FIFA prezidenti Gianni Infantino mustaqil tekshiruvga rozi bo‘ldi
Gianni Infantino bosim ostida chekindi: FIFA mustaqil tekshiruvga rozi bo‘ldi
Jahon futbolining eng qudratli kabinetida nihoyat muz eridi. FIFA prezidenti Gianni Infantino bir necha haftalik bosim va ichki noroziliklardan so‘ng tashkilot boshqaruv tizimiga oid mustaqil tashqi ko‘rik o‘tkazishga rozi bo‘ldi. Sabab bitta emas: World Cup huquqlarini sotish atrofidagi mojarolar, Fifa Forward Enterprise kelishuvi va Folarin Balogun bilan bog‘liq bahslar Infantino uchun siyosiy maydonni ancha toraytirib qo‘ydi.
Ichkaridan bosim, tashqaridan talab
O‘tgan oy oshkor bo‘lgandi: FIFA Kengashining bir qator a’zolari Fifa Forward Enterprise bitimi va Balogun ishi bo‘yicha mustaqil tashqi ko‘rib chiqish talabini faol ilgari surayotgan edi. Eng keskin qadamni esa England Football Association raisi Debbie Hewitt tashladi – u Infantino nomiga rasmiy xat yo‘llab, aynan shu ikki masalaga oid barcha hujjatlarni ochiqlashni talab qildi.
Infantino avvaliga norozi kengash a’zolari bilan bevosita muloqotga kirishmadi, sukutni afzal ko‘rdi. Ammo sukut cho‘zilgan sari bosim kuchaydi. Natijada u barcha 211 a’zo assotsiayaga yuborgan maktubida ilk bor tashqi nazoratga ochiqligini bildirishiga to‘g‘ri keldi.
Shu bilan birga, u FIFA ichki qaror qabul qilish mexanizmlarini qayta ko‘rib chiqish bo‘yicha takliflarni ham qabul qilishini ma’lum qildi. Bu masala 15 oktabr kuni Zurich shahrida bo‘lib o‘tadigan FIFA Kengashi yig‘ilishida kun tartibiga qo‘yiladi.
Mustaqil ko‘rik: real islohotmi yoki siyosiy qalqon?
Infantino maktubida ikki asosiy qadamni sanab o‘tdi. Birinchisi – FIFAning yirik strategik tashabbuslari bo‘yicha amaldagi boshqaruv tizimini mustaqil tashqi ekspertlar ko‘rib chiqishi va takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar berishi uchun Kengashdan ruxsat so‘rash.
Ikkinchisi – konfederatsiyalar, a’zo assotsiatsiyalar va boshqa manfaatdor tomonlar bilan bevosita, tuzilgan va muddatli maslahatlashuv jarayonini yo‘lga qo‘yish taklifi. Maqsad – qarorlar qabul qilishni kuchaytirish, rol va vakolatlarni aniqroq belgilash, shaffoflik va hisobdorlikni oshirish.
Gap shunchaki chiroyli iboralarda emas. Maktubda aniq yo‘nalishlar tilga olingan: prezident, byuro, kengash va kongressning roli, yirik strategik tashabbuslarda erta bosqichdan ishtirokni ta’minlash, institutsional mexanizmlarni kuchaytirish.
FIFA Kengashi tarkibi – olti konfederatsiyadan 28 nafar vakil, sakkiz vitse-prezident va Infantino – tashqi ko‘rikni ma’qullashi deyarli aniq. Asosiy savol boshqa: bu ko‘rikning vakolati qanchalik keng bo‘ladi? Haqiqiy o‘zgarishlar uchun eshik ochiladimi yoki bu faqat kelasi yil mart oyida bo‘ladigan prezidentlik saylovidan oldin Infantino o‘z ta’sir doirasini mustahkamlash uchun navbatdagi siyosiy manevrmi?
Maktubdagi bir nozik nuqta ham e’tibordan chetda qolmayapti. Infantino Fifa Forward Enterprise va Balogun ishlarini alohida ko‘rib chiqishga aniq va bevosita va’da bermadi. Demak, u Hewittning eng keskin talabini – aynan shu ikki masala bo‘yicha to‘liq ochiqlikni – hozircha rad etgan holda qolmoqda.
Pul masalasi: 6 milliard dollarlik savol
Infantino faqat boshqaruv bo‘yicha emas, moliya frontida ham kuchli bosim ostida. FIFA hisobida turgan 6 milliard dollarlik zaxira mablag‘lar tobora ko‘proq savollar tug‘dirmoqda.
O‘tgan hafta UEFA prezidenti Aleksander Ceferin va Concacaf rahbari Victor Montagliani barcha milliy assotsiatsiyalar uchun kamida 10 million dollardan to‘lov ajratish bo‘yicha rasmiy so‘rov yubordi. Bu – bir martalik bonus emas, balki FIFA zaxiralaridan aniq va sezilarli ulush talab qilishga o‘xshaydi.
Osiyo futbol konfederatsiyasi prezidenti Sheikh Salman bin Ibrahim Al Khalifa ham ortda qolmadi. U ham dushanba kuni o‘xshash mazmundagi xat yo‘llab, moliyaviy taqsimot masalasini kelasi oy bo‘lib o‘tadigan FIFA Kengashi yig‘ilishida muhokama qilishni so‘radi. Demak, Zurichdagi uchrashuv nafaqat boshqaruv, balki pul taqsimoti bo‘yicha ham keskin bahslarga sahna bo‘lishi kutilmoqda.
FIFA uchun burilish nuqtasi?
Bir tomonda – mustaqil boshqaruv tekshiruvi, boshqaruv organlari rolini qayta taqsimlash, shaffoflik va hisobdorlikni oshirish haqidagi va’dalar. Ikkinchi tomonda – milliardlab dollarlik zaxiralar, saylov arafasidagi siyosiy kurash va ichki norozilik.
Infantino tashqi ko‘rikka rozilik berib, o‘zini ochiqlik tarafdori sifatida ko‘rsatishga urinmoqda. Ammo Fifa Forward Enterprise va Balogun bo‘yicha alohida tekshiruvga aniq majburiyat olmagani, shuningdek, pul taqsimoti atrofidagi keskin talablar bu jarayonni yanada murakkablashtiradi.
Endi nigohlar bitta sana – 15 oktabrga qadalgan. Zurichdagi yig‘ilishda qabul qilinadigan qarorlar FIFA boshqaruvining keyingi o‘n yilligini belgilaydimi yoki bu faqat navbatdagi siyosiy pauza bo‘ladimi? Savol ochiq qolmoqda.
