Everton: Oynadan keyingi isyon va ishonch inqirozi
Transfer oynasining yakuniy soniyalari Everton uchun oddiy sportiy kampaniya emas, klub tuzilmasiga qarshi ochiq isyonning fitilini yoqqan siyosiy portlash bo‘ldi. The Friedkin Group va bosh ijrochi direktor Angus Kinnear endi nafaqat savollar ostida, balki to‘g‘ridan to‘g‘ri nishonda turibdi.
Bu portlash tasodifiy kelmadi. Tomoshabinlar allaqachon o‘z uyining o‘g‘li, akademiya mahsuli Harrison Armstrong’ning Nottingham Forest’ga sotilishi haqidagi mojaroli rejadan qattiq g‘azabda edi. Keng jamoatchilik bosimi va zaharli kayfiyatdan so‘ng, klub kengashi bitimni to‘xtatdi. Lekin yengil nafas olishga ulgurishmadi – transfer oynasining so‘nggi kuni butunlay kulgili, obro‘ni yemiruvchi spektaklga aylandi.
Balogun sagasi: imzo chekkandan keyin bekor bo‘lgan transfer
AS Monaco hujumchisi Folarin Balogun bilan 40 million funtlik kelishuv Everton uchun bozor kunining markaziy voqeasi bo‘lishi kerak edi. Hammasi tayyor edi: 25 yoshli AQSh hujumchisi, ikki klub, imzolangan deal sheet – hammasi 23:00 BST muddatidan keyin ham bitimni yakunlashga ruxsat beradigan rasmiy qog‘ozlarda.
Reja oddiy ko‘rindi. Everton erta tongda, soat 8:00 ga reys bron qildi, Balogun Merseysidega uchib keladi, tibbiy ko‘rikdan o‘tadi, imzo – va muammo yillar davomida qidirilgan hujumchi bilan hal bo‘ladi. Ammo reys kechikdi, Monaco hujjatlarni yuborishda cho‘zildi, va jarayon tobora asabiylashgan o‘yinga aylandi.
Eng og‘ir zarba tibbiy ko‘rikda keldi. Muammolar aniqlangach, Everton bitim shartlarini qayta ko‘rib chiqishga urindi. Shu payt klub vahima rejimiga o‘tdi: Manchester United hujumchisi Joshua Zirkzee bo‘yicha ijaraga olish varianti ishga tushirildi. O‘yinchi kelishga rozi edi, lekin Old Trafford uni qo‘yib yubormadi. Aston Villa forvardi Tammy Abraham bilan ham aloqaga chiqildi, biroq u Villa Park’da qolishni xohladi va bu yo‘l ham yopildi.
Vaqt tugab borar, variantlar kamayar ekan, Everton va Monaco yangi kelishuvga kelishdi: oldindan to‘lanadigan summa kichraydi, keyingi to‘lovlar esa Balogunning rivojlanishi va ko‘rsatkichlariga bog‘lanadi. Futbolchining shaxsiy shartlari o‘zgarmadi. Hamma narsa, qog‘ozda, yana joyiga tushgandek ko‘rindi.
Shu payt hammasi qulab tushdi.
Sobiq Arsenal hujumchisi Finch Farm’dan ketishni tanladi. Monaco sport direktori Thiago Scuro ertasi kuni matbuot anjumanida Balogun o‘zini tibbiy ko‘rik jarayonida Everton tomonidan “qulay his qilmaganini” aytdi. Klub esa, aksincha, butun jarayonda futbolchini qo‘llab-quvvatlaganini, aniqlangan muammolar haqida ochiq bo‘lganini va Monaco bilan birgalikda transferni baribir yakunlash yo‘lini izlashga tayyor bo‘lganini ta’kidladi.
Natija esa bitta: soatlab sarflangan ish, ikki tomonlama imzolar va bozor kunining asosiy rejasi – bir futbolchining qarori bilan chilparchin bo‘ldi. Everton buni shaxsiy qaror sifatida ko‘rsatishi mumkin, lekin asosiy savol o‘zgarmaydi: nega yillar davomida cho‘zilgan muammolarni hal qilish uchun oxirgi kungacha kutildi?
Beto ketdi, ijodkorlar ham: “yaxshi holat” qaerda?
Balogun atrofidagi betartiblik yetmagandek, bir necha soat avval klub hujumchi Beto’ni 15,5 million funt evaziga Fiorentina’ga sotishga ruxsat bergan edi. Eng ijodkor o‘yinchi Iliman Ndiaye esa 65 million funtlik transfer bilan Manchester City’ga yo‘l oldi. Qolgan bo‘shliqni to‘ldirish uchun esa vaqt ham, reja ham yetmadi.
Angus Kinnear yaqinda BBC Radio Merseyside efirida Everton tarkibini “yaxshi holatda” deb ta’riflagan, transfer oynasi yopilguncha “har bir pozitsiyada eng yaxshi variantni topish” mezon sifatida belgilanganini aytgan edi. U, shuningdek, klubning amerikalik egalari o‘tgan mavsumda Yevropa yo‘llanmasidan mosuvo bo‘lishni “muvaffaqiyatsizlik” deb baholaganini yetkazdi. Bu bayonotlar murabbiy David Moyes uchun ham “kutilmagan” bo‘lgani tan olingan.
Endi “muvaffaqiyatsizlik” so‘zi muxlislar tilida boshqa manzilga – TFG va Kinnear manziliga qarab uchyapti. Moyes esa bu safar nishonda emas, balki oqibatlarni boshidan kechirishi kerak bo‘lgan mutaxassis sifatida turibdi.
Kinnear va’da qilgan “yaxshi holat” amalda 63 yoshli shotlandiyalik murabbiyga bitta sof hujumchi – tajribasiz Thierno Barry – va atigi 18 nafar tajribali maydon o‘yinchisi bilan yangi mavsumni boshlash majburiyatiga aylandi. Moyes yozgi transferlar ko‘lamidan noroziligini yashirishga harakat qilgani bilan, yuzidagi ifoda ko‘p narsani aytib turibdi.
O‘ng qanot topildi, lekin tizimdagi yoriqlar yopilmadi
Ha, Everton bozorni butunlay qo‘l qovushtirib tomosha qilmadi. Jack Grealish ijaraga qaytarildi, yillar davomida cho‘zilgan o‘ng qanot himoyachisi muammosi Ashley Maitland-Niles’ning Lyon’dan 3 million funt evaziga kelishi bilan qisman hal qilindi. Ammo bu ham silliq kechmadi.
Klub avval Fulham himoyachisi Kenny Tete uchun 9,4 million funtlik bitimga yaqinlashdi, lekin London klubi o‘rnini bosuvchi topa olmagach, kelishuv bekor qilindi. Shundan keyingina Maitland-Niles rasmiylashtirildi – hammasi muddat tugaganidan keyin, tungi soatlarda.
Natijada Everton tarkibida hozir bitta sof hujumchi Barry, bitta tan olingan o‘ng qanot himoyachisi Maitland-Niles va bitta chap qanot himoyachisi Vitaliy Mykolenko qoldi. Yosh chap qanot himoyachisi Adam Aznou esa Malaga’ga ijaraga berib yuborildi. Zaxira qisqarib, xavf esa kattalashdi.
Klub yozda boshqa transferlar ham amalga oshirdi: PFA Championship Player of the Year sovrindori Hayden Hackney Middlesbrough’dan olib kelindi. Christian Norgaard Arsenal’dan Idrissa Gueye o‘rniga imzolandi, ammo 32 yoshli daniyalik hozir jarohat tufayli safdan tashqarida, qaytish sanasi noma’lum.
Yosh nemis Merlin Rohl va o‘tgan mavsum ijarada bo‘lgan Angliya U-21 vingeri Tyrique George bo‘yicha bitimlar tasdiqlandi. Brennan Johnson esa Dwight McNeil bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri almashinuv asosida Crystal Palace’dan keldi.
Lekin bu ro‘yxat hammasini yopib qo‘ymaydi. Transfer oynasining so‘nggi kuni atrofidagi fiyasko fonida bu kelishuvlar fon bo‘lib qoldi, asosiy sarlavha esa bitta: Everton yozni boshlagandagidan ko‘ra zaifroq tarkib bilan yakunladi.
Muxlislar g‘azabi: tribunalar jim, lekin kayfiyat baland emas
Harrison Armstrong’ni sotishdan so‘ng bitimni bekor qilish orqali klub bir yirik PR falokatidan zo‘rg‘a qutuldi. Lekin Balogun voqeasi, Beto va Ndiaye ketishi, bo‘sh qolgan pozitsiyalar – bularning barchasi yangi, yanada og‘ir inqirozga eshik ochdi.
Carabao Cup ikkinchi bosqichida Preston North End ustidan qozonilgan g‘alabadan keyin Moyes ochiq gapirdi: “Hali qiladigan ishlarimiz ko‘p. Bizga ko‘proq o‘yinchilar kerak. Skladimiz yetarlicha katta emas va ayrim hududlarda sifatni oshirishimiz shart, agar imkon bo‘lsa.” U o‘sha paytda ham xavotirni yashirmadi. Endi esa bu gaplar yanada og‘irroq eshitilyapti.
Muxlislar guruhlari sukut saqlamadi. Kinnear iste’fosini talab qiluvchi petitsiya allaqachon ishga tushdi. “The Everton Fans’ Forum” keng ko‘lamli, keskin ohangdagi bayonot chiqardi va jamoa tarkibini “asosiy pozitsiyalarda xavfli darajada qisqa” deb atadi.
Ular yozgi oynani shunday baholadi: bu haddan tashqari pul sarflashni yoki shunchaki “yulduz” transferlarni talab qilish emas. Ularning talablari aniq: rejalilik, kompetensiya, mas’uliyat.
Ta’sirchan “The 1878s” guruhi – yangi Hill Dickinson Stadium atmosferasini yirik bayroqlar, bannerlar va tifolar bilan jonlantirib kelayotgan ko‘ngillilar – ham o‘z noroziligini bildirdi. Ularning ishini Moyes o‘zi “ajoyib” deb ta’riflagan edi. Endi esa ular “keyingi ogohlantirishgacha” faoliyatini to‘xtatishini e’lon qildi.
Bayonotda ular transfer oynasi, ayniqsa uning yakuniy bosqichidan “butkul hafsalasi pir bo‘lganini va jirkanish” his qilayotganini yozdi. Stadion ichidagi bayroqlar matnida haqoratli iboralarga ruxsat berilmasligi tufayli o‘z noroziligini to‘liq ifoda eta olmasligini ham ochiq aytishdi. Agar imkon bo‘lsa, deydi ular, o‘z g‘azabini har bir tribuna burchagida ko‘rsatgan bo‘lardi.
Tizim sinovi: TFG va Kinnear uchun orqaga yo‘l bormi?
Haqiqat shuki, Everton bu yozni obro‘siz, savollarga to‘la va raqobatbardoshligi shubha ostida yakunladi. Klub hozircha Balogun voqeasi va umumiy transfer strategiyasi bo‘yicha hech qanday rasmiy bayonot bermadi. Lekin tribunalar jim emas, ijtimoiy tarmoqlar jim emas, muxlislar ishonchi esa xavfli darajada yemirilgan.
Endi TFG va Kinnear oldida bitta yo‘l turibdi: maydondagi natijalar bilan bu bo‘shliqni yopish yoki tobora kuchayayotgan bosim ostida yanada chuqurroq inqirozga sho‘ng‘ish.
Moyesga bitta hujumchi, qisqa zaxira va g‘azablangan tribunalar bilan yangi mavsumni boshlab, bu klubni qay tarzda raqobatga qaytarish topshirig‘i yuklandi.
Savol endi bitta: Everton ushbu oynani burilish nuqtasi qiladimi – yoki bu yoz klubning uzoq yillik tanazzulini tezlashtirgan oy sifatida esda qoladimi?
