FIFA ichidagi bo‘ron: Wenger Infantino rejasini rad etdi
Жenevada futbol siyosatining markazida yana bir bor bo‘ron ko‘tarildi. Bu safar maydon chetidan emas, FIFA ichkarisidan. Va uning o‘rtasida — Arsène Wenger.
Wenger o‘zini Infantino rejasidan keskin ajratdi
FIFA ijrochi rahbari va Global Futbolni Rivojlantirish bo‘yicha boshqaruvchi Arsène Wenger seshanba kuni Gianni Infantino ilgari surgan, kelajakdagi Jahon chempionati daromadlaridan ulushlarni xususiy investorlar qo‘liga topshirishni ko‘zlagan reja bilan aloqadorligini qat’iyan rad etdi. U bu loyihadan voz kechishni “mutlaqo zarur” deb atadi.
Uning bayonoti UEFA yuridik guruhi Infantino nomiga yuborgan, sud da’vosi bilan tahdid qilgan xatda Wenger ismi 18 nafar yuqori lavozimli shaxslar qatorida “potensial dalillar” sifatida ma’lumot va yozishmalar saqlanishi lozim bo‘lgan shaxs sifatida tilga olinganidan keyin paydo bo‘ldi.
Wengerning javobi esa aniq va keskin bo‘ldi.
“Men bu strategik reja ustida ishlamaganman va loyihadan ilk bor ommaviy axborot vositalari orqali xabar topganman”, – dedi u, 2019 yilda Infantino tomonidan ishga olinganidan beri FIFA tarkibida faoliyat yuritayotganini eslatib.
Sobiq Arsenal bosh murabbiyi o‘z bayonotida Infantino nomini tilga olmadi. Ammo ohangning o‘ziyoq yetarlicha aniq edi.
20 milliard dollarlik rejaga qarshi bo‘ron
Infantino o‘zining 20 milliard dollarlik ulkan tashabbusini shanba tongida shoshilinch tarzda qaytarib oldi. Bunga butun dunyo bo‘ylab futbol rahbarlarining, eng avvalo UEFAning, keskin noroziligi sabab bo‘ldi. Yevropa tomoni hatto barcha FIFA o‘yinlari va tadbirlarini boykot qilish bilan ogohlantirdi.
Reja nima edi?
FIFA tarkibida yangi sho‘’ba tuzilma — FIFA Forward Enterprise (FFE) tashkil etilishi ko‘zda tutilgan. U Jahon chempionati kabi turnirlarni tashkil etish, translyatsiya va homiylik huquqlarini sotish, chipta savdosi va mehmondo‘stlik paketlari kabi eng daromadli yo‘nalishlarni boshqarishi kerak edi.
Investorlar uchun taklif: FFE kapitalining qariyb 20 foizi sotuvga chiqariladi, buning evaziga 4,2 milliard dollar jalb qilinadi. Baholash? 20 milliard dollar atrofida. Loyiha markazida esa “anchor investor” sifatida Joshua Kushner asos solgan Thrive Eternal turardi. Joshua Kushnerning ukasi Jared Kushner AQSh prezidenti Donald Trumpning kuyovi ekani esa siyosiy shov-shuvni yanada kuchaytirdi.
A’zolarga va’da qilingan pullar
FIFAga a’zo 211 federatsiya — Shveysariya qonunchiligiga ko‘ra notijorat uyushma sifatida tashkil topgan bu tuzilmaning asl egalariga — bir qarashda jozibador taklif berildi: har biriga 20 million dollardan.
Qabul qilish muddati 19 sentyabr etib belgilandi.
Buning ustiga, 2030 yilgacha bo‘lgan to‘rt yillik davr uchun FIFAdan olinadigan mablag‘lar ham ikki baravar oshirilishi va’da qilindi: ilgari e’lon qilingan 10 million o‘rniga 20 million dollar.
Pul ko‘p, raqamlar yirik. Lekin savol oddiy: buning evaziga nimalar boy beriladi?
Mustaqil FIFA uchun kurash
Infantino bu loyihaning asosiy tafsilotlarini FIFA rahbariyatiga 19 iyul kuni, Shimoliy Amerikada o‘tgan Jahon chempionati finalidan atigi bir hafta o‘tib taqdim etgan. O‘sha turnir FIFA uchun moliyaviy jihatdan rekord darajada muvaffaqiyatli bo‘lib, 2023–26 yillik tijoriy sikl daromadlarini 15 milliard dollarga yetkazdi — Qatar-2022 bilan bog‘liq tushumdan deyarli ikki baravar ko‘p.
Shu fon, shu pul oqimi ichida Wenger o‘z chizig‘ini aniq chizdi.
“Loyihani qaytarib olish qarori mutlaqo zarur va shubhasiz edi, chunki men o‘yinga sadoqat, shaffoflik va halollik bilan xizmat qiladigan mustaqil FIFA g‘oyasiga qat’iy ishonaman”, – deb yozdi u.
Bu gaplar FIFA ichida tobora kuchayib borayotgan bo‘linishni yaqqol ko‘rsatadi: moliyaviy superstrukturaga aylanishni istayotgan rahbariyat va tashkilotning asl ruhini — a’zolar manfaatini, global futbolni rivojlantirish missiyasini — himoya qilishga urinayotganlar o‘rtasidagi qarama-qarshilik.
Wengerning roli va chizilgan chegaralar
Wenger o‘z vazifalarini aniq sanab o‘tdi: “o‘yinni tahlil qilish bo‘yicha ma’lumotlar bazasini boshqarish, FIFA onlayn o‘quv markazi, 60 mamlakatda eng zarur hududlarda faoliyat yuritayotgan 60 ta akademiya orqali yoshlar ta’limini rivojlantirish, hamda butun dunyo bo‘ylab yoshlar musobaqalarini tashkil etish”.
Ya’ni, u o‘zini futbolning maydondagi va maydon atrofidagi rivojlanishiga mas’ul texnik va ta’limiy figuraga qo‘yib, moliyaviy-kommertsion mega-loyihalardan masofada turganini ochiq ko‘rsatdi.
Infantino uchun bu orqaga chekinish — og‘ir zarba. UEFA bilan ochiq to‘qnashuv, a’zolarning ishonchi savol ostida, ichkaridan esa Wenger kabi yirik futbol ramzlari mustaqil FIFA g‘oyasini baland ovozda eslatmoqda.
Savol endi shunda: Jahon futbolining eng qudratli tashkiloti qaysi yo‘lni tanlaydi — investorlar kapitali ortidan quvishmi yoki o‘yinning o‘ziga xizmat qilishmi?
