Angliya – Meksika o‘yini chiptalari narxi oshdi: FIFA qayta sotish portali
Angliya muxlislari Meksikaga qarshi jahon chempionati nimchorak finali uchun dastlab sotib olgan chiptalar endi FIFA’ning rasmiy qayta sotish platformasida minglab dollarlik narxlarda paydo bo‘ldi. Raqamlar keskin. Va ular turnir atrofidagi eng qizg‘in bahs mavzularidan biriga aylanmoqda.
605 dollarlik chipta – 30 ming dollarlik “oltin koni”
Angliya Futbol assotsiatsiyasi tasdiqlashicha, bu chiptalar dekabr oyidagi qur’adan so‘ng England Supporters’ Travel Club (ESTC) a’zolari uchun o‘tkazilgan ichki tanlov orqali olingan. Ya’ni, eng sodiq safarbar muxlislar – endi esa o‘sha chiptalar rasmiy portalda mutlaqo boshqa narxda turibdi.
Eng ko‘zga tashlanadigan lot – to‘rtta yonma-yon o‘rin. Har birining nominal qiymati 605 dollar (taxminan 460 funt). Hozirgi so‘ralayotgan narx esa – 30 ming dollar atrofida. Bitta chipta uchun.
Bu bilan ham tugamaydi. Xaridor ustiga 15 foizlik FIFA to‘lovi qo‘shiladi. Yakuniy hisob: 34 500 dollar (taxminan 26 220 funt). Ya’ni asl narxidan 57 baravar qimmat.
Sotuvchi ham FIFA’ga 15 foiz – 4 500 dollar (3 420 funt) to‘laydi, ammo baribir bitta chipta uchun 25 500 dollar (19 380 funt) atrofida sof foyda qoladi. Bitta o‘yin uchun bunday marja – oddiy muxlislar uchun tushunib bo‘lmas darajada.
Eng arzon taklif ham uncha “arzon” emas: nominali 295 dollar (224 funt) bo‘lgan chipta umumiy hisobda 3 448 dollarga (2 620 funt) chiqib ketgan. Bu deyarli 12 baravar oshirilgan narx.
ESTC tizimi: “cap” yig‘ganlar, qimmat bozor va javobsiz savollar
ESTC a’zolari yillar davomida uy va safar o‘yinlariga qatnashib, maxsus “cap” – ochko yig‘ib boradi. Kimning “cap”i ko‘p bo‘lsa, eng talabgir o‘yinlar va eng arzon kategoriyalarga birinchi bo‘lib kirish huquqiga ega bo‘ladi.
Bu safar ham shunday bo‘ldi: Meksika poytaxtidagi ulkan Azteca stadioni uchun ajratilgan 3 000 o‘rindan birini qo‘lga kiritish uchun 4 373 nafar ESTC a’zosi ariza topshirdi. O‘yin ancha ortiqcha talab bilan yuzlashdi. Kamida 27 ta “cap” to‘plagan har bir muxlis nominal narxda chipta olishiga kafolat berildi.
Endi esa, juma tongiga kelib, Angliya sektoridagi darvoza orti “supporter” kategoriyalarida 76 ta chipta qayta sotuvga qo‘yilgani ko‘rinmoqda. Kim tomonidan? Bu aniq emas. Chiptalar asl ESTC g‘oliblari tomonidanmi, yoki ularni boshqa tomon sotib olib, keyin yana qimmatga qo‘yganmi – rasmiy portal orqali buni aniqlashning imkoni yo‘q.
Qoidaga ko‘ra, ESTC paketidagi chiptalarni faqat FIFA saytida ro‘yxatdan o‘tishda o‘zini “Fan of England” deb ko‘rsatgan foydalanuvchilar sotib olishi mumkin. Ammo narxni sotuvchi belgilaydi. U istasa oshiradi, istasa tushiradi. Portal faqat so‘ralayotgan summani ko‘rsatadi, xaridor esa bunga rozi bo‘ladimi-yo‘qmi – boshqa masala.
FIFA ruxsat bergan bozor va FA qo‘li bog‘langan holat
Angliya Futbol assotsiatsiyasi bu savdoga to‘sqinlik qila olmaydi. Sabab oddiy: FIFA bunday rasmiy qayta sotish tizimiga ruxsat bergan. Demak, huquqiy jihatdan bu jarayon tartibga solingan, lekin axloqiy va ijtimoiy tomoni bo‘yicha savollar ko‘p.
Faqat eng arzon – 60 dollarlik (45 funt) kategoriyadagi chiptalar qayta sotuvga qo‘yilishi mumkin emas. Qolgan toifalarda esa eshik ochiq.
ESTC esa shu hafta boshida uy o‘yinlari uchun anti-touting – noqonuniy yoki haddan tashqari qimmat qayta sotishni cheklash siyosatini sinovdan so‘ng joriy etayotganini e’lon qilgan edi. Ammo bu tashabbus aynan Meksikadagi jahon chempionati o‘yiniga taalluqli emas. Bu yerda so‘z FIFA tizimi haqida bormoqda, va bu tizimni Angliya tomoni o‘zgartira olmaydi.
Azteca, tungi start va bosim ostidagi sodiq muxlis
Meksika Siti, Azteca, 80 824 o‘rinli tarixiy arena. Dushanba kuni, mahalliy vaqt bo‘yicha kech, Angliya – Meksika o‘yini shu yerda boshlanadi. Angliyadagi muxlislar uchun esa bu 01:00 BST da start oladigan tun o‘yini bo‘ladi. Uchrashuv BBC One orqali jonli efirda namoyish etiladi.
ESTC a’zoligi yiliga 65 funt turadi (kattalar uchun qayta a’zolik narxi). Yillar davomida safarlarga borib, “cap” yig‘gan muxlislar uchun bu o‘yin – mehnatning mevasi, tarixiy stadionda jahon chempionati pley-off bahsini jonli tomosha qilish imkoniyati edi.
Ammo endi ko‘rinib turibdiki, bu imkoniyatning bir qismi rasmiy platformaning o‘zida “oltin chiptaga” aylangan. Ustiga-ustak, bu chiptalar faqat Angliyaga muxlislik qiluvchi foydalanuvchilarga ochiq bo‘lsa ham, narxlar oddiy ishchi muxlis uchun deyarli yopiqligicha qolmoqda.
Narxlar qachon to‘xtaydi?
Chiptalar faqat Angliyaning nimchorak finaldagi ishtiroki rasman tasdiqlangach – DR Congo ustidan 32 bosqichda g‘alaba qozonilganidan so‘ng – qayta sotuvga qo‘yilishi mumkin edi. Shu kechadan so‘ng bozor jonlandi, raqamlar esa kun sayin muhokama markazida turibdi.
FIFA tizimi bozorni “rasmiylashtiradi”, FA esa cheklov qo‘ya olmaydi. ESTC o‘z ichki siyosatini kuchaytirishga urinmoqda. Ammo Azteca tribunalarida bo‘lishni orzu qilgan minglab sodiq muxlislar uchun bitta savol ochiq qolmoqda: sodiqlik va “cap” yig‘ish oxir-oqibat chindan ham mukofotlanadimi, yoki hammasini baribir bozor narxi hal qiladimi?
