Dunyo chempionati: Argentina va Misr o‘yinida kim g‘alaba qozonadi?
Dunyo chempionati hal qiluvchi burilishga kirdi. Endi har bir o‘yin – tarixga og‘ir tushadigan sinov. Atlanta va Vancouver bugun faqat mezbon shahar emas, butun turnir kayfiyatini belgilab beradigan sahnaga aylanadi.
Argentina – misiyani davom ettiradimi yoki Misr sensatsiya qiladi?
Atlanta Stadium bugun tushdan keyin bir savol atrofida nafas oladi: amaldagi chempionlar bosimga chiday oladimi?
Argentina Misrga qarshi o‘yinga aniq favorit sifatida kirib kelmoqda. Raqamlar ham buni tasdiqlaydi: Opta’ning 25 mingta oldindan o‘tkazilgan simulyatsiyasi bo‘yicha 90 daqiqa ichida argentinaliklarning g‘alaba ehtimoli 69,1 foiz. Bu – ustunlik emas, bu hukmronlik darajasidagi ishonch.
Afrika jamoalariga qarshi jahon chempionatlaridagi tarix ham Argentina foydasiga ishlaydi. Ular bu frontda ko‘p bora sinovdan o‘tgan, ko‘p bora bosim ostida to‘g‘ri javob topgan.
Bu ikki terma oxirgi marta 2008 yilda Qohirada o‘rtoqlik uchrashuvida to‘qnash kelgan, o‘shanda Argentina 2:0 hisobida g‘alaba qilgan. Gollarni Sergio Aguero va Nicolas Burdisso urgan, Lionel Messi esa jarohat tufayli maydonga tushmagan edi. O‘sha kecha ham argentinaliklar nazoratni qo‘ldan bermagan, bugun esa vaziyat yanada keskinroq – bu safar xato qilish huquqi yo‘q.
Lekin Misrni hisobdan chiqarib bo‘lmaydi. Opta ma’lumotiga ko‘ra, Misrning ham kutilmagan burilish yasash, ya’ni 90 daqiqada g‘alaba qilish ehtimoli 12,3 foiz. Bu raqam quruq statistika bo‘lib ko‘rinishi mumkin, lekin bunday bosqichda har bir foiz – umid, har bir umid – raqib uchun xavf.
Yana bir muhim chiziq: 18,5 foiz simulyatsiyalar durang bilan yakunlangan. Bu esa qo‘shimcha bo‘limlar, nervlar, kichik xatolar hamma narsani hal qiladigan lahzalar demak.
Argentina o‘z unvonini himoya qilayotgan pallada Misr uchun bu – tarixdagi eng katta o‘yinlardan biri. Bunday kechalarda ba’zan raqamlar emas, ruhiyat g‘alaba qiladi.
Shveytsariya – Kolumbiya: Vancouverdagi nozik muvozanat
BC Place, Vancouver. Bu yerda ham chorak final yo‘llanmasi uchun kurash, lekin vaziyat yanada teng, yanada sirli.
Shveytsariya va Kolumbiya o‘zaro to‘rt marta to‘qnash kelgan, shundan uchtasi o‘rtoqlik uchrashuvi bo‘lgan. Eng so‘nggisi – 2007 yil mart oyida. O‘sha payt Kolumbiya 3:1 hisobida ustun kelgan, gollarni Edixon Perea, Jhon Viafara va Andres Chitiva kiritgan. O‘sha uchrashuv “Los Cafeteros”ning tezligi va keskinligi qanday bo‘lishini eslatib turadi.
Bugungi kunda ham Opta superkompyuteri kichik ustunlikni janubiy amerikaliklar tomoniga og‘diradi: 90 daqiqa ichida Kolumbiya g‘alaba ehtimoli – 41,9 foiz. Shveytsariyaning imkoniyati 28,2 foiz, qolgan 29,9 foiz holatda o‘yin durang tugashi taxmin qilingan.
Bu – aniq ustunlik emas, bu – tarang muvozanat. Bunday o‘yinlarda bir qaror, bir pressing, bir almashtirish hamma narsani o‘zgartirishi mumkin.
Ronaldo – oltin davrga yopilgan sahifa
Turnirda bugun faqat kelajak haqida emas, yakunlar haqida ham gap ketmoqda. Cristiano Ronaldo o‘zining so‘nggi jahon chempionatida maydonga tushdi va bu sahifa og‘ir ohangda yopildi.
Olti mundial davom etgan tarixiy yo‘l yakuniga yetdi. Portugaliyaning mag‘lubiyati ortidan Ronaldo bu jahon chempionati uning uchun so‘nggisi bo‘lganini tasdiqladi. Uning so‘zlarida alam ham, yengillik ham bor edi:
“Men jahon chempionatini shunday tark etayotganimdan xafaman. Borimni berdim, qo‘limdan kelganini qildim va vijdonan toza holda ketaman. Bu mening so‘nggi jahon chempionatim, ha, lekin endi o‘ylashga va oilam bilan vaqt o‘tkazishga vaqtim bo‘ladi. Hozir issiq holatda qaror qabul qilmayman”, – dedi u.
41 yoshli hujumchi Portugaliya terma jamoasi bilan ham vidolashgan-vidolashmagani haqida aniq gapirmadi. U bitta narsani ochiq aytdi: hozir shaxsiy kelajagi haqida emas, jamoa haqida o‘ylash vaqti. Bu sukutning o‘zi ham katta savol tug‘diradi – bu libosda uni yana ko‘ramizmi?
AQSh – uy mundiali orzusi chilparchin
Belgiyaning shafqatsiz o‘yini AQShning uy mundialidagi katta orzusini bir kunda sindirdi. 4:1 hisobidagi mag‘lubiyat – bu shunchaki raqam emas, bu ruhiy zarba.
Tasvirlar hammasini aytib turibdi. Christian Pulisic tovonidan olgan og‘riqdan yerda qolib ketgan. Matt Freese boshini qo‘llari bilan ushlab turibdi – uning xatosi qimmatga tushdi. Chris Richards esa maydonga yiqilib, alamini yashira olmadi. Hattoki bosh murabbiy Mauricio Pochettino ham o‘zini tuta olmadi – zaxira yonidagi stendni tepib yubordi, idishlar sochilib ketdi.
Belgiyaning yulduzi Charles De Ketelaere ikki bor gol urdi, yana bir golga uzatma berdi. Uning sovuqqonligi, raqib xatolaridan foydalanish mahorati AQShni chorak final eshigidan qaytardi.
Tyler Adams o‘yindan keyin qisqa, lekin og‘ir gapni aytdi: “Bu juda og‘ir. Bizda oldinga o‘tib, nimadir maxsus ish qilish imkoniyati bor edi. Biz bunga erisha olmadik”.
FIFA Folarin Balogunning qizil kartochka diskvalifikatsiyasini bahsli tarzda bekor qilganidan keyin hujum chizig‘ida umid uyg‘ongan edi. Lekin ikki birinchi bo‘limdagi mudofaa xatosi belgiyaliklarga nazoratni sovg‘a qildi, ikkinchi bo‘limdagi Freese xatosi esa bu kechani butunlay yakunlab qo‘ydi.
Uy mundiali uchun qurilgan rejalar endi faqat xonadagi og‘ir sukunat va “nima bo‘lganida edi?” degan savol bilan yashaydi.
Hossam Hassan – maydondan tashqaridagi jasorat
Atlanta oldidan Misr bosh murabbiyi Hossam Hassan butun dunyo oldida boshqa mavzuni ko‘tardi. Argentina bilan tarixiy o‘yin arafasida u mikrofonni futbol emas, Falastin haqida gapirish uchun oldi.
Avstraliyaga qarshi g‘alabadan so‘ng u maydonda falastin bayrog‘ini ko‘targan edi. Endi esa matbuot anjumanida to‘rt daqiqadan ortiq davom etgan nutq so‘zladi va zalda o‘tirgan bir nechta jurnalistlar uni qarsak bilan qo‘llab-quvvatladi.
“Dunyoda kim bo‘lishidan qat’i nazar – arab, yevropalik yoki amerikalik – agar u falastinliklar dardini his qilmasa, u inson emas”, – dedi Hassan.
U G‘azodagi tinch aholi qurbonlari haqidagi global munosabatni hayvonlar huquqiga bo‘lgan e’tibor bilan solishtirdi va bir kunda minglab insonlarning halok bo‘lishi hech qachon “odatdagi holat” bo‘lib qolmasligi kerakligini ta’kidladi.
Bu so‘zlar Misr tarixidagi eng katta futbol o‘yini arafasida yangradi. “Fir’avnlar” birinchi marta chorak finalga chiqish imkoniyatiga ega, lekin ularning murabbiyi uchun bu turnir faqat natija emas, minbar ham.
Mbappe – irqchilikka qarshi keskin javob
Fransiya sardori Kylian Mbappe ham bu mundialda maydon tashqarisida so‘zga chiqdi. U Paragvay senatori Celeste Amarilla tomonidan yozilgan irqchi fikrlarga javoban keskin bayonot berdi.
Amarilla ijtimoiy tarmoqda uzoq, haqoratga to‘la post yozib, Mbappeni “fransuz bo‘lishga urinayotgan mustamlaka kamerunligi” va “yozishni o‘rganmagan qo‘pol” deb atadi, hatto Paragvay futbolchilari o‘yindan keyin uni urishlari kerak edi, degan gapni ham yozdi.
Mbappe bunga javoban qat’iy javob qaytardi. U senatordagi nafaqat shaxsiy haqoratni, balki Paragvay terma jamoasining mehnatini ham yerga urgan irqchilikni ko‘rdi va buni ochiq aytdi.
U o‘z murojaatida Celeste Amarillani “sharmandali ayol” deb atab, uni Paragvay parlamenti uchun munosib emasligini yozdi, bu bilan butun dunyo ko‘zi oldida Paragvay futbolchilarining tarixiy yurishi emas, aynan uning nafratga to‘la gaplari yodda qolayotganini ta’kidladi. Eng muhim chiziq shunday edi: u bunday odamlarga nafrat va irqchilikni erkin tarqatishga hech qachon yo‘l qo‘ymasligini aytdi.
Fransiya esa maydonda o‘z so‘zini aytib bo‘ldi – ular chorak finalga yo‘l oldi va endi payshanba kuni Marokashga qarshi o‘ynaydi.
Amarilla keyinchalik postlarini o‘chirib, Mbappe nomiga ochiq xat yozdi va o‘zi ham aralash millat vakili sifatida boshidan kechirgan haqoratlarni ishlatganidan afsusdaligini bildirdi. Lekin bu kechikkan pushaymon irqchilik bo‘yicha munozaralarni to‘xtatmadi.
Dunyo chempionati endi faqat gollar, pressing va taktika haqida emas. Atlanta va Vancouverdagi bugungi uchrashuvlar kimdir uchun tarixiy cho‘qqi, kimdir uchun esa og‘riqli yakun bo‘ladi. Maydon chetida esa Ronaldo davrining yopilishi, siyosiy bayonotlar va irqchilikka qarshi qat’iy pozitsiyalar bu mundialni butun boshli avlodlar eslab yuradigan turnirga aylantirib bo‘ldi.
Endi savol bitta: chorak final eshigini kim tepib ochadi – favoritlar, yo‘qsa bu turnirning navbatdagi jasur kashfiyotlari?
