FIFA ichidagi isyon: Kevin Lamourning ajralishi va uning oqibatlari
Gianni Infantino davridagi FIFAda ochiq gapirish – deyarli sport turi. Lekin bu o‘yinda ko‘pchilik mag‘lub bo‘ladi. Kevin Lamour ham shular safida. Farqi shundaki, u jim ketmadi.
FIFAning sobiq bosh operatsion direktori, futbol byurokratiyasida kamdan-kam uchraydigan darajada hurmat qozongan fransuz amaldor o‘tgan oyda Infantino rejasiga qarshi yagona baland ovoz bo‘lib chiqdi. Reja nimadan iborat edi? Jahon chempionati huquqlarining bir qismini xususiy investorlar qo‘liga o‘tkazish. Hammasidan yomoni – bozor bahosidan arzon tushishi ehtimoli bor bitim.
Lamour bu g‘oyani bir og‘izda yer taltaytirib, “bu bir odamning loyihasi” deb atadi. U kelishuvni imzolashdan bosh tortdi, ma’muriyat “aldanganini” aytdi va bitta jumla bilan o‘z kelajagini xavf ostiga qo‘ydi: agar rahbariga qarshi gapirgani uchun ishdan ketsa, “mayli, bo‘lsin. Hech bo‘lmaganda bugun tinch uxlayman”.
U o‘sha kechasi qanchalik tinch uxlaganini bilish qiyin, lekin fakt bor: Infantino rejasi bir necha kun ichida sekin, shovqinsiz muzlatib qo‘yildi. Biroq yakunda baribir odatdagi FIFA ssenariysi ishga tushdi. 17 avgust kuni Lamourga eshik ko‘rsatildi.
Rasmiy bayonot qisqa va sovuq bo‘ldi. FIFA matbuot xizmati “FIFA va Kevin Lamour o‘rtasidagi ish munosabatlari 17 avgust 2026 yilda yakunlanganini” bildirdi, ikki yillik xizmat uchun “minnatdorchilik” bildirib, kelajakda omad tiladi. Tamom. “Bu borada boshqa izoh bo‘lmaydi”.
Shu jumla FIFA zamonaviy siyosatining shioriga aylanib ulgurgan: kamroq tushuntirish, ko‘proq yopiq eshiklar.
Klavenessning qahrli chaqiruvi
Biroq bu safar hamma ham jim qolmadi. Norvegiya futbol federatsiyasi rahbari Lise Klaveness – Infantino uchun allaqachon doimiy bosh og‘riqqa aylangan ism – yana birinchi bo‘lib sahnaga chiqdi.
“Endi uni tashlab yuborishdi va biz go‘yoki shunchaki davom etishimiz kerak”, – dedi u, ochiqchasiga g‘azab bilan. Uning ta’rificha, bu “qo‘rquv orqali boshqaruv”. Lamourni esa u o‘z hayotida uchratgan “eng yaxshi futbol administratori” deb atadi.
Klavennessning asosiy xabari FIFA ichkarisiga qaratilgan edi: rahbariyat va xodimlar futbol manfaatiga zid buyruqlarga bo‘ysunmaslikka chaqirildi. Bunday da’vatlar hozirgi FIFA muhitida deyarli inqilobiy eshitiladi.
Amaliyot esa boshqacha manzarani ko‘rsatadi. Geopolitika bilan chirmashib ketgan Jahon chempionati va uning ortidan kelgan qarorlar Klavenessning so‘zlari qanchalik devorga urilgan toshga o‘xshab qolayotganini ko‘rsatib turibdi. Shunga qaramay, u jim emas – va bu ham o‘zi bir siyosiy bayonot.
Grafströmning “institut” haqidagi maktubi
Lamourni ishdan bo‘shatgan shaxs sifatida ko‘rsatilayotgan shved amaldor Mattias Grafström ham o‘z pozitsiyasini yashirmadi. U xodimlarga yuborgan elektron xatida shunday yozdi: “Shaxslar, beqaror pallalar va noxush voqealar keladi-ketadi. Tashkilot, uning missiyasi va jahon futboli oldidagi mas’uliyati esa davom etadi”.
Qog‘ozda bu – klassik byurokratik ritorika. Amalda esa bir haqiqatni yashira olmaydi: Infantino hanuz hokimiyatga kemaning bortiga yopishgan dengiz chig‘anog‘idek yopishib olgan, unga qarshi chiqqan har qanday ovoz esa ketma-ket eshikdan chiqarilmoqda.
FIFA ichida “pokizlik” uchun qilinayotgan qatag‘onlar go‘yoki shuni anglatadiki, hamma ketadi, faqat institut qoladi. Lekin institutning o‘zi kimning qo‘lida? Savol ochiq.
Hozircha esa bir narsa ravshan: FIFAda ishdan bo‘shatishlar davom etmoqda. Qachongacha? Ichkaridagi ruhiyat nihoyat sindirilguncha, deya o‘qish mumkin bu siyosatni. Yoki bir kun kelib, Lamour singari yana kimdir “mayli, bo‘lsin” deb, lavozimini garovga tikishga jur’at etarmikan?
