Bacary Sagna: Futbol bozoridagi chegaralar va Barcola transferi
Angliya yozgi transfer oynasi yana rekordlarni parchaladi. Pul oqimi to‘xtamayapti, narxlar esa allaqachon sog‘lom mantiqdan uzilib ketgan. Buni ko‘rib turib, sobiq “Arsenal” va “Manchester City” himoyachisi Bacary Sagna jim o‘tirishni istamadi.
U o‘zi yillar davomida yugurib chiqqan Premer-ligaga hozir chetdan qarab turibdi: “Liverpool” bir yil ichida jiddiy sarmoya kiritdi, “Chelsea”, “City”, “Tottenham”, “Arsenal” – hammasi shu yo‘lda. Natija – yangi rekordlar, yangi yuz millionlar, lekin eski savol: bu qayergacha davom etadi?
Barcola transferi – chiziq qayerda tugaydi?
Oxirgi katta portlash – Champions League g‘olibi Barcola’ning “Liverpool”ga kelishi. Fransiyalik yulduz “Paris” va undan avval “Lyon”da o‘zini ko‘rsatgan, 24 yoshda, eng yaxshi yillari hali oldinda. Lekin summa hammani hushyor torttirdi.
Sagna, BetVictor Online Casino hamkorligida GOAL’ga bergan intervyusida, shu transfer haqida gapirar ekan, to‘xtab qolmaydi: Barcola 123 millionga baholandi.
“Barcola ajoyib futbolchi, – deydi u. – U yosh, 24 yoshda, o‘zini Parisda ham, Lyonda ham isbot qilgan. Lekin bu to‘xtashi kerak. U 123 millionga ketdi, to‘g‘rimi? Agar hozir shuncha turadigan bo‘lsa, bu juda katta pul”.
Sagna avlodlarni solishtirishdan qochmaydi, lekin raqamlarning o‘sishini ham oddiy bozor qonuni bilan izohlashni istamaydi: “Bilaman, avlodlarni solishtira olmaymiz, dunyo o‘zgardi, iqtisodiyot ham boshqacha. Proporsional qarasak, kimnidir 100 millionga sotsangiz, undan yaxshisini qimmatroqqa baholaysiz, go‘yoki mantiq bor. Lekin baribir mantiqsiz”.
Uningcha, bu yerda chiziq qo‘yilishi shart: “Chegara bo‘lishi kerak. Bu uning sifatidan hech narsa olmaydi, u top futbolchi, “Liverpool”da yaxshi o‘ynaydi deb o‘ylayman. Lekin bu aqldan ozish. 123 million – bu jinnilik. Limit bo‘lishi kerak, limit qo‘yishlari kerak. Besh yildan keyin nima bo‘ladi? Futbolchilar 500 millionga ketadimi?”
Sagna so‘zlarida nafaqat Barcola, balki bugungi bozorning umumiy yo‘nalishiga nisbatan xavotir bor. Har bir rekord – tomoshabinlar uchun chiptalar, atributika va translyatsiya narxlaridagi yangi sakrash degani. Sadoqatli muxlis esa bu narxni oxir-oqibat o‘zi to‘laydi.
“Futbol biznesga aylandi, lekin har bir cho‘qqining soyasi bor”
Sagna faqat transferlar haqida emas, butun tizim haqida o‘ylayapti. FIFA atrofidagi mojarolar, Jahon chempionatini sotish urinishlari, moliyaviy qoidalar atrofidagi shubhalar – hammasi bir zanjir bo‘lib ko‘rinadi.
“You know it's football, a business,” degan fikrning mazmunini u o‘z ohangida ochib beradi: futbolning biznesga aylangani yaxshi, chunki bu o‘sish, pul, infratuzilma, yulduzlar. Lekin har qanday keskin ko‘tarilishning soyasi ham bo‘ladi.
“Futbol qoidalarini, moliyaviy tartibni boshqarish uchun juda aqlli bo‘lish kerak, – deydi u. – Tez orada FIFA Jahon chempionatini sotishga urinayotgani kabi voqealar yana takrorlanadi, va men ajablanmayman. Ajablanmayman, chunki limit yo‘q. Moliyaviy qoidalar yo‘qolgandek. Har qanday futbolchi istalgan summaga ketishi mumkin”.
Uningcha, futbol ham tarbiya kabi bo‘lishi kerak: ildizlar, asoslar, chegaralar. “Qachonki tarbiya olsangiz, sizning 60 foizingiz bolalikdan shakllanadi, qolgan 40 foizini keyin o‘zingiz rivojlantirasiz. Futbol ham shunday bo‘lishi kerak”, – deya ta’kidlaydi u.
Sagna nazarida, asosiy qadriyatlarga tegila boshlanganda muammo bosh ko‘taradi. “Bazis hech qachon o‘zgarmaydi. Agar eng muhim narsalarga qo‘l ura boshlasangiz, muammoga duch kelasiz”, – deydi u.
FIFA atrofidagi hujumlar, tergovlar, tanqidlar unga tasodif emasdek tuyuladi: “FIFA bilan bog‘liq barcha muammolarni, hammaning ularga hujum qilayotganini ko‘rsam, hayron emasman”.
Moliyaviy Fair Play, imij huquqlari va bo‘linib ketayotgan futbol
Sagna kelajak manzarasini juda ochiq chizadi. Uning fikricha, hozirgi yo‘l davom etsa, tez orada nafaqat tashkilotlar, balki futbolchilar va klublarning o‘zi ham norozilik bildira boshlaydi.
“Tez orada futbolchilar shikoyat qiladi, klublar shikoyat qiladi, – deydi u. – Klublar Moliyaviy Fair Play’dan chiqib ketadi, keyin esa yuqori darajadagi klublar hammasini nazorat qila boshlaydi. Siz esa boshqa klublarni jalb qilishingizga to‘g‘ri keladi, lekin ular bir xil sifatga ega bo‘lmaydi”.
Bu esa sportning tijoriy tomoni – imij huquqlari, telehujjatlar, homiylik shartnomalariga bevosita zarba bo‘ladi: “Imij huquqlari zarar ko‘radi, chunki agar sifat bir xil bo‘lmasa, pul ham bir xil bo‘lmaydi. Siz shu yo‘lga kirib qolsangiz, to‘xtatish juda qiyin bo‘ladi. Ehtiyot bo‘lishimiz kerak”.
Bugun Barcola uchun 123 million. Kecha Enzo Fernandez, Morgan Rogers va boshqa yulduzlar uchun rekordlar. Ertaga-chi?
Sagna savolni ochiq qoldiradi: futbol bu poygada o‘zini yo‘qotmasdan, chegarani qayerga chizadi?
