Gasly podiumidan ayrildi: Monakodagi sud qarori
Monako tunlari odatda orzu va shon-shuhrat bilan eslanadi. Pierre Gasly uchun esa bu safar u yer sud qarori bilan bog‘liq alamli xotira bo‘lib qoladi. Alpine poygachisi Monako Gran-prisidagi podiumini baribir yo‘qotdi – pit-leynda tezlik oshirgani uchun berilgan jarimalar kuchida qoldi. Buni FIA tarkibidagi International Court of Appeal (ICA) tasdiqladi.
77 santimetr va butun poygani ag‘darib tashlagan xato
Monakodagi poyga chog‘ida bir nechta haydovchi pit-leyn tezligi uchun “ushlangan” edi. Keyin ma’lum bo‘ldiki, pit-leyn o‘lchov tizimida nosozlik bor: birinchi ikki vaqt o‘lchash loopi orasidagi masofada 77 santimetr tafovut aniqlangan. Shu noodatiy xato sabab jarimalar soni ham g‘alati ko‘payib ketdi.
Oscar Piastri va George Russell kabi haydovchilar jarimalarini poyga davomida o‘tashdi. Russellniki hatto noto‘g‘ri qo‘llanib, unga qo‘shimcha drive-through sanksiya ham keltirib chiqardi. Gasly esa ikki marta besh soniyalik jazo oldi va ular yakuniy natijasiga qo‘shildi. Shu bilan u uchinchi o‘rindan ettinchiga tushib ketdi. Aynan vaqt hisob-kitobi tufayli Alpine jamoasi qayta ko‘rib chiqish huquqini ishga sola oldi.
12 iyunda FIA stevardlari jarimalarni bekor qilib, Gaslyni yana uchinchi pog‘onaga qaytargan edi. Lekin poyga vaqtida jazoni o‘tab bo‘lganlarga bunday imkon berilmadi. Natijada tasnif chalkash, paddok esa qaynagan holatda qolgan edi.
Hadjar uchun uchinchi o‘rin, Gasly uchun alam
McLaren va Red Bull bu holatdan mamnun bo‘lishi mumkin emasdi. Isack Hadjar va Piastri joy yo‘qotdi: Hadjar uchinchidan to‘rtinchi, Piastri to‘rtinchidan beshinchi o‘ringa surildi. Racing Bulls haydovchilari ham bittadan pog‘ona pastladi. Shuning uchun Red Bull va McLaren ishni ICAga olib chiqdi, ularga Racing Bulls va Motorsport UK ham qo‘shildi.
Yakunda ICA yakuniy nuqtani qo‘ydi: jarimalar qonuniy, ular o‘z kuchida qoladi. Demak, Gasly yana ettinchi, Hadjar esa poyga tugagach nishonlagan uchinchi o‘rnini rasman qaytarib oldi. Ikki fransuz haydovchi taqdirida bir qaror bilan butunlay teskari yo‘nalish paydo bo‘ldi.
ICA qarorida Alpine dalillari yetarli emasligi alohida ta’kidlandi. Jamoa Gasly pit-leynda aslida tizim o‘lchagandan ko‘ra uzunroq masofani bosib o‘tganini isbotlay olmadi. Sudga ko‘ra, ikki timing loop orasidagi qisqa vaqt “qisqaroq trayektoriya, yuqoriroq tezlik yoki ikkalasining birgalikdagi natijasi” bo‘lishi mumkin edi. Aniqlik yo‘q – demak, jazo qoladi.
Shu bilan birga, ICA yana bir nozik nuqtaga urg‘u berdi: boshqa haydovchilar poyga davomida jarimani o‘tab bo‘lganining o‘zi noqonuniy sanksiyani bekor qilishga to‘siq bo‘lolmaydi. Sud buni “jamoalarning tanlovi va ixtiyori bilan qabul qilingan qarorlar” deb baholadi. Aksini tan olish sport adolatiga zid bo‘lishi qayd etildi.
Alpine: “Adolatsiz jazolanganmiz”
Qarordan keyin Alpine ohangini yashirmadi. Jamoa bayonotida “hafsalasi pir bo‘lgani va ranjigani”ni ochiq aytdi. Ularning fikricha, Gasly poyga davomida pit-leyn tezlik chegarasini bir marta ham buzmagan.
Jamoa shunday mazmunda chiqish qildi: ular qarorga rozi emas, Car #10 hech qanday limitni oshirmaganiga ishonishda davom etadi. Shu bilan birga, Parijdagi tinglovdan keyin hakamlar hay’ati chiqargan hukmni tan olishga majbur ekanini ham bildirdi. Alpine o‘zini “nohaq jazolangan” deb hisoblaydi, lekin baribir trekdagi natijalarni yaxshilashga va chempionatdagi shiddatli kurashni davom ettirishga e’tibor qaratishini urg‘uladi.
Jamoa ichkarisida hissiyotlar qaynab turgani aniq. Lekin ular ochiqchasiga bir narsani aytishdi: bu qaror maqsadlarga erishish yo‘lidagi motivatsiyani so‘ndira olmaydi.
FIA o‘zini himoya qiladi, tizimni esa qayta ko‘rib chiqadi
FIA esa bu mojaro fonida stevardlarni “ayb doskasi”ga qo‘yishni istamayapti. Ular e’lon qilgan bayonotda Monakodagi qarorlar noto‘g‘ri bo‘lgan taqdirda ham, bu stevardlarning o‘ziga xos ish muhiti bilan bog‘liqligini eslatdi. Sud esa butunlay boshqa sharoitda ishlaydi: u yerda kengaytirilgan huquqiy maslahatlar, qo‘shimcha dalillar va chuqur tahlil mavjud.
Shu bilan birga, FIA Formula 1 vaqt o‘lchash tizimi va unga bog‘liq reglamentlarni qayta ko‘rib chiqishini ma’lum qildi. Hakamlik, qayta ko‘rib chiqish huquqi va apellyatsiya jarayonlari ham tahlildan o‘tadi. Maqsad – “uzluksiz takomillashtirish”.
Tashkilot stevardlar korpusini ochiq qo‘llab-quvvatladi, ularning mustaqilligi va xolisligini global avtosportning ajralmas qismi sifatida ta’rifladi. Har bir ICA qarori stevardlar tomonidan sinchiklab o‘rganilishi, shu asosda o‘z amaliyotlarini yangilab borishlari ta’kidlandi.
Ammo paddokdagi savol baribir ochiq qolmoqda: texnik xato tufayli yuzaga kelgan chalkashliklar, kechiktirilgan qarorlar va sudgacha cho‘zilgan bahslar Formula 1 singari nozik sportda qanchalik qabul qilinishi mumkin? Sezon oxirida bir necha ochko taqdirni hal qiladigan pallada, Monakodagi bu 77 santimetr qanchaga tushishi mumkin?
