinib turardi.

Michael Owen ham jim o‘tirmadi. Endi Casino.org elchisi bo‘lib ishlayotgan, shu bilan birga ‘Match Officials Mic’d Up’ dasturida Howard Webb bilan birga hakamlik qarorlarini tahlil qiladigan sobiq hujumchi bu holatni GOAL bilan suhbatda keskin baholadi.

U shunday dedi: VAR xonasida o‘tirib, ko‘plab vaziyatlarni ko‘rib chiqqan, bu ish tashqaridan ko‘ringanidan o‘n baravar qiyinroq. Lekin aynan shu epizod – deyarli eng sodda turlaridan. Owen aniq bir faktni ochiqladi: chiziq hakami dastlab ofsaydni Haalandga nisbatan ko‘rsatgan. Shundan keyin VAR faqat norvegiyalikning pozitsiyasiga yopishib qolgandek bo‘ldi – chiziqlar tortildi, Dorgu oyog‘i tufayli Haaland onside ekani aniq bo‘ldi va qaror shu yerda yakunlangandek.

Owenning asosiy e’tirozi esa Fernandezga tegishli edi. U ofsaydda turib, to‘pga sho‘ng‘ib, bosh bilan zarba berishga harakat qildi. Bu – faqat “niyat” emas, aniq harakat. Owenning so‘zlariga ko‘ra, bunday paytda “u to‘pga teginishga urinib ko‘rdimi-yo‘qmi” degan savolga o‘rin yo‘q. U to‘pga sho‘ng‘ib sakradi, bu esa himoyachilar qaroriga ta’sir qilgan. Uningcha, bunday holatda ofsaydni qayd etmaslik – tushunib bo‘lmaydigan xato.

Carrickning g‘azabi: “Agar bu talqin bo‘lsa, xavotirli”

O‘yin 1:0 hisobida Manchester City foydasiga yakunlangach, United bosh murabbiyi Michael Carrick mikrofon qarshisiga chiqdi. Uning ohangida hafsalasi pir bo‘lgan murabbiygina emas, tizimdan charchagan mutaxassisning og‘riqli savollari sezilib turardi.

Carrick futbolni “yordamchi texnologiyalar” bilan to‘ldirish maqsadini eslatdi: hakamlarga yordam berish uchun qator qatlamlar – VAR, monitorlar, ofislar, mutaxassislar qo‘shildi. Lekin agar qoidalar shunday talqin qilinayotgan bo‘lsa – darvozadan atigi olti yard uzoqlikda turib, to‘pga sho‘ng‘ib sakragan futbolchi “o‘yinga aralashmagan” hisoblanayotgan bo‘lsa – bu juda xavotirli manzara ekanini ta’kidladi.

United 65 daqiqadan ortiq vaqtni bir futbolchiga ko‘p bo‘lib o‘tkazdi. Phil Foden ilk bo‘limdayoq Bruno Fernandes bilan to‘qnashuvdan so‘ng maydondan chetlatildi – hakam uni raqibining qorniga tepgan deb baholadi. Shunga qaramay, Manchester United birorta ochko ola olmadi. VAR qarori esa bu alamni yanada kuchaytirdi.

Pro Ref bayonoti: kechikkan tan olish

Gary Neville bashorati uzoq kuttirmadi. O‘yindan keyin Pro Ref rasmiy bayonot bilan chiqdi. Unda shunday deyildi: Fernandez to‘pga tegmagani sababli ofsayd masalasi sub’ektiv baholanishi kerak bo‘lgan epizodga aylangan. Lekin aynan shu o‘yinda VAR uning pozitsiyasi va harakati himoyaga ehtimoliy ta’sirini yetarlicha inobatga olmadi va hakamni monitor yoniga chaqirish tavsiyasini bermadi.

Tashkilot Manchester United bilan bog‘langanini, bu vaziyatni “baholashdagi xato” deb tan olganini ma’lum qildi. Endi epizod bo‘yicha ichki ko‘rib chiqish o‘tkaziladi.

United uchun esa bu faqat qog‘ozdagi tasalli. O‘yin tugagan, ochkolar yo‘qotilgan, raqib esa 10 futbolchi bilan ham g‘alabani ushlab qolgan. Jadval bunday “kechirimlar”ni qayd etmaydi.

VAR mavsumi: savollar ko‘payib, ishonch kamayib bormoqda

Mavsum endigina boshlangan bo‘lsa-da, VAR allaqachon bir necha bor markaziy sahnani egallab ulgurgan. Muhim gollar, bahsli ofsaydlar, tushunarsiz chiziqlar, murakkab talqinlar – maydondagi o‘yindan ko‘ra ekran ortidagi chizmalar ko‘proq muhokama qilinayotgan pallaga kelindi.

Michael Owen va boshqa ko‘plab sobiq futbolchilar bir narsani so‘ramoqda: aniqlik va izchillik. Qoidalar tushunarli bo‘lsin, talqinlar bir xil bo‘lsin, himoyachi ham, hujumchi ham, murabbiy ham, muxlis ham nimani kutishini bilsin.

Derbini hal qilgan bitta zarba, bitta bayroq va bitta VAR qarori endi faqat bir o‘yin taqdirini emas, butun mavsum davomida hakamlik tizimiga bo‘lgan ishonchni ham sinovdan o‘tkazmoqda. Savol ochiq: keyingi katta qaror qachon va kimning foydasiga – yoki zarariga – bo‘ladi?