Chelsea’ga 10 million funt jarima: ochko chegirishi bekor qilindi
Londonning g‘arbida uzoq yillik sirlar nihoyat rasmiy hujjatlarga aylandi. Football Association (FA) Chelsea’ni agentlarga to‘lovlar bo‘yicha qoidabuzarliklar uchun 10 million funt sterling jarimaga tortdi va ikki transfer oynasiga yangi futbolchilarni ro‘yxatdan o‘tkazish bo‘yicha shartli taqiq qo‘ydi. Klub uchun eng og‘ir zarba bo‘lishi mumkin bo‘lgan olti ochkolik jarima esa apellyatsiyada bekor qilindi.
Bu ishning ildizi chuqur. Gap 2009–2022 yillar oralig‘idagi davr haqida ketmoqda, ammo eng yirik buzilishlar 2011–2018 yillar orasida sodir bo‘lgan. O‘sha paytda London klubi Roman Abramovich qo‘l ostida futbol bozorida eng agressiv o‘yinchilardan biri edi.
74 ta buzilish, 47 million funtlik yashirin to‘lovlar
Yangi davr esa Todd Boehly va Clearlake Capital kelishi bilan boshlandi. Ular 2022 yilda klubni sotib olgach, stolni tozalashga qaror qildi: FAga o‘zlari 74 ta qoidabuzarlikni ochib berdi. Raqamlar keskin: Chelsea 2011–2018 yillarda ro‘yxatdan o‘tmagan agentlar va uchinchi tomonlarga jami 47 million funt miqdorida yashirin to‘lovlar amalga oshirganini tan oldi.
Bu – futbol bozorida o‘yin qoidalarini buzish emas, balki ularni aylanib o‘tish. FA buni yengil qabul qilmadi va ishni faqat klub darajasida yopib qo‘ymadi: “Ushbu ish doirasida alohida shaxslarning xatti-harakatlari bo‘yicha tergov davom etmoqda”, deya ma’lum qildi tashkilot.
Jarima qanday kamayib bordi?
Dastlabki hisob-kitob yanada keskin edi. FA jarimani 26 million funt atrofida belgiladi. Lekin Chelsea’ning o‘zi chiqib, hammasini ochiq tan olgani va tergov bilan hamkorlik qilgani bu summani asta-sekin eritdi.
Avvaliga o‘z-o‘zini xabar qilish va hamkorlik uchun uchdan bir qisqa chegirma: jarima 17,25 million funtga tushdi. So‘ng erta aybni tan olish evaziga yana uchdan bir qisqa pasayish – 11,4 million. Yakunda esa UEFA va Premier League tomonidan allaqachon berilgan sanksiyalar inobatga olinib, yakuniy raqam 10 million funtga tenglashtirildi.
FA buni “klubni jazolaydigan, shu bilan birga boshqa klublarni ham shunday xatti-harakatlardan qaytaradigan va o‘yin halolligini saqlab qoladigan munosib chora” deb baholadi.
Bu pul qayerga ketadi? Qog‘ozda javob aniq: 10 million funt butun mamlakat bo‘ylab ommaviy, havaskor futbol infratuzilmasiga yo‘naltiriladi.
Shartli taqiq va bekor qilingan ochko chegirishi
Chelsea’ga faqat jarima bilan cheklanilmadi. Klub ikki transfer oynasida yangi futbolchilarni ro‘yxatdan o‘tkazish bo‘yicha taqiq oldi, ammo bu ham shartli, ya’ni osilib turgan qilich. Agar kelgusi yillarda shunga o‘xshash qoidabuzarliklar takrorlansa, taqiq ishga tushadi.
Eng qaltis xavf – olti ochkolik jarima edi. U ham 30 iyun 2027 yilgacha shartli ravishda osilib turgan edi, ammo apellyatsiya jarayonidan so‘ng “chetga surib qo‘yildi”. Amalda bu – ligadagi pozitsiyaga bevosita zarba bermaslik degani.
Shunga qaramay, London klubi uchun bu faqat yengil nafas olish imkoniyati, xolos. Har qanday yangi xato kelajakda bu masalani yana stol ustiga qaytarishi mumkin.
Akademiyaga alohida zarba
Bu yil boshida Chelsea allaqachon boshqa ish bo‘yicha ham jazoga tortilgan edi. Mart oyida klub 2019–2022 yillar oralig‘ida akademiya futbolchilarini ro‘yxatdan o‘tkazishdagi buzilishlar sabab darhol kuchga kiradigan to‘qqiz oylik akademiya transfer taqiqi va 750 ming funt jarima oldi.
Bu, ayniqsa, Cobham bazasini o‘ziga faxr deb biladigan klub uchun sezilarli zarba. Yillar davomida Chelsea akademiyasi Premier League uchun tayyor futbolchilar ishlab chiqaruvchi konveyerga aylangandi. Endi esa shu tizimning o‘zi nazorat ostida.
Abramovich davrining soyasi
FA qayd etishicha, bugungi jazolarning barchasi Abramovich davridagi faoliyat bilan bog‘liq. Bu – siyosiy fon bilan yanada og‘irlashgan kontekst. 2022 yil mart oyida Abramovich Buyuk Britaniya hukumati tomonidan Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan aloqadorlikda ayblanib, sanksiyaga uchragan. U bunday aloqalarni rad etgan, biroq futbol maydonida bu tortishuv allaqachon ortda qolgandek.
Shunga qaramay, o‘sha davrda qilingan moliyaviy va huquqiy qarorlar bugun ham klubni quvib kelmoqda. Yangi egalik davri, yangi rahbariyat, yangi strategiya – lekin eski hujjatlar hamon tirik.
Savol endi bitta: Chelsea bu jarimalar va shartli taqiqlardan keyin o‘zini nafaqat transfer bozorida, balki futbol siyosati va etikasi maydonida ham qayta qurishga qodirmi?
