Angliya – Norvegiya: chorak finaldagi duel

Meksikaga qarshi tarixiy darajadagi dramatik o‘yin ortidan Angliya nafas rostlashga ham ulgurmay, endi navbat Norvegiyaga keldi. Juma kuni bo‘lib o‘tadigan chorak final – bu shunchaki yana bir bosqich emas. Bu yerda ikkita ulkan figura to‘qnashadi: Harry Kane va Erling Haaland. Ikki davr, ikki uslub, bitta maydon.

Thomas Tuchel jamoasi yo‘lini davom ettirmoqchi bo‘lsa, ssenariy aniq: Kane yana bir bor o‘yinni o‘z orbitasiga tortishi kerak bo‘ladi. Shu bilan birga, Angliya Erling Haalandni jim qoldirish yo‘lini topishi shart. Buni esa deyarli ikki yildirki hech bir terma jamoa uddalay olmayapti. Shuning uchun ham savol keskin: kim ustun chiqadi – Kane yoki Haaland?

Haaland – bu yozning eng yirtqich bombardiri

Haqiqat shafqatsiz: bu mundialda darvoza oldida hozircha Haaland Kane’dan yaxshiroq ko‘rinmoqda. Norvegiyalik yulduz yettita gol urdi. U Kylian Mbappé bilan tenglashgan, Lionel Messi’dan atigi bitta, Kane’dan esa bitta to‘p oldinda turibdi.

Eng hayratlanarlisi – u bularning barchasini raqiblaridan bir o‘yin kam o‘ynagan holda amalga oshirdi. Norvegiya guruhdan muddatidan avval chiqib bo‘lgach, murabbiy Ståle Solbakken Frantsiyaga qarshi yakuniy uchrashuvda jamoani deyarli to‘liq yangiladi va Haalandni zaxirada qoldirdi.

Natija raqamlarda yaqqol: bu yozda Haalandning 90 daqiqaga to‘g‘ri keladigan gollari – 1,8. Kane’da bu ko‘rsatkich – 1,2. XG ham norvegiyalik foydasiga: 4,4 ga 3,4. Demak, u nafaqat ko‘proq urmoqda, balki sifatliroq vaziyatlarga ham chiqmoqda.

Yana bir detal: Haalandning yettala goli ham ochiq o‘yindan. Kane esa ikkita golni – Xorvatiya va Meksikaga qarshi – penaltilardan kiritgan. Turnirdagi yagona uzoq masofadan kiritilgan gol ham Haalandga tegishli – Braziliyaga qarshi o‘yindagi o‘sha dahshatli zarba.

U to‘rtta golni chap oyog‘i bilan, ikkitasini o‘ng oyog‘i bilan, bittasini boshi bilan urgan. Kane esa uch marta boshi bilan, uch marta o‘ng oyog‘i bilan aniq zarba yo‘llagan. Oyoqlar, uslublar, zarba repertuari – hammasi hujumchi qanday to‘liq shaklda ekanini ko‘rsatadi.

Kane – mavsum odami

Ammo mavsum bo‘yi qilgan ishlar haqida gap ketsa, tarozi endi Kane tomoniga og‘adi. 2023 yilda Tottenhamni tark etib, Bayern Munichga o‘tganida, ehtimol u ham bunday portlashni tasavvur qilmagandir.

2025-26 yil – uning faoliyatidagi eng sermahsul mavsum bo‘ldi. Meksikaga qarshi penalti Kane’ni klub va terma jamoa hisobida bir mavsumda 73 golga yetkazdi. Bu – tarixiy raqam. U bilan Kane endi yagona ikkinchi o‘rinda turibdi, 1972-73 yillardagi yana bir Bayern afsonasi Gerd Müllerni bitta golga ortda qoldirgan.

32 yoshli forvardning gollari Bayern’ni liga va kubok dubliga olib chiqdi. Bir mavsumda undan ko‘proq gol urgan yagona futbolchi – 2011-12 yillarda 82 ta golga erishgan Lionel Messi.

Haaland ham soyada qolib ketgani yo‘q. U Premier League’da so‘nggi to‘rt mavsumning uchinchisida ham Golden Bootni qo‘lga kiritdi – 27 gol bilan. Umumiy hisobda esa 63 o‘yinda 58 gol: shundan 38 tasi Manchester City uchun, 20 tasi esa atigi 11 o‘yinda Norvegiya terma jamoasi safida. Bu raqamlar ham o‘ziga xos vahshiylik darajasida.

Terma jamoalarda – ikki hukmdor

Haaland hozircha terma jamoalar futbolida noyob seriyani davom ettirmoqda. U Norvegiya safida rasmiy uchrashuvlarda 14 o‘yindan beri uzluksiz gol urib kelmoqda. Bu ketma-ketlik 2024 yil noyabrida Sloveniyaga qarshi 4:1 hisobidagi Nations League uchrashuvidan boshlangan.

Shu orada u 27 marta raqib darvozasini ishg‘ol qildi. Braziliya, Senegal, Iroq, Italiya, Estoniyaga dubl, Isroil va Qozog‘istonga xet-trik, Moldova darvozasiga esa beshta gol. Natijada Haaland Norvegiya tarixidagi eng yaxshi to‘purarga aylandi: 54 o‘yinda 62 gol. Eng yaqin ta’qibchi Jørgen Juve’dan deyarli ikki baravar ko‘p.

Kane ham o‘z mamlakati uchun xuddi shunday ramziy figura. Uning hisobida 119 o‘yinda 85 gol bor. Bu – ikkinchi o‘rindagi Wayne Rooney’dan 32 taga ko‘p. Panama bilan guruhdagi yakuniy o‘yinda urilgan gol esa Kane’ni yana bir cho‘qqiga olib chiqdi – u endi Angliya tarixida Jahon chempionatlarida eng ko‘p gol urgan futbolchi, Gary Linekerni ortda qoldirdi.

Ikki hujumchi ham o‘z mamlakatida rekordlar kitobini qayta yozmoqda. Endi esa ular bir-biriga qarshi sahnaga chiqadi.

Kane – rejissyor, Haaland – yakunlovchi

Agar Golden Boot poygasida ular tenglashib qolsa, hozirgi qoidalar bo‘yicha Kane yuqoriroq o‘rinni egallaydi. Sababi oddiy: uning hisobida bitta assist bor – Meksikaga qarshi o‘yinda Jude Bellinghamga bergan goli oldi uzatma. Haaland esa hozircha bu mundialda golga uzatma qayd etgani yo‘q. Tanga teng tushgan holatda aynan assistlar hal qiluvchi omilga aylanadi.

Bu raqamlar bir haqiqatni ko‘rsatadi: Kane jamoa hujumiga Haalandga qaraganda ko‘proq ko‘rinishda ta’sir qiladi. O‘tgan mavsumda ingliz forvard 35 ta golli vaziyat yaratdi, Haaland esa 17 ta. Uzatmalar sonida ham farq katta: Kane – 727, Haaland – 384.

Kane o‘yin davomida to‘p bilan ko‘proq ishlaydi. Klub darajasida bir o‘yindagi o‘rtacha tegishlari – 43,8, Haalandda esa 22,5. Har bir goliga to‘g‘ri keladigan tegishlar ham ko‘proq – 32,3 ga 27,3. Jahon chempionatida ham bu tendensiya deyarli saqlanib turibdi: Kane bir o‘yinda o‘rtacha 25,4 marta to‘pga tegmoqda, Haaland – 25,0. Har bir goliga to‘g‘ri keladigan tegishlar: Kane’da 21,2, Haalandda 14,3.

Shunga qaramay, Haaland “faqat gol uchun” o‘ynaydi degan stereotip ham to‘liq haqiqat emas. Klub darajasida bu mavsumda u Kane’dan ko‘proq assist berdi – 9 ga 7. Demak, norvegiyalik ham jamoadoshlarini topishni biladi, faqat uning o‘yini tabiatan yakunlovchilikka ko‘proq yo‘naltirilgan.

Kane esa ko‘pincha orqaroqqa qaytib, hujumni quradi, bo‘sh zonalarni topadi, pressingni yo‘lga qo‘yadi. Haaland esa chizig‘ini tark etmaydi, himoyachilarni ortga suradi, jarima maydonini “yeb qo‘yadi”. Chorak final aynan shu ikki falsafaning to‘qnashuvi bo‘ladi.

Oq nuqta – ikkalasining ham hududi

Agar bu o‘yin penaltilargacha cho‘zilsa, sahnaga yana bir muloqot chiqadi: ikkala super yulduz ham nuqtadan deyarli xato qilmaydi.

Kane Xorvatiyaga qarshi guruhdagi ilk uchrashuvda Dominik Livaković tomonidan penalti tepishida to‘xtatilgandi, biroq darvozabon chiziqni erta tark etgani uchun zarba qayta bajarildi. Kane o‘sha lahzani oldindan videolar orqali o‘rganganini keyinroq tushuntirgan.

Karyerasi davomida u 123 ta penalti tepgan va shundan 109 tasini aniq amalga oshirgan. Bu – qariyb 89 foizlik muvaffaqiyat ko‘rsatkichi.

Haaland biroz pastroq, ammo baribir juda ishonchli. 67 ta penalti, 57 ta gol. Ya’ni 85 foiz atrofida. Chorak finalda bir xato – hammasini buzib yuborishi mumkin bo‘lgan sharoitda, bu raqamlar murabbiylarga ham, muxlislarga ham ma’lum darajada xotirjamlik beradi.

Endi esa hamma narsa bitta kechaga jamlandi. Bir tomonda – tarixiy mavsum, rekordlar, rejissyorlik fazilatlari bilan yetakchi bo‘lib turgan Harry Kane. Ikkinchi tomonda – to‘xtamayotgan seriya, dahshatli samaradorlik va jarima maydonini hukmronlik ostiga olgan Erling Haaland.

Jahon chempionati chorak finalida savol oddiy, lekin javobi butun yoz taqdirini o‘zgartirishi mumkin: qaysi biri keyingi bosqichga yo‘l ochib beradi – Kane’ning aqlli o‘yini yoki Haalandning shafqatsiz yakunlari?