Chelsea klubiga 10 million funt jarima va shartli transfer taqiqi
“Chelsea” atrofida yillar davomida yig‘ilib qolgan “qog‘oz ishlar” nihoyat rasman yopildi, lekin narxi arzon bo‘lmadi. Futbol Assotsiatsiyasi (FA) e’lon qilgan qarorga ko‘ra, klub 10 million funt sterling jarimaga tortildi va ikki transfer oynasiga mo‘ljallangan, ammo hozircha faqat shartli kuchga ega taqiq oldi.
Bu oddiy intizomiy chora emas. Bu — Roman Abramovich davridagi yashirin mexanizmlar, agentlar bilan ishlashdagi xatolar va uchinchi tomon investitsiyalari bo‘yicha yillar davom etgan tekshiruvlarning yakuniy nuqtasi.
Ochilgan 74 ta qoidabuzarlik
FA mustaqil apellyatsiya hay’ati “Chelsea”ning agentlar va vositachilar bilan ishlash, shuningdek, futbolchilarga uchinchi tomon sarmoyasi bo‘yicha jami 74 ta reglament buzilishini tan olganini tasdiqladi.
Avvalroq mustaqil komissiya klubga 2027-yil 30-iyungacha amal qiladigan, shartli ravishda qo‘llanadigan olti ochko kamaytirishni belgilagan edi. “Chelsea” aynan shu qarorga shikoyat qildi va apellyatsiya hay’ati ochko ayirish o‘rniga ikki transfer oynasiga shartli taqiq joriy qildi.
Jarima esa o‘zgarmadi: 10 million funt. Bu mablag‘ FA qaroriga ko‘ra, bazaviy darajadagi, ya’ni ommaviy futbolni rivojlantirishga yo‘naltiriladi.
Abramovich davridan qolgan izlar
Tekshiruvlar klubi yangi egalarining o‘zi tomonidan boshlab berilgan. 2022-yil may oyida, Abramovichdan klubni sotib olish jarayoni davom etayotgan paytda, “Chelsea” yangi rahbariyati potentsial tarixiy qoidabuzarliklarni futbol idoralariga o‘zi ma’lum qildi.
Shu jarayonda ayrim transferlar alohida e’tiborga tushdi. Ular orasida Eden Hazard, Samuel Eto’o va Willian bilan bog‘liq kelishuvlar ham borligi aytilmoqda. Muhimi, bu futbolchilarning o‘ziga nisbatan hech qanday noqonuniylik da’vo qilinmagan, savol belgisi ularning transfer tuzilmalari va moliyaviy oqimlariga taalluqli.
Bu ish faqat FA bilan cheklanib qolmadi. “Chelsea” shu masalada allaqachon Premier League va UEFA bilan ham sanksiya bo‘yicha kelishuvlarga borgan edi. Endi esa Angliya futboli uchun asosiy milliy organ — FA — ham nuqta qo‘ydi.
Klubning pozitsiyasi: “Ochiqlik va hamkorlik”
Klub rasmiy bayonotida o‘zini himoya qilishga urinmadi, aksincha, jarayonning qanday o‘tgani haqida gapirdi:
“Chelsea Football Club” FA sud organlari bilan o‘z vaqtida o‘zi ma’lum qilgan tarixiy reglament masalalari yuzasidan yakuniy qaror chiqqanini mamnuniyat bilan tasdiqlaydi, deyiladi klub bayonotida.
Klub 2022-yilda barcha tegishli tartibga soluvchi organlarga potentsial tarixiy qoidabuzarliklarni o‘zi xabar qilgani, shundan so‘ng UEFA, Premier League va FA bilan “ochiq va shaffof” hamkorlik qilgani, minglab hujjatlarni ixtiyoriy ravishda taqdim etgani ta’kidlangan.
“Chelsea”ning fikricha, endi FA jarayoni ham tugagach, klubga nisbatan barcha reglament bo‘yicha ishlar yopildi. Bayonotda UEFA, Premier League va FAga ushbu jarayon davomida ko‘rsatgan hamkorligi uchun minnatdorchilik bildirilgan.
Eng katta liga jarimasi, lekin shartli taqiq
Bu FA tomonidan berilgan ilk zarba emas. Yil boshida “Chelsea” Premier League tarixidagi eng katta jarimalardan birini olgan edi: 10,75 million funt. Unga bir yillik transfer taqiqi ham qo‘shilgan, biroq u ham ikki yilga shartli ravishda “osib qo‘yilgan”.
O‘sha jarima 2011–2018-yillar oralig‘ida, Abramovich egasi bo‘lgan davrda agentlarga 47,5 million funt miqdoridagi yashirin to‘lovlar va yosh futbolchilarni ro‘yxatga olish qoidalarini buzish bilan bog‘liq edi.
UEFA ham chetda qolmadi. 2023-yil iyulida “Chelsea” avvalgi egalar davrida 2018 va 2019-yillarda moliyaviy hisobotlarni to‘liq taqdim etmagani uchun 8,64 million funt (10 million yevro) jarimaga tortilgan. Kamida olti ta shubhali to‘lov offshor kompaniyalarga, transferlar bilan bog‘liq holda aniqlangani aytilgan.
Nega bu ishlar shu qadar muhim?
Angliya va Yevropa futbolida moliyaviy nazorat endi qog‘ozdagi formal talab emas, klub taqdirini belgilaydigan real kuchga aylangan. FA, Premier League va UEFA har yili klublardan aniq va to‘liq moliyaviy ma’lumot talab qiladi. Musobaqalarida qatnashayotgan jamoalar uchun bu — majburiy qoidalar.
“Chelsea” holati shu jihatdan o‘ta ramziy: yirik sarmoya, agressiv transfer siyosati va yillar davomida murakkab moliyaviy sxemalar qo‘llangan davr endi hujjatlar orqali qayta ko‘rib chiqilmoqda. Yangi egalar esa o‘tmishdagi xatolar narxini hozir to‘lashmoqda.
Endi nima bo‘ladi?
Hozircha klubga berilgan ikki transfer oynasi bo‘yicha taqiq shartli. Demak, “Chelsea” endi yana bir bor reglamentni buzsa, bu taqiq real kuchga kirishi mumkin. Yangi sport rahbariyati uchun bu ochiq signaldir: har bir shartnoma, har bir vositachi bilan kelishuv, har bir to‘lov lupa ostida bo‘ladi.
London klubi allaqachon maydonda qayta qurilish jarayonini boshlagan. Endi esa qog‘oz ustida ham yangilanish, qat’iy tartib va shaffoflik davri kelishi shart. Savol endi bitta: “Chelsea” Abramovich soyasidan butunlay chiqib, yangi davrni qanchalik tez va og‘riqsiz boshlab keta oladi?
