Arsenalning yangi yulduzi: Christos Tzolis va o'yin ta'siri

1993-yil yozida Manchester United chempionlikni nishonlab turib, rekord summaga Roy Keane’ni olib kelganida, bu oddiy transfer emasdi – bu kuch ustiga kuch qo‘yish edi. 2001-yilda sovrin yana qo‘lga kiritildi, ortidan Ruud van Nistelrooy keladi. 2008-yilda esa Premier League va Champions League dubli ortidan Dimitar Berbatov keladi: zaruratdan emas, imkoniyatdan. Kuchli bo‘lgani uchun emas, boshqalardan ancha kuchli bo‘lish uchun.

Alex Ferguson o‘sha yillarda raqiblar bilan masofani saqlab qolish bilan kifoyalanmasdi, uni kengaytirardi. Natija ravshan: har safar chempionlik himoya qilinardi.

Emirates kechasi ham shunday kayfiyatni eslatdi. Hali start hushtagi chalinmasidan, stadionda chempion ohangi sezilib turardi. Mikel Arteta yangi qo‘shini – Ezri Konsa’ni maydonga olib chiqdi. Tomoshabinlar oyoqqa qalqdi. Premier League’dagi eng yaxshi o‘ng markaziy himoyachi jarohat tufayli o‘tirgan bir paytda, ikkinchi eng yaxshisini olib kelish – bu ham bayonot, ham kuch namoyishi.

Shu paytga kelib hamma Konsa haqida gapirayotgan edi. Oradan bir necha daqiqa o‘tmay, yana bir ism tilga tushdi. Christos Tzolis.

U pre-season davomida jamoaning eng yaxshi jismoniy ko‘rsatkichlarini qayd etgan, Arteta shtabini ishontirib bo‘lgan edi. Ammo jonli, yorug‘ chiroqlar ostida, juma oqshomi, Sky Sports translyatsiyasida sinov boshqacha bo‘ladi. Tzolis chap qanotdan uchib kirar, oyoqlari go‘yo asalari to‘dasidan qochayotgandek shiddat bilan ishlardi. Qarshisida esa o‘zining ilk katta sinoviga chiqqan Coventry City himoyachisi Milan van Ewijk – bu kechada u aynan shunday raqibni ko‘rishni istamasdi.

Arsenal hujum chizig‘i nomlar bilan to‘lib-toshgan edi: oldingi chiziqda Kai Havertz, o‘ngda Bukayo Saka, orqaroqda, o‘ng yarimfazoda Martin Odegaard erkin harakatlanardi. Ammo uchinchi zonaga kirilgach, rejadagi asosiy nuqta aniq edi: to‘pni Tzolis topishi kerak.

U chap qanot chizig‘ida sabr bilan kutardi, kerakli lahza kelganda esa portlab chiqardi. Jarima maydoni tomon keskin yugurish, yelka bilan aldash, bir tomonga, keyin ikkinchi tomonga og‘dirish, raqibni muvozanatdan chiqarish va paydo bo‘lgan bo‘shliqdan foydalanish. Ortiqcha fintlar yo‘q, keraksiz teginishlar yo‘q. Ixcham, aniq, klassik qanot o‘yini. Va u halokatli darajada samarali bo‘ldi.

Arsenalning birinchi goli ham aynan uning ishtirokidan boshlandi. Tzolis yuqori pressingda to‘pni yutib oldi, himoyani xatoga majbur qildi, davomida Riccardo Calafiori jarima maydoniga aniq uzatma tashladi va Havertz zarbasi hisobni ochdi. To‘rt daqiqa o‘tib, Tzolis bu safar yaratuvchi rolini oldi: chap oyog‘idan pastdan yo‘llangan keskin uzatmani Coventry darvozaboni Carl Rushworth faqat qaytarishga ulgurdi, to‘p esa Bukayo Saka oldiga tushdi. Saka to‘pni deyarli bo‘sh darvozaga yo‘lladi.

Rasmiy statistikada bu uzatma assist sifatida qayd etilmasligi mumkin. Ammo bu kechada ham, avval Community Shield’dagi ikki golidagi kabi, Tzolisning raqamlar to‘plashga qanchalik tayyor ekani yaqqol ko‘rindi.

Arteta o‘yindan so‘ng buni yashirmadi. U Tzolisning har safar to‘pga egalik qilganida olib kiradigan energiyasini alohida ta’kidladi, so‘nggi uchrashuvlardagi o‘yinini “aql bovar qilmas” deb baholadi va uning oxirgi uchinchi zonadagi qarorlar xilma-xilligini maqtadi – tor, deyarli yo‘qdek bo‘shliqlarda ham to‘g‘ri yechim topa olishini urg‘uladi.

Bu stadion Tzolis uchun begona emas. Besh yil avval, Premier League’dagi ilk daqiqalarini aynan shu yerda, Norwich City safida ijarada yurgan paytda olgan. O‘shanda bu sahna unga qattiq saboq bergan. Daniel Farke uni Yevropaning eng yorqin yosh iste’dodlaridan biri sifatida tilga olgan, keyin esa Anfield’dagi penaltini o‘zboshimchalik bilan tepib, uni boy bergani uchun omma oldida tanqid qilgan. Tzolis o‘sha mavsumni atigi olti marta asosiy tarkibda maydonga tushgan, ishonchi yemirilgan holda yakunlaganini tan olgan.

Uning qayta tug‘ilishi Germaniyada, Fortuna Dusseldorf safidagi ijarada boshlandi. U yerdagi o‘yinlari unga Club Brugge eshiklarini ochdi. O‘tgan mavsum esa to‘liq portlash bo‘ldi: Brugge bilan chempionlik, Tzolis uchun esa 20 gol va 29 golli uzatma. Belgiyada mavsumning eng yaxshi futbolchisi sovrini ham uning qo‘liga topshirildi. Shu yozda esa £34 million evaziga Arsenalga ko‘chib o‘tdi.

Norwichdagi omadsiz davrdan beri u 145 o‘yinda 122 golli ishtirok (gol + assist) qayd etdi. Ha, bu raqamlarning katta qismi “katta beshlik”dan tashqarida to‘plangan. Baribir, bu ko‘rsatkichlar hayratlanarli.

Endi savol boshqa: Emirates’da uning o‘rni uchun kurash qanday ko‘rinish oladi? Arsenal yoz bo‘yi Vinicius Jr uchun kurashdi, ammo bu rejalar amalga oshmadi. Agar bu transfer bitganda, Tzolis bir zumda ikkinchi planga tushib qolishi tayin edi. Gabriel Martinelli bu uchrashuvda tarkibga kiritilmadi, holbuki u o‘ynashga tayyor edi. Braziliyalikning chetga surilgani Tzolisga qisqa muddatli kafolat beradi, lekin Artetaning chap qanot uchun yana bir yulduz izlayotganini ham ko‘rsatishi mumkin. Juventus hujumchisi Kenan Yildiz hamon asosiy nishonlardan biri bo‘lib qolmoqda.

Hozircha esa chap qanot – Tzolis hududi. Uning vazifasi oddiy, ammo murakkab: raqobat darajasidan qat’i nazar, o‘zini tushirib bo‘lmaydigan futbolchiga aylanish. Bu kechada u darvoza tomon eng ko‘p – to‘rt marta zarba berdi, to‘g‘ri, birortasi ham aniq nishonga yaqin kelmadi. U ichkariga kirib, zarba berish bo‘yicha yangi rekordlar o‘rnatishi ham mumkin – hamma ham bundan xursand bo‘lmaydi. Calafiori beshinchi marta ichkariga “underlap” bilan yugurib kirib, yana to‘pni olmayotganini ko‘rgach, hayotiy tanlovlarini qayta ko‘rib chiqishi hech gap emas.

Ammo Tzolisning statistika daftarida yozilganlar bir narsani ko‘rsatadi: u o‘tgan mavsum Arsenal qiynalgan o‘yinlar uchun dori bo‘lishi mumkin. Qachonki raqib zich himoyalansa, eshik yopilib qolgandek tuyulsa, Arteta jamoasida bunday qulfni buzib kiradigan futbolchi yetishmagandi. Endi esa chap qanotdan uchib kirayotgan, kichik bo‘shliqlarda katta qarorlar qabul qila oladigan, raqibni bir harakat bilan ortda qoldiradigan futbolchi bor.

Bu atigi bir o‘yin. Mavsum esa uzun. Ammo Emirates tribunalarida allaqachon bir tuyg‘u paydo bo‘lgan: Mikel Arteta chempionlik kubog‘ini nafaqat ushlab turish, balki yanada mahkamroq qisib olish ishini boshlab bo‘ldi. Savol shuki, bu safar uni qo‘yib yuboradigan raqib topiladimi o‘zi?