Brembo va F1: 2027 yilga tayyorgarlik jarayoni
Formula 1 texnik qoidalarini yangilab, ichki yonuv va elektr quvvatining nisbatini o‘zgartirar ekan, ko‘pchilikning nigohi dvigatellarga qadaldi. Aslida esa eng katta yuklardan biri Brembo zimmasiga tushdi. Chunki bugungi F1’da to‘xtash jarayoni hech qachon hozirgidek murakkab bo‘lmagan.
Bu endi shunchaki karbon disk va kaliperni yetkazib berish emas. Brembo bir vaqtning o‘zida ikki frontda kurashmoqda: joriy mavsum talablari va 2027 yil uchun tayyorgarlik. Bir tomonda hozirgi mashinalar, ikkinchi tomonda – yangi energiya nisbati bilan keladigan noma’lum davr.
Energiya nisbatining o‘zgarishi hamma hisob-kitobni buzmoqda
RacingNews365’ga bergan eksklyuziv intervyusida Brembo poyga muhandisi Andrea Dellavedova vaziyat murakkabligini yashirmaydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ichki yonuv va elektr quvvatining ulushi o‘zgarishi, ayniqsa qaror qabul qilish vaqti bilan birga kelganda, ishlab chiqaruvchiga bosimni keskin oshiradi.
“Biz yarim mavsumni ortda qoldirdik, endi tizimni yaxshiroq tushunamiz va ma’lum yo‘nalishga e’tibor qaratgan edik. Kelasi yildan energiya nisbati o‘zgaradi, shu bois bu yil o‘rganganlarimiz yangi rivojlanish uchun unchalik foydali bo‘lmaydi”, – deya tushuntiradi u.
Dellavedova aytganidek, Brembo bu yilning o‘zidayoq 2027 yil tormoz tizimi ustida o‘ylashni boshlagan. Lekin yangi qoidalar bilan eski yo‘l-yo‘riqlar birdaniga o‘z ahamiyatini yo‘qotmoqda: “Endi tizim haqida yangidan o‘ylashimiz kerak, va bu yil topgan barcha ma’lumotlarni keyingisiga to‘liq ko‘chirib bo‘lmaydi”.
FIA iyun oyida uzoq muhokamalardan so‘ng aniq yo‘l xaritasini e’lon qildi: 2027 yilda quvvat nisbati 58:42 ga, 2028 yilda esa 60:40 ga o‘zgaradi. Qog‘ozda bu raqamlar oddiy ko‘rinishi mumkin, lekin Brembo uchun ular butun falsafani qayta yozishni anglatadi.
Dellavedova: “Biz juda tezkor muhitdamiz, yangi tizimni ishlab chiqish uchun qancha ko‘p vaqt bo‘lsa, shuncha yaxshi. Agar bunday qarorlar faqat bir necha hafta oldin bildirilsa, ancha oson bo‘lardi, chunki biz avval prototipni loyihalash va sinovdan o‘tkazishimiz, keyin esa ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yishimiz kerak”, – deydi.
Oyning emas, oylar masalasi
Bu ishni shoshma-shosharlik bilan bajarib bo‘lmaydi. Jamoalar kelasi yil boshidayoq yangi komponentlarni qo‘lga kiritishni xohlashadi, Brembo esa murakkab ishlab chiqarish zanjiri bilan yuzma-yuz turibdi.
“Vaqt ufqi juda qisqa, – deydi Dellavedova. – Jamoalarga komponentlar kelasi yil boshidayoq kerak bo‘ladi. Biz uchun esa ham loyihalash, ham ishlab chiqarish vaqt talab qiladi. Dizayndan ishlab chiqarish bosqichigacha oylar ketadi; buni haftalarda bajarib bo‘lmaydi. Disk va karbon materiallarni tayyorlash jarayoni juda uzun, ular pechda bir necha bosqichdan o‘tishi kerak”.
Kaliperlar ham bundan mustasno emas. Ular stanoklarda ko‘p vaqt oladi, ustiga-ustak sinov bosqichi bor. Ba’zida Brembo sinov va ishlab chiqarishni bir paytda olib borishga majbur bo‘ladi – vaqt bilan kurash shu darajada keskin.
Curno – “sehrgarlar oshxonasi”
Shunga qaramay, Brembo bu bosimni yelkada ko‘tarib turibdi, chunki poydevor mustahkam. Brendning muhandislari zamonaviy infratuzilma bilan qurollangan. Operatsion va ma’muriy markaz Kilometro Rosso – Bergamodagi ilm-fan va texnologiya parkida joylashgan. Kompaniya dunyoning 18 mamlakatida ishlab chiqarish va savdo obyektlariga ega.
Motorsport, xususan F1 bo‘yicha esa asosiy nuqta – Italiyaning Curno shaharchasi, bosh ofisga yaqin hudud. Aynan shu yerda poyga texnologiyasi tug‘iladi. Dellavedova bu joyni hazil aralash “jodugarlar oshxonasi” deb ataydi.
“Bizda bir nechta dyno-sinov stendlari bor, ular orqali yangi materiallar, geometriya va tormoz tizimi o‘lchamlarini sinaymiz. Ular kuniga 24 soat, haftasiga 6 kun ishlaydi”, – deydi u.
Tadqiqot, dizayn va rivojlantirishni bitta tom ostida saqlash Brembo uchun katta ustunlik beradi. Bu, ayniqsa, bunday nozik sohada – tormoz tizimlarida – hal qiluvchi omilga aylanadi.
Dellavedova davom etadi: “Bizda ofislar, ishlab chiqarish va sinov bo‘limi bir-biriga juda yaqin joylashgan. Dizayner noutbukda yangi komponentni chizadi-da, birinchi qavatga tushib, dyno-sinov stendlarida ishlayotgan mutaxassislar bilan bevosita gaplashishi mumkin. Ular o‘zlari yaratgan mahsulotni qo‘lida ushlab, ko‘z bilan ko‘ra oladi. Aloqa juda tez”.
2027 – xavfmi yoki imkoniyat?
Qoidalar o‘zgarishi Brembo uchun ulkan sinov. Lekin bu sinovdan cho‘chiyotgan muhandis ko‘rinmaydi. Aksincha, Dellavedova mavjud imkoniyatlar, tajriba va hozirgi ish sur’ati asosida kelajakka ishonch bilan qaraydi.
“Vaqt bo‘yicha biz jadvalga mos kelyapmiz. Natija bo‘yicha ham, tajribamizga tayangan holda, ha, deb ayta olaman, – deya xulosa qiladi u. – Albatta, biz kelasi yil uchun eng yaxshi deb hisoblagan narsani qilishga harakat qilyapmiz”.
Endi savol bitta: 2027 yilda yangi energiya nisbati kuchga kirganda, F1’ning eng tezkor bolidlari to‘xtash chizig‘iga kelganda, Brembo tizimlari ularni avvalgidan ham kechroq tormoz bosishga jur’at eta oladimi?
