Fifa rahbari Gianni Infantino tanqidchilarga murojaat qildi

Fifa rahbari Gianni Infantino tanqidchilarga murojaat qildi: “nafrat tarqatmang, biroz bo‘shashib, meditatsiya qiling, ibodat qiling yoki shunchaki futbol tomosha qiling”.

U bu chaqirig‘ini shaxsiy Instagram sahifasida joylangan 15 slayddan iborat post orqali bildirdi. Keyinroq bu post Fifa’ning sakkiz milliondan ortiq obunachisi bor rasmiy akkauntida ham ulashildi. Infantino “qalam va qog‘oz ortiga, monitor ortiga yashiringan” tanqidchilarga yuzlanarkan, ular “nafrat urug‘ini ekish” bilan band bo‘layotgan bir paytda Fifa “yer yuzidagi eng buyuk sport voqeasini” o‘tkazayotganini ta’kidladi.

Uning tasviriga ko‘ra, jahon chempionati “insoniyatning eng yaxshi qiyofasini” namoyon etdi. 2026-yilgi turnirni esa u “100 foiz xavfsiz, faqat quvonch va baxt” deya tasvirladi.

Mojarolar fonida “eng buyuk shou”

Infantino turnir atrofidagi qator keskin bahslarni keskin yumshatib ko‘rsatdi. Ayniqsa, Eron terma jamoasining ishtirokini alohida yutuq sifatida ko‘rsatdi: mamlakat AQSh bilan siyosiy va harbiy taranglik fonida bo‘lsa-da, baribir hamkash mezbon hududiga keldi.

Fifa rahbarining aytishicha, tashkilot “urush holatidagi ikki davlatni yaqinlashtirish uchun tinmay ishlagan”, Eron esa mezbon mamlakatga “hech qanday hodisa yoki to‘qnashuvsiz” kirib kelgan.

Bu tasvir Amir Ghalenoei so‘zlari bilan keskin zid. Eron bosh murabbiyi jamoasini jahon chempionatidagi “eng ko‘p ezilgan” terma deb atagan edi. Eron delegatsiyasi vizalar bilan cho‘zilishlarga duch keldi, shtabdagi bir qator “asosiy” xodimlarga AQShga kirish ruxsati berilmadi, muxlislarning ajratilgan chiptalari bekor qilindi. Tayyorlov rejasi ham ostin-ustun bo‘ldi: Eron Tucson (Arizona)dagi mashg‘ulot bazasidan voz kechib, Tijuana (Meksika)ga ko‘chishga majbur bo‘ldi.

Keyinroq cheklovlar davom etdi: jamoa Los Angeles va Seattle’dagi guruh uchrashuvlariga qatnayotgan paytda bazadan o‘yin joylariga borib-kelish yo‘nalishlarida ham turli cheklovlarga duch keldi.

Bu faqat Eron muammosi emasdi. Haiti, Senegal va Ivory Coast muxlislari ham Trump ma’muriyati joriy etgan sayohat taqiqlari sababli chempionatga kirishda qiynaldi. Somali hakami Omar Artan esa diplomatik pasport va amaldagi bir martalik AQSh vizasiga ega bo‘lishiga qaramay, “terrorizmda gumon qilingan shaxslarga aloqadorlik” bahonasi bilan mamlakatga kiritilmadi.

Infantino esa boshqa rakursni tanladi: “Sizlar viza ololmagan bir necha kishini tilga oldingiz, lekin dunyoning har burchagidan kelgan millionlab tasdiqlangan vizalarni ko‘rmagandek bo‘ldingiz. Chunki futbol dunyoni birlashtiradi, bu yozda bu juda ta’sirli tarzda isbotlandi”, — deb yozdi u.

U turnir xavfsizligini yana bir bor bo‘rttirib ko‘rsatdi: “nol hodisa, nol zo‘ravonlik, faqat quvonch, his-tuyg‘ular, baxt, birlik va birdamlik”, deya ta’rif berdi.

Amalda esa Fifa hali ham bir qator voqealarni o‘rganmoqda. Argentina terma jamoasi o‘yinchilari va shtab a’zolarining finalda Ispaniyaga yutqazgach, raqib futbolchilari bilan bo‘lgan janjali bo‘yicha ish ochilgan. Amerika ijtimoiy tarmoq yulduzi IShowSpeed’ga nisbatan irqchilik haqidagi shikoyatlar ham tekshiruv ostida. Bir qator uchrashuvlarda, jumladan Atlanta shahrida bo‘lib o‘tgan Angliya – Argentina yarim finalidan so‘ng ham muxlislar qo‘lga olingan.

Stadionlarda Immigration and Customs Enforcement (ICE) xodimlarining ko‘rinishi ham katta bahs uyg‘otdi, bu esa turnir “nol zo‘ravonlik” shiori bilan qanchalik mos kelgani haqida savollarni yanada ko‘paytirdi.

Balogun ishi va hakamlik bo‘yicha bosim

Infantino o‘z postida hakamlik masalasidagi tanqidlarga ham to‘xtaldi. Ayniqsa, USA hujumchisi Folarin Balogun atrofidagi mojaro alohida tilga olindi. U so‘nggi 16 bosqichidagi o‘yinda maydonga tushishga ruxsat oldi, garchi qizil kartochkadan keyin olishi kerak bo‘lgan bir o‘yinlik diskvalifikatsiya Fifa tomonidan to‘xtatib qo‘yilgan bo‘lsa-da. Bu qaror oldidan AQSh prezidenti Donald Trump aralashgani aytilgan.

Erkaklar jahon chempionatidagi 191 ta boshqa qizil kartochkadan faqat bittasida shunga o‘xshash tarzda futbolchi diskvalifikatsiyasiz qutulgan. Shu fonida qaror futbol olamida portlashga sabab bo‘ldi.

Uefa buni “qizil chiziqdan o‘tish” deb baholadi, qarorni “mislsiz, tushunarsiz va oqlab bo‘lmaydigan” deya atadi. Norvegiya futbol federatsiyasi esa Fifa etik qo‘mitasiga rasmiy shikoyat berishni ko‘rib chiqmoqda.

Infantino esa bunday qarorlarni odatiy hol sifatida ko‘rsatishga urindi. U shunday yozdi: bunday turdagi yengilliklar “eng yirik ligalarning o‘zida ham muntazam va keng qabul qilingan amaliyot” ekanini ta’kidladi. So‘ng kinoya bilan qo‘shimcha qildi: “Aynan mana shu amaliyotdan foydalanadigan mamlakatlarning o‘zi bugun bizni tanqid qilayotgani qiziq”.

Xalqaro Olimpiya Qo‘mitasi esa Infantino’ni siyosiy betaraflikni buzgan-buzmaganini tekshirishni rad etdi. FairSquare inson huquqlari tashkiloti kiritgan shikoyat IOC etik komissiyasi vakolatiga kirmasligi ma’lum qilindi.

“Nafrat ekayotganlar”ga murojaat

Infantino postining yakuniy qismi hissiyotga to‘la edi. U muxoliflariga turnirga “biroz mehr” va “hurmat” bilan qarashni maslahat berdi. Uning ta’rificha, bu chempionat “odamlar oilalar bo‘lib, muxlislar bo‘lib, bir tan-bir jon bo‘lib yig‘ilgan” bayram bo‘ldi.

“Bizning go‘zal o‘yinimizni sog‘inganlarning barchasiga, his-tuyg‘ularni, nishonlashlarni, kulguni, yig‘ini, alamni va quvonchni sog‘inganlarga. Bolalar, chaqaloqlar, buvilar, bobolar va ota-onalar bir maydon atrofida birlashganini ko‘rish imkonidan mahrum bo‘lganlarga… sizlarning hammasidan uzr so‘rayman. Nafrat va tanqid sizni shu manzaradan butunlay uzib qo‘ydi”, — deb yozdi u.

So‘ngra u ohangni yanada keskinlashtirdi: “Ular nishonlayotgan bir paytda, siz nafrat urug‘ini ekish bilan band edingiz. Bizning dunyomizga nafrat emas, sevgi kerak; bo‘linish emas, bag‘rikenglik; motam emas, bayram kerak”.

Infantino tanqidchilarni bir zum to‘xtab, o‘zlariga savol berishga undadi: “Bizni yomonlash uchun vaqt va kuch sarflayotganlarga aytadiganim shu: bir lahza to‘xtang, o‘ylang, meditatsiya qiling, ibodat qiling yoki futbol o‘yinini tomosha qiling va yuzlarga, ko‘zlarga, his-tuyg‘ularga diqqat bilan qarang”.

Uningcha, bu darajadagi tomoshani “faqat bizning go‘zal o‘yinimiz” bera oladi. “Bu shouda hamma birlashadi, yana inson sifatida bir-biriga ulanadi”, — deb yozdi u.

Infantino yakunda o‘zini ham markazga qo‘ydi: Fifa prezidenti sifatida bu “shou”ga hech bo‘lmaganda biroz hissa qo‘shganidan “nihoyatda faxrlanishini” aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu “ajoyib tuyg‘u”.

Savol esa hanuz ochiq: bu tuyg‘u futbol olamidagi chuqur ishonchsizlikni yuvib tashlashga yetadimi?