FIFA inqirozi va Infantino: Rabot yig‘ilishi qanday o‘zgarishlar keltirdi?
Dunyo futboli markazida yana FIFA. Yana Gianni Infantino. Va bu safar gap maydondagi VAR yoki ofsayd chiziqlari haqida emas, tashkilotning yuragiga tushgan ishonch inqirozi haqida ketmoqda.
Rabotdagi uzr va “bir ovozdan” qo‘llab-quvvatlash
Marokash poytaxti Rabotda bo‘lib o‘tgan favqulodda yig‘ilishda FIFA rahbariyati bir yo‘la ikki ishni qildi: xatolarni tan oldi va Infantino atrofida saf tortdi.
Tashkilot bayonotida bosh kotib Mattias Grafström hamda ishtirok etgan boshqaruv kengashi a’zolari prezidentni “to‘liq qo‘llab-quvvatlashini” bildirgani aytildi. Bu qo‘llab-quvvatlash ayniqsa e’tiborga molik, chunki Grafström bir hafta avval ichki xodimlarga yuborgan xatida bo‘lib o‘tgan voqealarni “achinarli va qoralashga arzigulik” deb atab, Infantino rejasidan keskin uzoqlashgandi.
Gap shov-shuvli loyiha — FIFA Forward Enterprise (FFE) orqali Jahon chempionati daromadlarining ulushini sotish rejasi haqida ketmoqda. Bayonotda “yo‘l qo‘yilgan xatolar tan olingani” va “jarayon boshqacha boshqarilishi kerak bo‘lgani” qayd etildi. FIFA Kengashi va a’zo assotsiatsiyalarga uzr xati yuborilgan, xatolar takrorlanmasligiga va’da berilgan.
FFE bo‘yicha rejalar rasman “stoldan olib tashlandi”. Tashkilot qisqa, ammo aniq jumla bilan yakun qildi: bu loyiha endi yo‘q.
Infantino esa o‘z navbatida Grafströmni ochiqchasiga qo‘llab-quvvatlaganini ma’lum qildi. Tashkilot ichida yuzaga kelgan sovuqlikni yumshatishga urinish — ayni paytda kuchli siyosiy signal.
Yevropa ligalari bosimi: “xavfli” loyiha va islohot talabi
Ammo Rabotdagi birlik rasmi ortida futbol siyosatidagi keskin front chizig‘i yo‘qolgan emas. Yevropa professional ligalari assotsiatsiyasi — ichida Premier League, La Liga, Serie A kabi gigantlar bor — ertalabning o‘zidayoq FIFAga qarshi eng keskin bayonotlaridan birini e’lon qildi.
Ular FFE tashabbusini “xavfli” deb atadi va bu faqat bitta loyiha emas, balki FIFA boshqaruvi, ichki madaniyati va qaror qabul qilish uslubi bo‘yicha “jiddiy savollar”ni yuzaga chiqarganini ta’kidladi.
Bayonotning ohangi keskin edi: endi FIFA boshqaruvida barcha muhim manfaatdor tomonlar — ligalar, klublar, futbolchilar — rasmiy ravishda qarorlar qabul qilish jarayoniga jalb etilishi talab qilinmoqda. Yevropa ligalari Jahon chempionatini 64 ta terma jamoaga kengaytirish ehtimolini ham tanqid qildi va “bir tomonlama, buzuvchi qarorlar”ga chek qo‘yish zarurligini ochiq aytdi.
Ular aniq chiziq chizdi: islohotlar bo‘lmaguncha, FIFA musobaqalarini kengaytirish yoki yangilarini yaratish tashabbuslarini rad etishadi.
Figo zarbasi va 2030-yil finali atrofidagi rad etilgan mish-mishlar
Bosim faqat institutlardan kelayotgani yo‘q. Portugaliya va Real Madrid afsonasi Luis Figo ham sahnaga chiqdi. U Infantino “lavozim sha’nini yerga urganini” aytib, prezident iste’fosini ochiqcha so‘radi. Futbolchilik davrida ham, nafaqaga chiqqach ham kamdan-kam hollarda yumshoq so‘z tanlaydigan Figo bu safar ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri zarba berdi.
Shu fon’da Britaniya OAVlaridan biri Infantino o‘ziga siyosiy tayanch izlab, Marokashga 2030-yilgi Jahon chempionati finalini o‘tkazish bo‘yicha yashirin va’da bergani haqida xabar tarqatdi. FIFA bu da’volarni keskin rad etdi.
Tashkilot matbuot kotibi bu haqda gapirarkan, FIFA prezidenti 2030 finali mezboni borasida “hech qanday va’da bermaganini” aytdi, qaror vaqt kelib FIFA tomonidan qabul qilinishini bildirdi.
Ma’lumki, 2030-yilgi mundialni Ispaniya, Portugaliya va Marokash birgalikda qabul qiladi. Marokash Kasablanka yaqinida 115 ming tomoshabinga mo‘ljallangan King Hassan II Stadium qurib, finalni shu yerda o‘tkazishga umid qilmoqda. Ispaniyada esa Real Madrid va Barcelona uy arenalari asosiy nomzodlar sifatida tilga olinmoqda.
Kanadadan siyosiy ishonchsizlik
Inqiroz sport chegarasidan chiqib, siyosiy darajaga ham ko‘tarildi. Kanada bosh vaziri Mark Carney ham so‘zga chiqdi va endi Infantino shaxsi va boshqaruviga ishonmasligini ochiq aytdi.
Uning fikricha, FIFA prezidenti muhim masalada yetakchi maslahatchilarini jalb qilmagan holda “halokatli boshqaruv xatosi”ga yo‘l qo‘ydi. Carney avvalroq Infantino bilan birga 2026-yilgi Jahon chempionati — Kanada, Meksika va AQSh hamkorligidagi mundial — doirasidagi tadbirlarda yonma-yon ko‘ringan edi. Endi esa u alohida turibdi.
Bu — FIFA tarixida kam uchraydigan holat: yirik futbol mamlakatlaridan birining amaldagi rahbari prezidentga ochiq ishonchsizlik bildirmoqda.
UEFA bo‘ykoti tahdidi va ichki darzlar
Savollar esa tobora ko‘paymoqda. Mart oyidagi saylovlar arafasida Infantino prezidentligi tagida zamin qanchalik mustahkam?
UEFA allaqachon bosimni maksimal darajaga chiqardi: agar FFE rejasi davom ettirilganida, Jahon chempionatini boykot qilishga ovoz berdi. Bu o‘ziyoq tarixiy signal edi. Infantino ortga chekindi, loyiha bekor qilindi, lekin Yevropa tomoni FIFA rahbariyatiga bo‘lgan ishonchini yo‘qotganini yashirmayapti. Bu esa mart oyida prezidentlikka muqobil nomzod paydo bo‘lishi uchun siyosiy eshikni ochib qo‘yishi mumkin.
Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi futboli uchun mas’ul CONCACAF ham FIFA rahbariyati “endilikda futbolni birinchi o‘ringa qo‘ymay qo‘ygani”ni aytib chiqdi. Bu so‘zlar qog‘ozda qisqa ko‘rinadi, amalda esa butun boshqaruv falsafasiga nisbatan ayblov.
Tashkilot ichida ham darzlar sezilmoqda. Global futbol rivojlanishi bo‘yicha rahbar Arsène Wenger FFE rejalaridan o‘zini chetga oldi. Prezidentning yaqin maslahatchisi Carlos Cordeiro o‘tgan hafta iste’fo berdi. Bosh operatsion direktor Kevin Lamour esa xodimlar “prezidentning ochiqlik yetishmasligidan aldanganini” aytdi.
Bu gaplar shunchaki norozilik emas. Bu — ichkaridan kelayotgan signal.
To‘rtinchi muddat sari yoki burilish nuqtasimi?
Shu shov-shuvlar orasida Infantino bir narsani o‘zgartirgani yo‘q: u mart oyidagi saylovda FIFA prezidenti sifatida to‘rtinchi va so‘nggi muddatga qayta saylanishni ko‘zlamoqda.
Savol esa endi boshqa: bu inqiroz faqat bir notog‘ri loyiha bilan yakunlanadimi yoki futbolning eng yuqori kabinetlarida kuch muvozanatini butunlay o‘zgartirib yuboradimi?
