Arsenalning yangi hujumchisi Christos Tzolis: transfer shovqini va umidlar
Yarim asrdek uzoq tuyulgan, aslida esa atigi besh yil avval bo‘lgan bir uchrashuv bugungi Arsenal tarixini butunlay boshqa yo‘nalishga burib yuborgan bo‘lishi mumkin.
O‘shanda atigi 19 yoshli Christos Tzolis ilk bor Premier League bahsida maydonga tushgan, chap qanotdan Norwich safida Emiratesga qadam qo‘ygan edi. Arsenal esa tuban nuqtada: uchta o‘yin, nol gol, uch mag‘lubiyat, jadvalning eng oxiri. Yana bir xato qadam – va Mikel Arteta lavozimini deyarli yo‘qotgan bo‘lardi.
Tzolis o‘sha kuni darvozaga zarba ham yo‘llay olmadi, Arsenal esa zo‘rg‘a 1:0 hisobida g‘alaba qozondi. Arteta qoldi. Qolibgina qolmay, klubni butunlay qayta qurdi. Tzolis esa bu o‘zgarishni o‘tgan mavsum Club Brugge safida Londonliklarga qarshi o‘ynaganida yana bir bor yaqqol his qildi.
Yaqinda u shunday degandi: Arsenalga qarshi hujum qilish – hozirgacha duch kelgan eng og‘ir vazifa. Boshqa yirik klublarga qarshi ham o‘ynagan, ammo aniq vaziyat yaratish bo‘yicha eng katta qiynalish – aynan Arteta jamoasiga qarshi.
Endi esa u bu devorni faqat London Colneydagi mashg‘ulot maydonida yorib o‘tishga urinadi.
Belgiyadan kelgan raqamlar va yangi qiyofa
Norwich davridagi, 14 ta liga o‘yinida gol ura olmagan, ishonchsiz qanot futbolchisidan asar ham qolmagandek. Tzolis bu yozda Arsenalning eng yorqin hujumchisi bo‘lib chiqdi.
Klubning 24 yoshli futbolchi uchun taxminan 34 million funt to‘lashi bejiz emas. O‘tgan mavsum Club Brugge safida u barcha musobaqalar bo‘yicha 22 ta gol va 29 ta golli uzatmani qayd etdi. Ha, bu raqamlar Belgiya chempionatidan, Opta reytingiga ko‘ra dunyodagi yettinchi kuchli liga. Ammo raqam – raqamligicha qoladi: 51 ta bevosita golga hissa.
Arsenal skautlarini jalb qilgan jihat ko‘p edi: hujum chizig‘ining istalgan nuqtasida o‘ynay olishi, ikki oyog‘iga birdek ishonishi, Leandro Trossardga o‘xshash ko‘p qirrali bo‘lishi. Artetani esa uning xarakteri ham rom qilgan. Klub ichkarisida Tzolis texnik sifatni ham ko‘taradi, degan ishonch kuchli edi.
Lekin asosiy quroli – darvoza oldidagi yakuniy fazilat. Tzolis klub miqyosida ketma-ket 15 ta rasmiy o‘yinda gol yoki assist qayd etgan, bu davrda jami 25 ta golli harakatda ishtirok etgan. Arsenal o‘tgan mavsum chempionlikni qo‘lga kiritgan bo‘lsa-da, aynan shunday serhosil yakunlovchini qattiq sog‘ingandi.
Gabriel Martinelli butun liga mavsumi davomida atigi bitta gol. Ligada yetti tadan ko‘p gol urgan yagona futbolchi – Viktor Gyokeres. Assistlar bo‘yicha yetakchi – Martin Odegaard, bor-yo‘g‘i olti golli uzatma. Tizim, pressing, struktura haqida qancha bahs bo‘lmasin, Arteta hujumchilaridan ancha sovuqqon, individual samaradorlik kutadi.
Tzolis esa Belgiyada aynan shuni ko‘rsatdi. Va dastlabki Arsenal kunlari ham bu tasodif emasligini eslatayotgandek.
Sog‘lom, sermahsul va tayyor
Arsenal hujumi ko‘p yillardan beri “seriyali” rejimda ishlaydi: kimdir bir necha o‘yin ketma-ket portlaydi, keyin yo‘qolib qoladi. Ustiga-ustak, jarohatlar, maydonga qaytishdagi uzilishlar ritmni buzib keladi.
Tzolisning Belgiyadagi ikki yili boshqacha o‘tdi. U atigi beshta o‘yinni o‘tkazib yubordi, uchtasi ham kasallik tufayli. Barqarorlik – bu ham iqtidor kabi qimmatli.
Bu yozda u Arsenalga kelguniga qadar ikki haftalik to‘liq yig‘in va Club Brugge bilan o‘rtoqlik uchrashuvi orqali shaklga kirib oldi. Londonliklarga qo‘shilgach, bu tayyorgarlik darhol sezildi: Borussia Dortmund va Real Betisga qarshi o‘yinlarda assist, Girona bilan bahsda esa chapdan ichkariga kirib, uzoq burchakka aniq zarba – ilk gol.
Community Shield esa boshqa bosqich. Boshqacha bosim, boshqa raqib, boshqa sahna. Tzolis bu sinovdan ham o‘tdi. Uning aqlli zarbasi Kai Havertzning ikkinchi goliga asos bo‘ldi, keyin esa jarima maydonida Odegaardni topib, yana bir golli uzatma yozdirib qo‘ydi.
17-raqamli libos, to‘pni maydon bo‘ylab mayda qadamlar bilan olib yurish, keskin ichkariga burilish va yakuniy zarba yoki pas – bu epizodlarda Emirates tomoshabinlari ko‘p narsani eslab ketdi. Alexis Sanchez soyasi beixtiyor ko‘z oldiga keladi.
Arteta o‘yindan keyin shunday dedi: Tzolis oxirgi 20–30 metrda favqulodda sokin, to‘g‘ri qaror tanlaydi, to‘g‘ri odamni topadi yoki o‘zi yakunlaydi. Murabbiy uni “juda aqlli” deb ta’rifladi va aynan shu zonadagi sifatidan hayratda ekanini yashirmadi.
Tzolisning o‘zi ham Alexisga yoshligida havas qilganini tan oldi. 17-raqamni olish sababi bu emasligini aytsa-da, o‘xshashlikni ko‘radi. U bir jumla bilan hammasini aytib qo‘ydi: Sanchez bu raqam bilan Arsenalda katta ish qilgan – endi men ham shunday bo‘lishini xohlayman.
Chap qanotdagi yangi tartib
Arsenalning Gabriel Martinellini sotishga tayyor ekani, uning Community Shield uchun butunlay zayavkadan tushib qolishi – o‘ziyoq Arteta hozircha chap qanotni Tzolisga ishonib topshirganini ko‘rsatadi.
Bu zona yillar davomida muammoli bo‘lib keldi. Jamoaning asosiy og‘irligi doim o‘ng tomonda, Bukayo Saka va Odegaard atrofida jamlangan, chap qanot esa ko‘proq to‘ldiruvchi rolni bajargandek edi.
Endi esa rasm o‘zgarishi mumkin. Riccardo Calafiori chap qanot himoyasidan oldinga ko‘tarilib, ichkariga siqilayotgan bir paytda, uning oldida Tzolis ritmni belgilab beryapti. Bu kombinatsiya Artetaga nihoyat yanada tabiiy muvozanat topish imkonini berishi mumkin.
Albatta, Arsenal hujumni yana kuchaytirishni istaydi. Bozorda katta ism izlanayotgani sir emas. Eberechi Eze singari o‘yinchilar ham chap tomonda harakat qila oladi. Transfer oynasi yopilmaguncha Martinelli sotilmay qolsa, u ham Tzolis uchun jiddiy raqobat manbai bo‘lib turaveradi. O‘rtada Braziliyalik jamoadoshi Bruno Guimaraes singari to‘pni oldinga dadil uzata oladigan futbolchi bo‘lsa, Martinellining o‘yini ham o‘sishi mumkin.
Shu bilan birga, klub Tzolisni atrofida hujumni qurish rejasini hozircha stolga qo‘ymagan. U imzolangan paytda ham reja aniq edi: uning yoniga yana bir katta kalibrli hujumchi kelishi kerak. Bu yoz bo‘ladimi, keyingisi bo‘ladimi – ehtimol katta transfer baribir amalga oshadi. O‘sha paytda Tzolisning maydondagi daqiqalari qisqarishi ham mumkin.
Ammo hozir? Hozir chap qanot asosan uning qo‘lida.
Arsenal chempionlikni himoya qilayotgan bir paytda, hujum chizig‘idagi deyarli hamma futbolchi o‘tgan mavsumdan ko‘ra yaxshiroq bo‘lishi shart. Tzolis uchun esa vazifa boshqacha: undan faqat bitta narsa talab etiladi – Belgiyadagi o‘sha ritmni, o‘sha shafqatsiz samaradorlikni Londonning shimoliy qismiga ko‘chirib kelish.
Agar u bunga qodir bo‘lsa, Arsenal qidirayotgan “marquee” hujumchini aslida allaqachon topib qo‘ymaganmi?
