Afrika futbolida to‘lqin: Infantino uchun raqib paydo bo‘ladi mi?
Afrika futboli ichida pichirlab aytilayotgan gaplar endi ochiq siyosiy maydonga chiqyapti. Qit’aning bir qator yuqori martabali rahbarlari FIFA bosh kotibi Mattias Grafström bilan yashirincha muloqot qilib, uni Gianni Infantino’ga qarshi prezidentlik saylovida nomzod bo‘lishga ko‘ndira oladimi-yo‘qligini sinab ko‘rdi.
Bu shunchaki norozilik emas. Bu – yo‘nalishni o‘zgartirishga urinish.
Infantino uchun Afrikadagi tayanch chayqalayapti
Rasmiy bayonotlarda hammasi silliq ko‘rinadi. CAF ijroqo‘mi “bir ovozdan” Infantino’ni yana qo‘llab-quvvatlaganini e’lon qildi. Ammo ichkarida boshqa manzara. Manbalarga ko‘ra, Afrikadagi 15 ga yaqin assotsiatsiya kelasi yili bo‘lib o‘tadigan saylovda FIFA prezidentidan yuz o‘girishga tayyor.
54 a’zoga ega Afrika – bu oddiy blok emas, bu saylovning kaliti. Har qanday raqib Infantino’ni ag‘darish uchun 211 a’zodan kamida 106 ta ovoz yig‘ishi kerak. Afrika ichida kayfiyat o‘zgarishi – butun saylov manzarasini teskarisiga ag‘darib yuborishi mumkin.
Grafströmning ikki kunlik isyoni
Mattias Grafström aslida Infantino’ning eng yaqin odami sifatida ko‘rilardi. Biroq FIFA Forward Enterprise (FFE) loyihasi atrofidagi mojaro uni soyadan sahnaga chiqardi. Jahon chempionati tijoriy huquqlarining 20 foizini sotish rejasidan voz kechilganidan uch kun o‘tib, u ichki xodimlarga yo‘llagan xatida “shaxslar, beqaror pallalar va noxush epizodlar keladi-ketadi”, deb yozdi va o‘zini bu tashabbusdan uzoqroq tutishga urindi.
Oradan bir kun o‘tib esa butunlay boshqa ohang. Grafström Infantino’ni “to‘liq qo‘llab-quvvatlash” xatini imzoladi va xodimlarga FFE tashabbusini keskin tanqid qilgan bosh operatsion direktor Kevin Lamour ishdan bo‘shatilganini e’lon qildi.
Shu qisqa, lekin keskin burilish Afrikadagi ayrim rahbarlarga yetarli bo‘ldi. Ular Grafströmning dastlabki qarshiligini uning mustaqil fikrlashi, kerak bo‘lsa, Infantino’dan ham uzoqlasha olishi sifatida qabul qildi. Ikki nafar afrikalik federatsiya prezidenti o‘tgan hafta u bilan alohida telefon orqali gaplashgan. Grafströmning o‘zi kutilmagan taklifdan hayron bo‘lgani va hozircha aniq javob bermagani aytiladi.
CAF ijroqo‘mi a’zolaridan biri shunday deydi: ular ishonishicha, Grafström turli qit’alarni birlashtira oladi. “Agar u hammani atrofida to‘play olsa, albatta, ma’lum darajada qo‘llab-quvvatlov oladi. U juda ochiq fikrli va bizning fikrimizni eshitadi”, – deya ta’kidlaydi manba.
Grafström 2024-yil may oyida FIFA bosh kotibi lavozimiga doimiy ravishda tayinlangan, undan oldin esa vaqtincha bu kursida o‘tirgan edi. So‘nggi ikki yil ichida u CAF va bir qator afrikalik assotsiatsiyalar bilan yaqindan ishladi. Endi esa savol bitta: u shu aloqalarini prezidentlik poygasiga olib kiradimi?
Afrika ichida jimlik va norozilik
CAF ko‘p yillar davomida Infantino uchun mustahkam tayanch bo‘lib kelgan. Ammo Afrika Kubogi taqvimidagi keskin o‘zgarish chiziqni uzayotgandek. Turnirni har ikki yilda emas, to‘rt yilda bir o‘tkazish qarori ko‘plab mamlakatlarda norozilik uyg‘otdi. Ko‘pchilik bu qarorni FIFA bosimi ostida qabul qilingan, deb biladi.
7-avgust kuni bo‘lib o‘tgan so‘nggi ijroqo‘m yig‘ilishida manbalar aytishicha, 21 a’zodan atigi to‘rttasi – jumladan, CAF prezidenti Patrice Motsepe va Marokashdan vitse-prezident Fouzi Lekjaa – Infantino’ni ochiq qo‘llab-quvvatlagan. Qolganlar sukut saqlagan.
“Ko‘pchilik fikrini ochiq aytishni istamayapti, ular voqealar qanday rivojlanishini kutyapti”, – deydi yig‘ilishda qatnashganlardan biri. Jimlik – bu befarqlik emas, ehtiyotkorlik.
Salman soyasi va koalitsiya ehtimoli
Bu sahnada yana bir tanish ism paydo bo‘lishi mumkin: Sheikh Salman bin Ebrahim Al-Khalifa. Osiyo Futbol Konfederatsiyasi prezidenti, Uefa va Concacaf bilan birgalikda Infantino siyosatiga qarshi pozitsiyada turgan figura. U 2015-yilgi saylovda Infantino’dan yutqazgan, ammo Afrikada hanuz sezilarli obro‘ga ega ekani aytiladi.
Manba fikricha, agar Salman yana poygaga kirsa, kuchli blok ortidan ergashishi mumkin: “Agar Yevropa uni qo‘llasa, Osiyo yonida bo‘ladi, Concacaf ham. Afrikadan ham ovoz oladi. Kamida 10-15 federatsiya uni tanlaydi”, – deydi u.
Bu hali to‘liq shakllangan koalitsiya emas, lekin qit’alararo ittifoq uchun zamin bor.
Pul, infratuzilma va Afrika talabi
Shu bilan birga, Infantino’ga qarshi chiqmoqchi bo‘lgan har qanday nomzodga aniq signal yuborilgan: Afrika endi faqat siyosiy shiorlarni emas, raqamlarni ko‘rishni xohlaydi. FFE loyihasidan har bir assotsiatsiya yiliga qariyb 20 million dollar olishiga umid qilinayotgandi. Bu miqdor ko‘plab kambag‘al federatsiyalar uchun hayot-mamot masalasi.
Shu bois, raqiblar Afrikaga o‘xshash yoki undan ham jozibadorroq dastur taklif etishi kerak bo‘ladi. CAF ijroqo‘mi a’zosi buni aniq ifodalaydi: agar Uefa yoki boshqa kuchlar yaxshiroq reja taklif qilsa, ovozlar o‘zgarishi mumkin. “Kimdir chiqib, ‘Uefa bilan kelishuv qilamiz, kambag‘al mamlakatlarni qo‘llab-quvvatlaymiz, infratuzilmani yaxshilaymiz’ desa, uni qo‘llab-quvvatlashadi”, – deydi u.
Afrika endi o‘z taqdirini boshqalarning siyosiy o‘yinida fon sifatida ko‘rishni istamaydi. Ular stadionlar, akademiyalar, yo‘llar, elektr chirog‘i yongan maydonlar talab qilmoqda.
Savol endi bitta: kelasi yilgi saylovga qadar kim bu talabni eng ishonchli javob bilan qondira oladi – o‘z kursisini saqlab qolishga urinayotgan Gianni Infantino, jim turib tinglayotgan Mattias Grafström yoki sahnaga qaytishi mumkin bo‘lgan Sheikh Salman?
