Deadline Day: Transfer Bozoridagi So‘nggi Minsitlar
Yozgi transfer bozori yana rekordlarni larzaga keltirish arafasida. Pul oqimi to‘xtamayapti, raqamlar shishib bormoqda, eng qizig‘i esa – hammasi hali tugagani yo‘q. Oxirgi kun, oxirgi soatlar, oxirgi daqiqalar hali oldinda.
Bu – Deadline Day.
Soat ishlayapti: kim qachongacha ulgurishi kerak?
Angliyada hisob aniq: Premier League va EFL klublari barcha kelishuvlarni yakunlash uchun seshanba, 1-sentabr kuni soat 23:00 (BST) gacha vaqtga ega. Oxirgi imzo, oxirgi faks, oxirgi elektron xat – hammasi shu muddat ichida bajarilishi shart.
Yevropaning boshqa burchaklarida esa ritm biroz boshqacha:
- Ligue 1: seshanba, 1-sentabr – 18:59
- Serie A: seshanba, 1-sentabr – 19:00
- Bundesliga: seshanba, 1-avgust – 19:00
- La Liga: seshanba, 1-sentabr – 22:59
- Scottish Premiership: payshanba, 3-sentabr – 17:00
- Women’s Super League: payshanba, 3-sentabr – 23:00
- Saudi Pro League: yakshanba, 6-sentabr – vaqt keyinroq aniqlanadi
Barchasi bir vaqt mintaqasiga bog‘langan: BST bo‘yicha hisob yuritiladi. Kimdir allaqachon yopadi, kimdir hali savdolashishni davom ettiradi. Lekin qoidalar bitta: FIFA bir kalendar yili ichida transfer oynasi 16 haftadan oshmasligini qat’iy belgilagan.
Oxirgi ikki soat: “deal sheet” sahnaga chiqadi
Deadline Day dramasi aynan shu yerda boshlanadi. Oxirgi lahzaga qadar muzokara olib boradigan, narxni tushirishga yoki bonuslarni qayta kelishishga urinadigan klublar uchun qutqaruvchi hujjat bor – “deal sheet”.
Premier League klublari bu shaklni oynaning so‘nggi ikki soatida topshirishi mumkin. Bu safar eng ertaroq vaqt – 21:00. Hujjat 23:00 gacha to‘liq rasmiylashtirilishi kerak. Shundan keyin klubga qolgan barcha hujjatlarni yakunlash uchun ozgina nafas olish imkoniyati yaratiladi.
Lekin bitta qat’iy chiziq bor: barcha zarur hujjatlar 23:00 dan oldin topshirilmasa, transfer amalga oshmaydi. Telefonlar jiringlaydi, agentlar shoshadi, direktorlarga bosim kuchayadi – hammasi shu muddat uchun.
“Deal sheet” aslida shuni tasdiqlaydi: tomonlar kelishuvga erishgan, faqat texnik tafsilotlar qolgan. Lekin qog‘ozda imzo bo‘lmasa, maydonda ham yangi futbolchi bo‘lmaydi.
Erkin agentlar: oynadan keyin ham yo‘l ochiq
Oyna yopildi, lekin ish butkul to‘xtamaydi. Shartnomasiz qolgan futbolchilar – erkin agentlar – istalgan vaqtda yangi klub topishi mumkin. Bu bozor o‘z qonunlariga ega.
Biroq ular darhol o‘ynab keta olmaydi. Klubning 25 kishilik ro‘yxatida bo‘sh joy bo‘lsa, vaziyat biroz yengil. Bo‘sh o‘rin bo‘lmasa, keyingi ro‘yxatga olish davrigacha kutishga to‘g‘ri keladi. Rasmiy ichki muddat e’lon qilinmaydi, ammo odatda u oyna yopilganidan keyin taxminan bir hafta ichida tugaydi, degan tushuncha bor.
25 kishilik ro‘yxat: kim ichkarida, kim tashqarida?
Premier League qoidasi aniq: har bir klub maksimal 25 nafar “katta” futbolchini ro‘yxatga olishi mumkin. Oyna yopilgach, bu ro‘yxat rasmiy tarzda e’lon qilinadi.
Bu 25 nafardan ko‘pi bilan 17 nafari “homegrown” maqomiga ega bo‘lmagan bo‘lishi mumkin, xolos. Qolgan o‘rinlar – mahalliy tayyorlangan futbolchilar uchun.
Yoshi 21 dan kichik bo‘lganlar esa bu limitga kirmaydi. Demak, klublar istagancha yosh futbolchini ro‘yxatdan o‘tkazishi mumkin. Strategiya shu yerda boshlanadi: kimni “senior” sifatida olib qolish, kimni ijaraga berish, kimni sotish, kimni kutish ro‘yxatida qoldirish?
Agar hisob-kitob noto‘g‘ri bo‘lsa, oqibat og‘ir: shartnomasi bor, lekin o‘ynay olmaydigan futbolchilar paydo bo‘ladi. Bir vaqtlar Chelsea haddan tashqari katta tarkibi va mashhur “bomb squad” amaliyoti uchun keskin tanqid qilingan edi. FIFA bunday yondashuvni endi rasman taqiqladi.
Oxirgi kunni qanday kuzatish mumkin?
Deadline Day – bu faqat klublar va agentlar uchun emas, muxlislar uchun ham marafon. Har bir kelishuv, har bir muvaffaqiyatsiz tibbiy ko‘rik, har bir so‘nggi daqiqadagi burilish alohida voqea.
BBC Sport sayti va ilovasi Premier League va EFL bo‘yicha jonli sahifa orqali har bir transferni daqiqama-daqiqa yoritadi. BBC Sounds esa 5 Live va butun Buyuk Britaniyadagi mahalliy radiostansiyalar orqali kun bo‘yi jarayonni efirga uzatadi. Ayrim mahalliy stansiyalar o‘z efirini jonli video orqali ham namoyish etadi.
Soat 23:00 yaqinlashar ekan, savol bitta: kim oxirgi zarbani beradi – turnir taqdirini o‘zgartiradigan transferni?
