Gilas Pilipinas Women: Himoya va Jamoa O‘yini
Gilas Pilipinas Women yangi bosh murabbiyi BT Toews Meksikodagi FIBA Pre-Olympic Qualifying Tournament oldidan birinchi kundanoq bitta narsani ustuvor qilib qo‘ydi: himoya. Faqat mustahkam emas, hujumkor, tishlaydigan himoya.
Kanadalik mutaxassis jamoa bilan atigi bir necha hafta ishladi, xolos. Lekin u ko‘rganiga allaqachon baho berib bo‘ldi. Uning ko‘zida filippinlik basketbolchilarning individual hujum mahorati juda yuqori.
Toews buni ochiq aytadi: ayrim jihatlarda ularning shaxsiy hujum mahorati yapon o‘yinchilaridan ham yaxshiroq. Bu — katta maqtov. Ayniqsa, u avval Yaponiya klubi Fujitsu Red Waveni boshqargan murabbiy ekanini inobatga olsak.
Ammo u darhol ikkinchi jumlani qo‘shadi: o‘yin yakka emas, jamoa bo‘lib yutiladi.
Yaponiya namunasi va filippincha xarakter
Toews yapon basketbolini ichidan biladi. Shuning uchun u solishtirishdan qochmaydi. Uning ta’kidlashicha, yapon jamoalari bir tan, bir jon bo‘lib yuguradi, birgalikda himoyalanadi, to‘pni to‘xtatish uchun har bir o‘yinchi mas’uliyatni o‘z zimmasiga oladi. Ularning himoyasi “bitta ipga tizilgandek”.
Gilas Women esa hozircha ko‘proq individual mahoratga tayanadi. Toews aynan shu nuqtani o‘zgartirmoqchi. Uning rejasida himoya — tizimning markazi.
U buni yashirmaydi: eng katta kuchini aynan himoyaga sarflamoqchi. Faqat “mustahkam devor” emas, balki raqibni jazolaydigan, tezkor hujumlarga yo‘l ochadigan, bosim ostida qolgan raqibni xatoga majbur qiladigan himoya.
Sabab oddiy. Gilas Women bo‘y jihatidan ko‘p raqiblariga yutqazadi. Demak, ular statik o‘yin bilan emas, tezlik va o‘tish fazalaridagi ustunlik bilan yutishi kerak. Toewsning qarashi ham shunga borib taqaladi: kichik bo‘lsak ham, tezroq bo‘lamiz, aqlliroq bo‘lamiz, himoyadan hujumga keskin o‘tamiz.
O‘tish hujumi — kichik jamoaning katta quroli
Murabbiy uchun asosiy kalit — tranzitsiya, ya’ni himoyadan hujumga o‘tish. U imkon qadar ko‘proq yuguradigan, bo‘shliq topadigan, raqib himoyasi hali joyiga kelib ulgurmasidan zarba beradigan jamoa qurmoqchi.
Toewsning fikricha, shunday o‘yin uslubi filippinlik o‘yinchilarning tabiiy kuchli tomonlarini ochib beradi. Ularning texnikasi, tez qaror qabul qilish qobiliyati, jasoratli o‘yin uslubi aynan shunday ritmda eng yaxshi ko‘rinadi.
Shu bilan birga, murabbiy faqat “yugurish”ni emas, tartibni ham talab qilmoqda. U tranzitsiyada ham tizim bo‘lishini istaydi: o‘yinchilar to‘p qayerga ketishini, qaysi pas qaysi vaziyatda to‘g‘ri bo‘lishini oldindan bilishi kerak.
Og‘riqli mashg‘ulotlar, bo‘sh qolgan pozitsiyalar
Gilas Women hozircha Meksikodagi turnir oldidan to‘g‘ri tarkibni topish bilan band. Mashg‘ulotlar keskinlashgan, yuklama oshgan. Toewsning o‘zi tan oladi: ko‘p o‘yinchilar charchagan, tanalari og‘riydi. Uningcha, bu — yaxshi alomat. Demak, chegaralar kengaymoqda.
Ammo jamoada katta bo‘shliq bor. Sumayah Sugapong va Naomi Panganiban yo‘qligi ikki pozitsiyani bo‘sh qoldirdi. Eng og‘riqli tomoni — ikkalasi ham jamoaning eng yaxshi otuvchilari hisoblangan.
Shunday bo‘lsa-da, Toews uchlik zarbalarini tark etmoqchi emas. Aksincha, u bu elementni yaxshilash niyatida. Faqat bitta shart bilan: sifat miqdordan ustun bo‘lishi kerak.
Murabbiyga ko‘ra, jamoa hali ham uchliklarda yetarli darajada aniq emas. O‘yinchilar zarbadan qo‘rqmaydi, lekin bu yetarli emas. U “shunchaki otish”ni emas, samarali, to‘g‘ri tayyorlangan, hisob-kitobli uch ochkoliklarni ko‘rishni xohlaydi. Maqsad — to‘rtinchi chorakka zo‘rg‘a yetib borish emas, boshidan o‘yinni nazorat qilish.
Uning so‘zlariga ko‘ra, shu yo‘nalishda allaqachon ijobiy siljish bor. Jamoa sifatli zarba topishga ko‘proq e’tibor bera boshlagan.
Izolyatsiyadan tizimli harakatga
Toewsning yana bir prinsipial talabi — izolyatsiyaga tayanmaslik. Gilas Women avvalroq ko‘p hollarda individual mahoratga suyanib, “birga-bir” vaziyatlar bilan o‘yin hal qilishga urinardi.
Yangi murabbiy esa bunday yondashuv uzoq muddatda ishlamasligini yaxshi biladi. U harakatdagi tizim, doimiy harakatlanadigan, uzluksiz paslar bilan raqibni charchatadigan hujumni qurmoqchi.
Uning fikricha, murabbiy har safar chizg‘idan turib o‘yin sxemasini chizib bera olmaydi. Har bir hujumni alohida boshqarishning imkoni yo‘q. Demak, o‘yinchilar “motion” uslubidagi, doimiy harakat va o‘qilgan o‘yin bilan yashaydigan tizimni o‘zlashtirishi kerak. To‘p aylanadi, o‘yinchilar joy almashadi, lekin bularning bari tartib bilan, emas, betartib individual hujumlar bilan.
Yulduzlar va Meksikodagi sinov
Bu yangi falsafaning markazida esa aniq ismlar turibdi. Kacey dela Rosa, Jack Animam va Vanessa de Jesus — FIBA Pre-OQT uchun e’lon qilingan Gilas Pilipinas Women tarkibining bosh qahramonlari.
Ularning har biri o‘ziga xos kuchli tomonlarga ega. Biri bo‘y va kuch bilan, biri tajriba va liderlik bilan, yana biri tashqi chiziqdagi qarorlar va zarbalar bilan jamoaga ta’sir ko‘rsatadi. Toews uchun vazifa — ularning barchasini bitta ritmga solish.
Meksikoda 17–23 avgust kunlari bo‘lib o‘tadigan turnir bu loyihaning ilk jiddiy imtihoni bo‘ladi. Bu nafaqat saralash bosqichi, balki yangi Gilas Women kim bo‘lishini ko‘rsatib beradigan sahna.
Savol endi bitta: himoyani bir ipga tizib, kichik, lekin jasur jamoa o‘zini olimpiyaga eltuvchi yo‘lda haqiqiy kuch sifatida ko‘rsata oladimi?
