Argentina terma jamoasi banneri FIFA qoidalarini buzishi mumkinmi?
Argentina terma jamoasi yana bir bor maydondan tashqaridagi siyosiy bo‘ron markazida qolishi mumkin. Sabab bitta: futbolchilarning Malvin orollariga ishora qiluvchi shior yozilgan bannerni ochib ko‘rsatgani va bu bilan FIFA qoidalarini buzgan-buzmaganini hal qilishi kerak bo‘lgan yangi bahsni yoqib yuborgani.
Banner va chegaradan o‘tgan chiziq
Stadionda ochilgan banner matni bevosita Malvin orollarini tilga oldi — bu esa Argentina va Buyuk Britaniya o‘rtasidagi eng og‘riqli tarixiy nuqtalardan biri. FIFAning 2026 yilgi jahon chempionati uchun stadion ichki tartib-qoidalarida siyosiy, haqoratomuz yoki kamsituvchi mazmundagi har qanday material taqiqlangan. Ro‘yxat aniq: banner, bayroq, flayer, kiyim-kechak yoki boshqa atributlar bo‘lishidan qat’i nazar, agar ular biror davlat, shaxs yoki guruhni kelib chiqishi, millati, tili, dini, siyosiy qarashi yoki boshqa belgilari bo‘yicha nishonga olsa, ruxsat yo‘q.
Bu faqat tribuna bilan cheklanmaydi. Xalqaro futbol qoidalarini belgilovchi IFAB ham maydondagi uskunalar, formalar, yozuvlar va tasvirlarda siyosiy, diniy yoki shaxsiy shiorlarga mutlaq “yo‘q” deydi. Qoidada aniq yozilgan: bunday holat uchun futbolchi yoki jamoa musobaqa tashkilotchisi, milliy assotsiatsiya yoki FIFA tomonidan jazolanadi.
Shu bois Argentina terma jamoasining banneri endi faqat emotsional jest emas, balki rasmiy tekshiruv ob’ekti bo‘lishi mumkin.
Malvinlar: mag‘lubiyatdan keyin ham tugamagan da’vo
Malvin (Falkland) orollari atrofidagi bahs yuz yillik tarixga ega. Turli da’vogarlarga qaramay, orollar 1883 yildan beri amalda Britaniya nazorati ostida. Faqat 1982 yilda, atigi ikki oyga, bu nazorat uzildi.
O‘sha bahor oylarida Argentina harbiy xuntasi orollarga qo‘shin tushirdi. Buenos-Ayres buni o‘z hududini “qaytarib olish” deb atadi. London esa harbiy javob qaytardi. Falkland urushi shu tariqa boshlandi va iyunda Argentina taslim bo‘lishi, Britaniya esa orollarni qayta egallashi bilan yakunlandi.
Narxi og‘ir bo‘ldi: 649 nafar argentinalik askar, 255 nafar britaniyalik harbiy va orollarda yashagan uch nafar tinch aholi halok bo‘ldi. Front chizig‘i yopildi, ammo siyosiy da’vo yo‘q.
Argentina o‘z pozitsiyasidan qayrmadi. 1994 yilda konstitutsiyasiga Malvin orollari bo‘yicha da’vosini mustahkamlovchi o‘zgartirish kiritdi. Orollarning o‘zi esa bu davrda ikki marta suverenitet bo‘yicha referendum o‘tkazdi: 1986 yilda saylovchilarning 96,45 foizi, 2013 yilda esa deyarli yakdillik — 99,8 foizi Britaniya suvereniteti tarafdori bo‘ldi.
Shu fon ortida stadiondagi bitta banner ham oddiy futbol dekoratsiyasi emas, balki o‘nlab yillik geosiyosiy tortishuvning davomidaydek qabul qilinadi.
FIFA uchun tanish ssenariy
Bu ilk holat emas. 2014 yilda Argentina futbol assotsiatsiyasi xuddi shunday matn tushirilgan banner fonida futbolchilar bilan suratga tushgani uchun FIFA tomonidan 20 ming funt sterling miqdorida jarimaga tortilgan. O‘sha paytda qaror “siyosiy harakat” va jamoaviy intizom buzilishi sifatida izohlangan.
Bugun esa o‘sha ibora yana qaytdi. FIFA esa hozircha sukut saqlayapti. Tashkilot bu safar qanday yo‘l tutadi? Jarima, ogohlantirish yoki ishni yopib qo‘yish — hammasi hozircha ochiq savol.
Yana bir noma’lum omil — Angliya futbol assotsiatsiyasi rasmiy shikoyat beradi-yo‘qmi. Malvin/Falkland masalasi Buyuk Britaniyada ham sezgir mavzu, ammo futbol maydonida siyosatni qanchalik darajada tilga olishlariga endi ular ham qaror qiladi.
Siyosat, emotsiya va Messi soyasi
Bu voqea FIFA atrofidagi kayfiyatni ham chulg‘ab oldi. So‘nggi yillarda tashkilot Argentina va uning superyulduzi Lionel Messi tomoniga “moyillik” ko‘rsatayotgani haqidagi turli fitna nazariyalari ijtimoiy tarmoqlarda ko‘paygan. Har qanday intizomiy qaror — yoki qarorsizlik — mana shu shubhalar prizmasidan ko‘rilishi aniq.
Argentina siyosiy sahnasida esa ohang ancha keskin. Mamlakat vitse-prezidenti Victoria Villarruel X ijtimoiy tarmog‘ida 1982 yilda orollarga tushayotgan argentinalik askarlar tasvirlangan eski videoni ulashdi va “bu shunchaki navbatdagi o‘yin emas edi” deb yozdi. Keyingi postida esa: “Malvinas — argentinaliklarindir! Ular bizga ularni stadionga olib kirishni taqiqlashdi, lekin biz ularni qonimizda va yuragimizda olib yurishimizni unutishdi”, deya murojaat qildi.
Futbolchilarning qo‘lida yaltiragan banner, tribunadagi shiorlar va siyosatchilarning keskin bayonotlari bir nuqtada tutashdi. Endi navbat FIFAda. Ular maydonni siyosatdan qanchalik ajratib qo‘yа oladi — va bu urinish futbol olamida yana bir bo‘linishni keltirib chiqarmaydimi?
