Argentina va Malvinas: Milei siyosiy sahnada
Argentina – Angliya yarim finali maydondan chiqib, to‘g‘ri siyosat sahnasiga kirib bordi. Gollar, penaltılar, dramatik daqiqalar unutilmasdan turib, bahs markaziga boshqa narsa chiqdi: “Las Malvinas son Argentinas” yozuvi tushirilgan banner.
Stadiondagi shu bir lahza Buenos-Ayresdan Londongacha siyosiy haroratni oshirdi. Va Javier Milei bundan foydalanmay qolmadi.
Milei – maydondan keyingi asosiy “sarlavha”
Argentina prezidenti Javier Milei payshanba kuni ijtimoiy tarmoq X’da yozar ekan, ohangni keskin ko‘tardi. Uning ta’kidlashicha, hukumati “har kuni” Malvin orollari (Falkland) ustidan suverenitetni qaytarishga yaqinlashmoqda.
U Britaniyaning reaksiyasini ochiqchasiga masxara qildi. Milei Angliya tomonidan bildirilgan noroziliklarni “terminal bosqichdagi bitta neyronli o‘smirning injiqligi”ga qiyosladi va aynan diplomatik yo‘l bilan Malvinas, Georgias va South Sandwich orollari hamda ularni o‘rab turgan dengiz hududi bo‘yicha maqsad sari borayotganini yozdi.
Bu post tasodifiy emas edi. U AQSh Respublikachilar partiyasining Isroildagi bo‘ylimi raisi Marc Zellning murojaatiga javoban yozildi. Zell Donald Trump ma’muriyatini Falkland bo‘yicha uzoq yillik AQSh pozitsiyasini qayta ko‘rib chiqishga va Argentinaning suverenitet da’vosini qo‘llab-quvvatlashga chaqirgan edi.
Milei esa shu fonni kuchaytirib, bahsni global sahnaga yana bir bor olib chiqdi.
Banner, g‘alaba va darhol portlagan bahs
Yarim final tugashi bilan Argentina futbolchilari maydonda bannerni ochib, “Las Malvinas son Argentinas” shiorini butun dunyoga ko‘rsatdi. Angliya ustidan qozonilgan siyosiy jihatdan ham “og‘ir” g‘alaba shunday tarzda ramziy yakunlandi.
Angliyada bu lahza darhol “qizil chiziq” sifatida qabul qilindi. Britaniya biznes kotibi Peter Kyle banner namoyishini “mutlaqo noo‘rin” deb atadi va FIFAni voqeani o‘rganishga chaqirdi. Bosh vazir Keir Starmer matbuot kotibi esa keskin javob qaytardi: “Jahon chempionati bizniki bo‘lmasligi mumkin, lekin Falkland orollari qat’iyan bizniki.”
O‘yindan avval ham siyosiy fon tinch emasdi. Argentina vitse-prezidenti Victoria Villarruel Britaniyani “bosqinchi qaroqchilar” deb atab, ohangni allaqachon keskinlashtirgan edi.
Endi esa bitta banner bu ritorikani yana ham qattiqlashtirdi.
FIFA – yana o‘sha nozik chiziqda
FIFA payshanba kuni mustaqil intizomiy qo‘mitasi hakamlar va delegatlarning hisobotlarini, shuningdek, voqea atrofidagi holatlarni o‘rganayotganini ma’lum qildi. Shundan so‘nggina intizomiy ish ochish-ochmaslik yuzasidan qaror qabul qilinadi.
Bu Argentina uchun yangi sahifa emas. 2014 yilda Sloveniya bilan o‘rtoqlik uchrashuvi oldidan xuddi shu shior namoyish etilgani uchun Argentina futbol federatsiyasi jarimaga tortilgan edi. Demak, chiziq aniq chizilgan, ammo yana bosib o‘tildi.
Milei esa bu safar futbolchilarni qat’iy himoya qildi. U bannerni “milliy tuyg‘ularning qonuniy ifodasi” deb atadi va Radio El Observador efirida: “Malvinas – argentinaliklarniki, biz ularni qaytarib olamiz va buni diplomatik yo‘l bilan qilamiz”, dedi.
Eng qiziq tomoni shundaki, bundan atigi bir kun oldin u argentinaliklarni futbolni suverenitet mojarosiga aralashtirmaslikka, bunday namoyishlarni “arzon vatanparvarlik jestlari” deb rad etishga chaqirgan edi. Yarim final va undan keyingi siyosiy portlash esa prezidentning o‘z ritorikasini ham keskin burishga majbur qilgandek ko‘rindi.
1982 yildan beri tugamagan jang
Malvinas (Falkland) masalasi Janubiy Atlantikada o‘tgan qisqa, ammo qonli 1982 yilgi urushdan beri ikki davlat o‘rtasidagi eng og‘riqli nuqtalardan biri bo‘lib qolmoqda. Urushdan so‘ng orollar ustidan nazorat London qo‘lida qoldi, lekin Buenos-Ayresdagi siyosiy kun tartibidan bu mavzu hech qachon tushgani yo‘q.
Har bir yirik xalqaro turnir, har bir ramziy lahza, ayniqsa Angliyaga qarshi o‘yinlar, bu eski yarani yana ochadi. Bu safar ham shunday bo‘ldi: yarim final yakunlandi, ammo bahs maydondan ko‘ra ko‘proq diplomatik arenada davom etyapti.
Endi ko‘zlar ikki tomonga qadalgan: Britaniya hukumati va FIFA qanday javob qaytaradi, Argentina esa bu siyosiy to‘lqinni qanchalik uzoqqa olib bora oladi? Maydondagi g‘alaba allaqachon tarixga yozildi. Malvinas bo‘yicha jang esa hanuz yakunlanganicha yo‘q.
