Eva Carneiro va Mourinho: 2015-yilgi mojaro qayta jonlandi
Jose Mourinho haqidagi yangi “Mourinho” hujjatli filmi eski jarohatni yana ochdi. 2015-yil avgustidagi o‘sha mash’um kun, “Chelsea” – “Swansea” uchrashuvi, Eden Hazard jarohati, maydonga yugurib kirgan tibbiy brigada va undan keyin kelgan bo‘ron – bularning barchasi yana kun tartibida.
Bu safar so‘z navbati Eva Carneiroda.
2015-yilgi mojaro: to‘qqiz futbolchi, portlagan g‘azab
O‘sha paytni eslash oson. “Chelsea” o‘z maydonida 2:2 hisobini ushlab turardi, Thibaut Courtois qizil kartochka olgan, vaqt esa tugab borayotgan edi. Hazard yerda qoldi. Carneiro va bosh fizioterapevt Jon Fearn hakam chaqiruvi bilan maydonga yugurib kirishdi.
Natijada “Chelsea” bir necha soniyaga atigi to‘qqiz futbolchi bilan qoldi. Shunda Mourinho portladi. Jamoa oldida, kameralar qarshisida. O‘sha ochiq tanqid Carneironing Stamford Bridge’dagi faoliyatiga nuqta qo‘ydi va keyinchalik u mehnat tribunalida “majburiy iste’foga chiqarish” bo‘yicha ishni suddan tashqari kelishuv bilan yakunladi.
Yillar o‘tdi. Ammo hikoya Netflix orqali qaytdi.
“11 yil o‘tdi, yana eng yomoni qayta jonlandi”
Hujjatli film efirga chiqqach, Carneiro ijtimoiy tarmoqlarda sukutni buzdi. U X platformasida yozdi: “11 yil o‘tdi va biz yana eng yomonini qayta boshdan kechiryapmiz. Umid qilamanki, ular bundan pul ishlashgan.”
U, ayniqsa, John Terry tilga olgan, kiyinish xonasida go‘yoki mavjud bo‘lgan “tushuncha” – ya’ni tibbiy yordam qachon ko‘rsatilishi kerakligi haqidagi ichki kelishuvni nishonga oldi.
Carneiro aniq yozdi: “Bizni tibbiy-huquqiy xulq-atvor kodeksi bog‘lab turadi. Rostini aytsam, John Terry uchun o‘yin qoidalarini o‘rganish sog‘lom bo‘lardi. Yetarlicha vaqt o‘tdi, do‘stim.”
Bu jumlalar tonda hech qanday yumshoqlik qoldirmadi: Carneiro futbol ichki “kodeks”i emas, qonun va tibbiy etikaga suyanishini ochiq ko‘rsatdi.
Mourinho: “Impulsiv va sodda” tibbiy brigada
Filmning o‘zida esa Mourinho o‘sha qarashidan chekinmaydi. U o‘sha voqeani yana bir bor o‘z prizmasidan talqin qiladi, tibbiy xodimlar o‘yinning oqimini buzganini ta’kidlaydi va ularni “impulsiv va sodda” deb ataydi.
“Men shifokor emasman, lekin ko‘zlarim futbolchini qachon jarohat olganini, qachon olmaganini biladi”, – deydi u Netflix loyihasida. “Men u jarohat olmaganini bilar edim, lekin shifokorlar maydonga kirdi va o‘sha paytda biz to‘qqiz futbolchi bilan qoldik.”
U jins masalasini ham tilga oladi: “Mening nazdimda ayol shifokor ham, erkak shifokor ham bir xil. Odatdagidek, baxtsiz bo‘lganimda o‘zimning lug‘atimdan foydalanaman. Taranglik juda, juda yuqori bo‘lgan lahzalarda aytiladigan so‘zlar bor. Odatda futbol madaniyatiga, futbol DNKsiga ega odamlar buni bir soniyada unutishadi. Bu safar boshqacha bo‘ldi.”
Mourinho o‘zini futbol instinkti va natijani saqlab qolish uchun kurashayotgan murabbiy sifatida ko‘rsatadi. Ammo bu tasvir Carneiro uchun tanish va og‘riqli.
Terryning “yashirin kelishuvi” va muvaffaqiyatsiz mavsum soyasi
Hujjatli filmda sobiq sardor John Terry ham o‘sha kunni eslaydi. U murabbiyning pozitsiyasini qo‘llab-quvvatlab, futbolchilar, tibbiy shtab va murabbiylar shtabi o‘rtasida o‘ziga xos yozilmagan qoida bo‘lganini aytadi.
“Mediklar faqat holat juda, juda jiddiy bo‘lsa maydonga kirishlari aytilardi”, – deydi Terry. “Biz, futbolchilar uchun ham, tibbiy xodimlar uchun ham, barchamiz uchun tushuncha shunday edi.”
U, shuningdek, “Swansea” bilan o‘yindan keyingi shov-shuv klubning og‘ir chempionlik himoyasi mavsumida ulkan chalg‘ituvchi omilga aylanganini tan oladi. O‘sha 2015/16-yilgi kampaniya Roman Abramovich davridagi eng past natija – o‘ninchi o‘rin bilan tugadi.
“Bu katta lahza edi va u buning uchun juda katta tanqid ostida qoldi. Klub atrofida bosim juda yuqori edi”, – deydi Terry.
Carneiro: “Menga emas, hakamga quloq solish kerak edi”
Carneiro esa bitta nuqtani qayta-qayta urg‘ulaydi: bu yerda futbolchilarning “kelishuvi” ham, murabbiyning fikri ham hal qiluvchi emas. Asosiy mezon – hakam ko‘rsatmasi va futbolchining darhol tibbiy ehtiyoji.
U X’dagi yozuvida vaziyatni juda aniq tasvirlab berdi: “Masala juda oddiy. Hakam Michael Oliver bizni IKKI MARTA chaqirdi, futbolchi Eden Hazard tibbiy yordam so‘radi, biz yon chiziqdan ko‘z urishtirdik va u tibbiy yordam kerakligini IKKI MARTA tasdiqladi. Shu paytdan boshlab men tibbiy mutaxassis sifatida qo‘llarim bog‘langan edi.”
Bu – tibbiyot nuqtai nazaridan “o‘yin holati” emas, “kasbiy majburiyat” edi. Carneiro uchun bu qaror futboliy taktika emas, kasbiy etikani himoya qilish haqida bo‘lgan.
Tibbiyot jamiyati ham so‘zga chiqdi
Carneiro o‘z pozitsiyasini mustahkamlash uchun British Association of Sport and Exercise Medicine bayonotiga ham ishora qildi. Tashkilot pozitsiyasi aniq: hakam tibbiy brigadani chaqirsa, ularning futbolchiga yaqinlashib, uni baholash bo‘yicha “mutlaq g‘amxo‘rlik majburiyati” bor.
Bu ibora – “mutlaq majburiyat” – aynan shu bahs markazida turibdi. Bir tomonda natijani saqlab qolishga urinayotgan murabbiy, ichki kiyinish xonasi qoidalariga tayanayotgan sardor. Ikkinchi tomonda esa hakam ishorasi, futbolchining yordam so‘rashi va tibbiy etikaga sodiq qolayotgan shifokor.
Oradan 11 yil o‘tdi. Natija allaqon tarixga aylanib bo‘lgan. Ammo savol hanuz ochiq: futbol eng yuqori bosim ostidagi lahzalarda ham tibbiyot so‘zini oxirgi so‘z sifatida qabul qila oladimi?
