Evertonning o‘tgan mavsumi: G‘alabalar va qulashlar
Butun o‘tgan mavsumning katta qismida Everton tepaga qarab yashadi.
Ijaraga olingan Jack Grealish darhol stadionni uyg‘otdi. Yangi kelgan Kiernan Dewsbury-Hall esa muhim pallalarda o‘yinni tortib ketadigan ishonchli g‘olibchi bo‘lib chiqdi. Old chiziqda Thierno Barry va Beto dastlabki qiynalishlardan chiqib, nihoyat darvozani nishonga ola boshlashdi.
21 mart kuni Chelsea ustidan 3:0 hisobidagi g‘alaba. Turnir jadvalida sakkizinchi o‘rin. Chempionlar Ligasi zonasidan atigi uch ochko ortda, oldinda yetti tur. Tribunalar orzu qila boshladi. Katta orzu qildi.
Keyin esa jamoa qulab tushdi.
Orzudan qulashi tez bo‘ldi
Everton shu kundan keyin birorta o‘yinda g‘alaba qozona olmadi — Moyes 2025 yilda klubga qaytgandan beri eng uzun g‘alabasiz seriya. 11 aprel kuni Brentford bilan 2:2 hisobidagi durang shu tanazzulning boshlanishiga aylandi. Qolgan turlarda to‘plangan ochkolar bo‘yicha Everton ligadagi eng yomon uchlikka tushib qoldi.
Bu davrda o‘yin yutolmagan uch jamoa bor edi: tushib ketgan Burnley, Wolves va Everton. Shu darajada keskin tormoz.
Shunga qaramay, 2025-26 yilgi mavsumning so‘nggi uy o‘yinida Sunderlandga qarshi maydonga tushayotganda, klub Yevropa yo‘llanmasidan umidini uzmagandi. Hill Dickinson Stadium tribunalarida kayfiyat hamon ikki xil edi: ehtiyotkorlik va ishonch aralash.
Klub bosh direktori Angus Kinnear dasturdagi yozuvida kampaniyani “xursand, lekin qoniqmagan” deb ta’rifladi. G‘alati ibora. Ayniqsa, undan keyin maydonda yuz bergan voqealardan so‘ng. Promosyon bilan chiqqan Sunderland Goodisondagi eski xotiralarni eslatgandek, 3:1 hisobida ustun keldi va yakunda yettinchi o‘rinni olib, 53 yildan keyin ilk bor Yevropaga yo‘l oldi.
Moyes uchun bu achchiq paradoks: u qaytganidan beri Everton ketma-ket ikki mavsumni 13-o‘rinda yakunladi, lekin kayfiyat — ikki xil dunyo.
18 oy avval u kelganida Everton tushish zonasidan atigi bir ochko oldinda turardi. Mavsum yakuniga kelib, pastki uchlikdan 23 ochko uzoqlashgan edi. O‘shanda bu kichik mo‘’jiza bo‘lib tuyuldi.
Keyingi yozda esa klub yozgi transfer oynasida rekord darajada — 97 million funt sarfladi. Natija? Yana 13-o‘rin, faqat bitta ochkoga ko‘proq.
Sobiq yarim himoyachi Leon Osman shunga qaramay, buni ijobiy o‘zgarish deb biladi. Moliyaviy qoidabuzarliklar, ochko olib tashlashlar va doimiy tushish xavfi yillaridan keyin ketma-ket ikki marta o‘rtamiyonalik — uning nazarida barqarorlik belgisiga aylangan.
“David Moyes kelganida biz startdan uchib ketgandik, — deydi u. — Bu kayfiyat bir yildan ortiq davom etdi. O‘tgan mavsum oxiridagi pasayish — shu davrning ilk jiddiy ‘past nuqtasi’ bo‘ldi. Shunga qaramay, men o‘tgan mavsumda ham oldinga qadam ko‘rdim. Biz aynan shuni istagandik: taraqqiyot va barqarorlik.”
Yangi stadion, eski muammo
63 yoshli Moyes so‘nggi yillarda eng ko‘p sarf qilayotgan Premyer-liga gigantlari bilan raqobat qilish qanchalik og‘irligini ochiq aytib keladi. So‘nggi besh yillikda net xarajat bo‘yicha Everton hozirgi yuqori divizion klublari orasida 15-o‘rinda.
Ammo ligada boshqa misollar ham bor. Bournemouth o‘tgan yozda barcha jamoalar ichida eng kam sarf qildi, hatto o‘yinchilar savdosidan 81 million funt foyda ko‘rdi va baribir oltinchi o‘rinni oldi. Brighton 41 million funt foyda bilan sakkizinchi bo‘ldi.
Hill Dickinson Stadiumga ko‘chish yangi davr, yangi ambitsiyalar ramzi bo‘lishi kerak edi. Ammo raqamlar boshqa haqiqatni gapiradi: o‘tgan mavsumda uy o‘yinlarida o‘rtacha 1,2 ochko — Premyer-liga tarixida yangi stadionda ilk mavsumini o‘tkazgan jamoalar orasida eng yomon ko‘rsatkich. Bunga qarshi fon sifatida — safardagi kuchli natijalar: bu borada Everton eng yaxshi yettilik ichida.
Osman bunga izoh topadi: uningcha, Bournemouth va Brighton rivojlanish bosqichi bo‘yicha Evertondan oldinda, mersisaydliklar esa hamon yangi stadion, yangi tartib va yaqindagi bo‘hronlarga moslashish bilan band. Yana bir muhim burilish nuqtasi — yanvar oyida Grealishning jarohati.
Grealish maydonda bo‘lgan paytda Evertonning g‘alaba foizi 45, o‘rtacha ochko — 1,6 edi. U bo‘lmagan davrda bu ko‘rsatkichlar 22 foiz va 1 ochkogacha tushib ketdi. Bu raqamlar chiroyli gaplardan ko‘ra aniqroq gapiradi.
“David Moyes juda intensiv murabbiy, — deydi 45 yoshli Osman. — Mavsum oxiriga kelib kichik tarkib bu bosimni ko‘tara olmadi. O‘zgarishlarga vaqt kerak. Eng muhimi — endi hech kim tushish haqida o‘ylamayapti. Bu Moyes qilgan ishning ko‘rsatkichi. Uning shartnomasida 12 oy qoldi va men bu muddatni oxirigacha ishlashini kutyapman.”
Transfer siyosati: Grealishga umid, Ndiaye bo‘yicha savol
Bournemouth va Brighton yuksalishi kuchli skauting va rejalashtirilgan transfer modeliga tayanadi. Everton esa hanuz o‘z yo‘lini qidiryapti.
Farhad Moshiri davrida kamida 20 million funt evaziga olingan sakkiz futbolchi klubni bepul tark etdi. Bir necha yil tejamkorlikdan so‘ng, o‘tgan yozda Friedkin Group boshchiligida to‘qqiz nafar futbolchi olib kelindi. Asosiy urg‘u yoshga berildi, lekin hozircha bu strategiya to‘liq natija bermadi.
Grealish va Dewsbury-Hall transferlari o‘zini oqladi. Ammo 20 yoshli qanot futbolchisi Tyler Dibling Southamptondan 35 million funtga olib kelinib, atigi olti marta asosiy tarkibda maydonga tushdi. Bayern Munichdan o‘tgan yozda kelgan yosh chap qanot himoyachisi Adam Aznou esa hali Premyer-ligada debyut qilgani yo‘q.
Old chiziqda 23 yoshli Barry ilk mavsumidayoq havodagi kurashlarda liganing eng kuchli futbolchisiga aylandi, lekin darvoza oldida sovuqqonlik yetishmadi. 24 yoshli Merlin Rohl esa mavsumning katta qismini zaxirada o‘tkazib, faqat may oyida ketma-ket to‘rt o‘yinda maydonga tushib, o‘zini ko‘rsata oldi.
BBC Radio Merseyside muxbiri Giulia Bould ma’lumotiga ko‘ra, Grealish shu transfer oynasining oxiriga borib yana ijaraga qaytishi kutilmoqda. U oyoqdagi stress sinig‘idan tiklanishni davom ettiryapti, ish haqi esa haftasiga qariyb 200 ming funt atrofida qoladi.
Shu paytda Iliman Ndiaye Saudiya Arabistoniga o‘tishi bilan bog‘lanmoqda. Bu — Moyes rejalarining markazida turgan futbolchi haqida gap ketayotganini anglatadi.
“Grealish qaytishini xohlayman, lekin faqat Everton uchun maqbul narxda, — deydi Osman. — Ndiaye? Uni yo‘qotishni aslo istamayman. Balki bir payt kelib, taklif shunchalik jozibador bo‘ladiki, shu hisobiga ikki-uch futbolchi olish mumkin bo‘ladi. Lekin klub uni ushlab qolish uchun bor imkonini ishga solishi kerak.”
Kichik tarkib, katta mas’uliyat
Eng yuqori sifatli futbolchini yo‘qotib, o‘rnini to‘g‘ri to‘ldirmaslik — Everton uchun hashamat emas, xavf. Jamoa allaqachon Premyer-ligadagi eng kichik tarkiblardan biriga ega.
Moyes o‘tgan mavsumda ligada atigi 22 nafar futbolchidan foydalandi — bu bo‘yicha hamma jamoalar orasida eng past ko‘rsatkich. Zaxiradan amalga oshirilgan 128 ta almashtirish ham ligadagi boshqa murabbiylardan kamida olti baravar kam.
Shu bilan birga, klub transfer siyosatida hamon katta qismini “rivojlanish loyihalari”ga sarflamoqda. Markaziy yarim himoyachi Hayden Hackney 24 yoshida Middlesbroughdan 16,5 million funtga olib kelindi. 20 yoshli qanot futbolchisi Tyrique George esa Chelsea tarkibidan 18 million funt evaziga sotib olindi; u o‘tgan mavsumning ikkinchi yarmida Evertonda ijarada o‘ynagan edi.
Himoyaning o‘ng qanoti hanuz muammo bo‘lib qolmoqda. Celtic himoyachisi Alistair Johnston shu bo‘shliqni to‘ldirishi mumkin bo‘lgan nom sifatida tilga olinmoqda. Yarim himoyaga esa 32 yoshli Arsenal futbolchisi Christian Norgaardning tez orada kelishi kutilayotgani haqida xabarlar bor.
Moyes qaytganidan beri amalga oshirilgan transferlarning o‘rtacha yoshi 24dan past, ularning uch nafari 20 yoshdan kichik. Lekin o‘tgan mavsumda 21 yosh va undan kichik futbolchilar jami 1 088 daqiqa maydonda bo‘ldi — bu ko‘rsatkich bo‘yicha Everton ligada 17-o‘rinda.
Yozgi chiqishlar ham og‘ir zarba bo‘ldi. Klub afsonalari Seamus Coleman va Idrissa Gueye ketishi bilan Everton 600 dan ortiq Premyer-liga o‘yinlik tajribadan ayrildi. Bu, tabiiyki, Norgaardga bo‘lgan qiziqishni tushuntiradi. Shu bilan birga, muhim yarim himoyachi James Garner ham chanoq sohasidagi jarrohlik amaliyotidan keyin mavsum startini o‘tkazib yuboradi.
Natijada, Moyes g‘alati paradoks qarshisida turibdi: u ehtimol yosh futbolchilarga tayanishga majbur bo‘ladi, lekin aynan o‘zi ularga to‘liq ishonishga hali tayyor emasdek ko‘rinadi.
“Ular o‘zlarini maydonga loyiq ekanini ko‘rsatishi kerak, — deydi Osman. — Umid qilamanki, bir yil moslashuvdan so‘ng, talablarni yaxshiroq anglab, Dibling va George kabi futbolchilar keyingi qadamni tashlaydi. Shunda birdaniga tarkib yanada ishonchli ko‘rina boshlaydi.”
Everton uchun savol endi bitta: bu yoshlar va qaytib kelishi kutilayotgan yulduzlar klubni nihoyat o‘rtamiyonalikdan yuqoriga ko‘tara oladimi yoki Hill Dickinson Stadium hali yana bir og‘ir mavsum guvohi bo‘ladimi?
