FIFA rejasi: Infantino kelajagi xavf ostida
FIFA o‘z tarixidagi eng bahsli rejalaridan birini rasman tokchaga qo‘ydi. Tashkilot tashqi investorlar qo‘liga o‘z biznes imperiyasining bir qismini berish niyatidan voz kechdi — bosim shunchalik kuchli bo‘ldiki, davom ettirish siyosiy ham, sport nuqtai nazaridan ham xavfli tus oldi.
Reja oddiy emasdi. FIFA yangi tuzilma yaratib, Jahon chempionati hamda boshqa yirik turnirlarni aynan shu bo‘linma orqali boshqarishni, uning qariyb 20 foiz ulushini sotish orqali 4,2 milliard dollar atrofida mablag‘ yig‘ishni ko‘zlagan edi. Bu tuzilma taxminan 20 milliard dollarga baholangan, demak, gap futbol tarixidagi eng katta tijoriy bitimlardan biri haqida ketayotgan edi.
Lekin bu safar futbol siyosati maydondagi o‘yindan ham keskinroq bo‘ldi.
UEFA boshchiligidagi qarshilik: “Futbolning ruhi sotilmaydi”
Reja seshanba kuni oshkor bo‘ldi, payshanbaga kelib esa Yevropa futbolining markazi — UEFA allaqachon javob zarbasini berdi. A’zolar FIFA musobaqalarini boykot qilishga ovoz berdi. Bu shunchaki norozilik emas, urush e’loniga yaqin signal edi.
UEFA bayonotida taklif “yashirincha o‘ylab topilgani, bunday darajadagi masalada bunday yondashuv mas’uliyatsizlik va oqlab bo‘lmas holat” ekani qayd etildi. Yevropaliklar FIFA’ni ochiqchasiga futbolning “ruhini” sotuvga qo‘yayotganlikda aybladi.
Bosim tobora oshdi. FIFA ichkarisida ham norozi ovozlar ko‘tarila boshladi.
Kechki bayonotda FIFA prezidenti Gianni Infantino orqaga chekinishga majbur bo‘ldi: “Barcha fikrlarni diqqat bilan tinglagach, loyiha futbol ichida shunday darajadagi bo‘linishlar keltirib chiqargani ayon bo‘ldiki, qo‘llab-quvvatlash darajasi qanday bo‘lishidan qat’i nazar, bu endi dastlab qo‘yilgan maqsadlar manfaatiga zid”, dedi u.
Uning so‘zlariga ko‘ra, FIFA maqsadi “har doim birlashtirish va yaxshilash bo‘lgan va shunday bo‘lib qoladi”. Shuning uchun ham, deya yakunladi Infantino, taklif endi davom ettirilmaydi.
Bu qaror futbol siyosatidagi jangni to‘xtatdi. Ammo u boshqa, yanada nozik savolni ochib berdi: Infantino o‘zi qanchalik mustahkam turibdi?
Ichki portlash: iste’foga ketgan maslahatchi va xiyonat tuyg‘usi
Janjal eng yuqori darajadagi iste’foga ham olib keldi. Infantino’ning yaqin maslahatchisi Carlos Cordeiro juma kuni darhol kuchga kiradigan iste’fosini e’lon qildi. U rejani “futbol uchun yomon kelishuv” deb atadi.
FIFA ichkarisida ham keskin so‘zlar yangradi. Tashkilot bosh operatsion direktori Kevin Lamour xodimlar o‘z prezidentlari tomonidan “aldanganini” aytib, bu tashabbusni “bir odam loyihasi” deb ta’rifladi.
Bu endi oddiy biznes g‘oyasi emas, balki boshqaruv uslubi, shaffoflik va ishonch haqida ochiq bahsga aylandi.
Tashqaridan zarba beruvchilar ham topildi. Buyuk Britaniya Bosh vaziri Andy Burnham jurnalistlar oldida Infantino’ni “tashkilotni boshqarish uchun noto‘g‘ri odam” deb atadi. Siyosiy bosim, sport bosimi va ichki qarshilik — bularning bari bir kunda jam bo‘ldi.
Infantino uchun xavfli burilish: siyosat, Trump va 2026 xotiralari
FIFA rahbariga qarshi kayfiyat bu mojaro bilan boshlangani yo‘q edi. Infantino allaqachon 2026 yilgi Jahon chempionati atrofidagi munosabatlari sabab bosim ostida yurgan.
Uning AQSh prezidenti Donald Trump bilan aloqalari tanqid ostiga olingan, ayniqsa, USA hujumchisi Folarin Balogun’ga ko‘rsatilgan qizil kartochka atrofidagi voqea keskin bahs keltirib chiqargan edi. Trump keyinroq Infantino’ga qo‘ng‘iroq qilganini, natijada futbolchiga berilgan chetlatish bir yilga to‘xtatilgani va Balogun keyingi o‘yinda maydonga tushganini ochiq aytib berdi. Bunday hikoyalar futbol siyosatini yanada shubhali ko‘rsatadi.
Endi esa FIFA’ning xususiy investitsiya rejasi bilan bog‘liq yana bir nozik chiziq paydo bo‘ldi. Kutilishicha, bu sxemada Thrive Capital asoschisi Joshua Kushner asosiy rolni bajarishi, Thrive Eternal nomli fond orqali sarmoya guruhiga boshchilik qilishi kerak edi. Joshua — Trump’ning kuyovi Jared Kushnerning ukasi.
Trump Camp Davidda jurnalistlarga FIFA’ning ulush sotish rejalari haqida Infantino bilan gaplashmaganini aytdi. Ammo ismlar, aloqalar va manfaatlar zanjiri allaqachon jamoatchilik xotirasiga mixlanib bo‘ldi.
Shu paytgacha Infantino uchun hammasi ancha qulay ko‘ringandi. U 2031 yilgacha mo‘ljallangan so‘nggi muddatga qayta saylanish niyatida, Marokashda bo‘lib o‘tadigan saylovda raqibsiz qatnashishi kutilayotgan edi. AQSh, Kanada va Meksika hamkorligida o‘tgan so‘nggi Jahon chempionati tijoriy va tashkiliy jihatdan muvaffaqiyatli baholangan, bu esa prezident uchun kuchli dalil bo‘lib xizmat qilardi.
Ammo bu mojaro kartalarni aralashtirib yubordi.
Osiyo va boshqa konfederatsiyalar: sobiq ittifoqchilar ham qarshi chiqmoqda
Eng keskin signallardan biri Osiyo futbol konfederatsiyasi — AFC’dan keldi. Infantino prezidentligining 11 yili davomida AFC uning asosiy tayanchlaridan biri bo‘lib kelgan edi. Endi esa aynan ular FIFA’ning boshqaruv uslubini zudlik bilan qayta ko‘rib chiqishga chaqirmoqda.
AFC bayonotida bu reja FIFA’dagi “maslahatlashuv va qaror qabul qilish jarayonlaridagi fundamental zaifliklarni fosh qilgani” ta’kidlandi. Konfederatsiya FIFA’dan boshqaruv va qarorlar tizimini “shoshilinch tarzda qayta ko‘rib chiqishni” talab qildi.
Bu shunchaki tanqid emas, balki siyosiy signaldir.
AFC prezidenti Sheikh Salman bin Ebrahim Al Khalifa 2016 yilda FIFA prezidentligi uchun saylovda Infantino’ga juda oz farq bilan yutqazgan edi. Endi u ham ochiqchasiga qarshi chiqdi. Bahraynlik rahbar FIFA rejasini “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan” deb atadi.
Uning bayonotida yana bir og‘ir jumla bor edi: FIFA’ning bir tomonlama harakatlari “hamjihatlik, hamkorlik va shaffoflikka asoslangan qit’a futboli poydevorini yemirayotgandek ko‘rinmoqda”, dedi u.
Bu so‘zlar nafaqat loyiha, balki Infantino davriga berilgan siyosiy baho sifatida yangradi.
Yangi raqiblar sahnaga chiqadimi?
Katta savol endi shunday: bu norozilik real prezidentlik poygasiga aylanadimi?
Shimoliy va Markaziy Amerika futboli rahbari Victor Montagliani haqida allaqachon gap-so‘zlar yuribdi. U kelasi yil mart oyidagi saylovda Infantino’ga qarshi nomzod sifatida maydonga tushishi mumkinligi bilan bog‘lanmoqda.
Infantino esa aprel oyidayoq to‘rtinchi muddatga nomzodini qo‘yishini ma’lum qilgan. Saylov 18 mart kuni Marokashda bo‘lib o‘tadi. 211 a’zodan iborat FIFA kongressida prezidentlikka da’vogarlik qilish uchun nomzodlar 18 noyabrgacha rasmiy ariza topshirishi kerak.
Demak, vaqt bor. Lekin endi bu vaqt Infantino foydasiga emas, unga qarshi ishlashi ham mumkin.
FIFA milliardlab dollarli rejadan voz kechdi. Ammo savol ochiq qolmoqda: bu qaror tashkilotdagi hokimiyat muvozanatini saqlab qoladimi yoki aynan shu orqaga chekinish futbol siyosatidagi navbatdagi katta o‘zgarishlarga start beradimi?
