David Gallop Infantino taklifini tahlil qiladi
“Qo‘rg‘oshin shar kabi cho‘kdi.”
Avstraliya sport boshqaruvida yillar davomida yetakchi bo‘lgan David Gallop Gianni Infantino taklif qilgan Jahon chempionati xususiylashtirish rejasi haqida shunday tasvirlaydi. Bir og‘izda aytganda: bu g‘oya futbol olamida mutlaqo o‘tmagan.
2002–2012 yillarda NRL’ni boshqargan, so‘ngra 2019 yilgacha Football Federation Australia rahbari bo‘lgan Gallop bu haftani chetdan kuzatdi. Infantino ilgari surgan va FIFA Forward Enterprise deb atalgan reja bir necha kun ichida oddiy tijoriy taklifdan uning rahbarligiga qarshi ochiq inqirozgacha aylanishini u ham ko‘rdi.
Reja oddiy ko‘ringan, ammo juda keskin edi: FIFA’ning eng daromadli turnirlari, jumladan World Cup tijoriy huquqlarini alohida xususiy kompaniyaga o‘tkazish, so‘ngra shu tuzilmaning 20 foiz ulushini investorlar qo‘liga topshirish. Bahosi — 20 milliard dollar. Xabarlarga ko‘ra, bu tashabbus ortida xususiy kapital dunyosidagi yirik ismlar, jumladan Joshua Kushner ham turgan.
Gallop esa bitta savolni qayta-qayta takrorlaydi: “Nega?”
“Biror narsani sotayotgan bo‘lsangiz, ayniqsa Jahon chempionati kabi narsa haqida gap ketayotgan bo‘lsa, juda kuchli, ishonchli sabablaringiz bo‘lishi kerak,” — deydi u 7.30 dasturiga. “Haqiqatan ham bu pul sizga zarurmi? Aktivning bir bo‘lagini sotib, aslida nimani qo‘lga kiritayapsiz va nimadan voz kechayapsiz?”
Futbol hamjamiyati bu savollarga javob topmadi. Va aynan shuning o‘zi Infantino uchun og‘ir zarbaga aylandi.
Mebellarni yoqib uy isitish xavfi
Gallop xususiylashtirishni o‘zi yomon narsa deb bilmaydi. Lekin u bitta chiziqni aniq chizadi: bunday qadam faqat juda kuchli strategik va moliyaviy asos bo‘lsa, oqlanishi mumkin.
“Uy isitish uchun mebellarni yoqish xato bo‘ladi,” — deydi u. “Sportingizni va uning biznesini barqarorlikka qurishingiz kerak, bir martalik kapital ‘shirin zarba’ uchun emas.”
FIFA rejasi esa aynan o‘sha “bir martalik shirin zarba” taassurotini qoldirdi. 211 a’zo assotsiatsiyaning har biriga 20 million dollarlik bir yo‘la to‘lov va’da qilingan edi. Bu raqamlar kichik federatsiyalar uchun jozibali ko‘rinishi mumkin. Lekin Gallop nazarida, aynan FIFA’ning hozirgi moliyaviy holati bu rejani yanada tushunarsiz qilib qo‘ydi.
“World Cup’dan keyin FIFA hisobida 5 milliard dollar naqd bor,” — deydi u.
Shunday bo‘la turib, nega birdaniga xususiy kapital eshigi ochildi? Nega aynan hozir? Bu savollar javobsiz qoldi. Uch kun o‘tmay, FIFA reja bekor qilinganini e’lon qildi.
Lekin jarayonning o‘zi katta oqibat qoldirdi. UEFA, CONCACAF va Avstraliya a’zo bo‘lgan AFC bu taklifga qarshi chiqqanini ochiq bildirdi. Shundan keyin UEFA, CONCACAF va tobora ko‘payib borayotgan milliy federatsiyalar Infantino rahbarligiga bo‘lgan siyosiy qo‘llab-quvvatlovini ham qaytarib ola boshladi.
Football Australia raisi Anter Isaac va bosh direktori Martin Kugeler 7.30 bilan suhbatdan bosh tortdi. Tashkilot FIFA tomonidan xususiylashtirish rejasi bekor qilinganini olqishladi, xolos. Infantino kelajagi bo‘yicha esa hozircha sukut.
Gallopning fikricha, Avstraliyaning global futbol sahnasidagi og‘irligi ko‘proq siyosiy kuchdan emas, obro‘ va halollikdan kelib chiqadi. Aynan shu fon fonida FIFAdagi navbatdagi inqiroz ham alohida ko‘rinadi.
Infantino va yana bir dog‘ tushgan “daftar”
Infantino 2016 yilda Sepp Blatterdan keyin prezident bo‘lib kelganida, FIFA korrupsiya mojarolari girdobida edi. U o‘shanda shaffoflik, hisobdorlik, maslahatlashuv va “avvalo futbol” shiori bilan minbarga chiqqan edi.
Endi esa uning o‘zi savol ostida.
Gallop FIFA kongresslarida o‘tirgan paytlarini eslaydi. U Blatter davrini ham, Infantino davrining ilk yillarini ham ko‘rgan. 2010 yilda, Avstraliya 2022 World Cup mezbonligi uchun kurashda Qatar oldida yutqazganida ham u rahbarlik kursisida edi. O‘sha qaror atrofidagi shubha va korrupsiya ayblovlari hali ham yodda.
“FIFA atrofida bir oz ‘badbo‘y hid’ bor edi, Gianni esa shaffoflik va hisobdorlik va’dasi bilan keldi,” — deydi Gallop. Uning nazarida, yaqinda bo‘lib o‘tgan ayrim bahsli qarorlar, jumladan turnir chog‘ida USA futbolchisi olgan qizil kartochkaning bekor qilinishi ham fonni yanada og‘irlashtirdi.
Infantino iste’fosini talab qilayotganlar tobora ko‘paymoqda. Shunga qaramay, Gallop uning siyosiy umri tugadi, deb o‘ylamaydi.
“Uni qayta saylashmaydi, deb qat’iy aytish qiyin,” — deydi u. “Hozir bir necha yirik konfederatsiyalar unga qarshi, lekin boshqa hududlarda FIFA yillar davomida kichik mamlakatlarda rivojlanish loyihalarini juda ehtiyotkorlik bilan moliyalashtirib keldi.”
Gallop FIFA kongressidagi bir manzarani keltiradi: u Avstraliya delegatsiyasi bilan kichik Karib oroli Aruba yonida o‘tirgan.
“Aholisi yuz mingga yaqin. Orqamda esa Brazil — millionlab odamlar, dunyo futbolining ramzi. Lekin har birining ovozi bitta. Ana shu yerda konfederatsiya tuzilmasi ishga tushadi,” — deydi u.
Infantino siyosiy kelajagi ham shunda: a’zo assotsiatsiyalar uning davridagi yutuqlarni — infratuzilma, rivojlanish loyihalari, mablag‘lar oqimini — bu xususiylashtirish mojarosi keltirgan zararga nisbatan og‘irroq deb biladimi yo‘qmi, shunga qarab qaror qilinadi.
U futbolni xususiylashtirmoqchi bo‘ldi
Bu orada tribuna tomoni ham jim emas. Football Supporters Association in Australia rahbari Patrick Clancy ko‘p muxlislar o‘zini xiyonat qilinganini his qilayotganini aytadi.
“U futbol o‘yinining o‘zini hisobga olmagan holda, futbolni xususiylashtirishga urindi,” — deydi u. “Bu g‘oya hech qaerdan paydo bo‘ldi, hech kim tasavvur ham qilmagan yo‘nalish. Eng katta xavotir ham shunda: bu hammasi qayerga olib boryapti?”
Clancy tashkiloti endi bitta savolga javob izlayapti: Football Australia Infantino borasida qayerda turibdi? Ularning talabini tushunish oson — muxlislar o‘yinni to‘g‘ri boshqarilishini istaydi.
“Ular halollikni ko‘rishni xohlaydi, pulga to‘ymas tashkilot futbolning tabiiy, organik rivojlanishiga aralashayotganini his qilgisi kelmaydi,” — deydi u.
Shu jarayonda bitta fakt alohida ajralib turadi: atigi 24 soat ichida Infantino va FIFA butun dunyo futbolining kelajagini tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin bo‘lgan rejani stolga qo‘ydi, so‘ngra shoshilinch tarzda ortga qaytdi.
Reja bekor qilindi. Lekin uning soyasi — Infantino nomi yonida qoladigan dog‘mi yoki FIFA ichidagi yanada chuqurroq islohotlar uchun qo‘ng‘iroqmi? Savol ochiq qolmoqda.
