A-League: futbolchilar ittifoqi bitimni rad etdi, ish tashlash xavfi
Avstraliya professional futboli yoz o‘rtasida muzlab qoldi. Socceroos va Matildas tarkibidagi, A-League klublari bilan shartnomasi bor o‘yinchilar endi ilk bor haqiqiy sanoat kurashi yoqasida turibdi. Sabab bitta: futbolchilar ittifoqi yangi maosh kelishuvini qat’iyan rad etdi.
CBA yo‘q, noaniqlik ko‘p
A-League Men va A-League Women futbolchilari bilan Australian Professional Leagues (APL) o‘rtasidagi kollektiv bitim – CBA – 30 iyun kuni muddati tugab bo‘ldi. Shundan beri liga rasman kelishuvsiz ishlamoqda.
Tomonlar o‘tgan yil oxiridan buyon muzokara olib bordi, iyul boshida hamma narsa hal bo‘ladigandek ko‘ringan edi. Ammo o‘tgan haftadagi yig‘ilish hammasini teskarisiga o‘girib yubordi: futbolchilar yangi taklifni bir ovozdan rad etdi.
Professional Footballers Australia (PFA) bosh ijrochi direktori Beau Busch futbolchilarga yuborgan xatida ovoz berish natijasini yashirmadi. Uning yozishicha, o‘yinchilarning “mutlaq ko‘pchiligi” APL taklifini rad etgan, chunki u “futbolchilar va o‘yin taraqqiyotining umumiy manfaatlarini oldinga siljitmaydi”.
Shundan so‘ng A-Leagues delegatlari bu pozitsiyani rasman tasdiqladi va PFA APLga muzokaralar jarayoni tugaganini ma’lum qildi.
Natijada Avstraliyaning eng yuqori darajadagi futbol ligalari mamlakatdagi yirik sport musobaqalari orasida CBA siz qolgan yagona chempionatga aylandi. Bu esa maydondan tashqaridagi o‘yinni keskinlashtiradi.
Ish tashlash eshigi ochildi
Avvalgi CBA davrida futbolchilarga sanoat harakatlari – ish tashlash yoki boshqa bosim shakllarini qo‘llash – taqiqlangan edi. Endi esa huquqiy to‘siq yo‘q. Liga “noma’lum hudud” sari kirib bormoqda.
Hozircha hech kim ertaga maydonga chiqilmaydi, deb aytmayapti. Lekin futbolchilar endi qo‘lidagi eng katta qurolni – kollektiv harakat huquqini – ishga solishi mumkin. Bu esa APL uchun jiddiy xavf.
Sovuq urush: PFA va APL o‘rtasidagi yillik taranglik
PFA va APL o‘rtasidagi munosabatlar bir yildan beri sovuqlashgan. Ziddiyat ildizi o‘tgan yili APL raisi Stephen Conroy tomonidan taklif qilingan qattiq maosh chegarasiga borib taqaladi: 3 million dollar.
Bu fikr futbolchilar orasida keskin norozilik uyg‘otdi. Ligadagi iqtisodiy intizom va barqarorlik deya tushuntirilgan bu chora, o‘yinchilar nazarida, o‘sish va raqobatbardoshlikni bo‘g‘uvchi omilga aylandi.
Keyin rahbariyat o‘zgardi. Yangi bosh ijrochi direktor Steve Rosich ostida APL pozitsiyasini yumshatdi, futbolchilarga liganing kelajak yo‘nalishini belgilashda “stolda o‘tirish” imkonini taklif qildi. Lekin bu ham yetmadi.
O‘tgan haftadagi ovoz berish shuni ko‘rsatdiki, o‘yinchilar faqat eshitilishni emas, real ta’sir va kuchliroq iqtisodiy kafolatlarni xohlaydi.
Rad etilgan taklif nimalardan iborat edi?
PFA a’zolari rad etgan paket bir nechta asosiy banddan iborat bo‘lgan.
A-League Men uchun 2,6 million dollarlik maosh chegarasini atigi 100 ming dollarga oshirish taklif qilindi. Shuningdek, cap tashqarisidagi eng yirik shartnomalar – “marquee” kontraktlar – soni har bir klubda bittagacha cheklanishi ko‘zda tutilgan edi.
Bu, amalda, klublarning yulduz futbolchilarni jalb qilish yoki ushlab qolish imkoniyatini keskin qisqartirishi mumkin. Bozor torayadi, ijodiy yechimlar kamayadi. O‘yinchilar buni aniq ko‘rdi.
A-League Women uchun esa raqamlar biroz boshqacha: 640 ming dollarlik maosh chegarasini 775 ming dollarga ko‘tarish taklif etildi. Eng past maosh oladigan futbolchi ayollar uchun esa 27 foizga oshirish rejalashtirilib, mavsumiga qariyb 35 ming dollarga yaqinlashtirilgan.
Qog‘ozda qaraganda, ayniqsa ayollar ligasi uchun, bu jozibador ko‘rinishi mumkin. Ammo PFA a’zolari buni yetarli deb bilishmadi. Ular bu raqamlar o‘sib borayotgan liga, xalqaro maydonda tobora ko‘proq e’tibor qozonayotgan Matildas avlodiga mos emas, degan xulosaga kelgan.
APL navbatdagi yurishni o‘ylamoqda
Steve Rosich bayonotida so‘nggi sakkiz oy davomida PFA bilan “halol niyatda” muzokara olib borilganini ta’kidlandi. Uning aytishicha, maqsad – klublar va futbolchilar uchun barqaror o‘sishni ta’minlaydigan yangi CBA edi.
U APL PFA pozitsiyasi bo‘yicha tushuntirish so‘raganini, keyin keyingi qadamlar belgilanayotganini ma’lum qildi. 2026–27 mavsumi taqvimi esa shu haftaning o‘zida e’lon qilinishi kutilmoqda.
Ya’ni, qog‘ozda kelajak rejalari chizilmoqda. Ammo bu rejalarda futbolchilar roli qanday bo‘ladi – hozircha ochiq savol.
Endi nima bo‘ladi?
APL uchun bu – vaqt bilan poyga. Taqvim yaqinlashyapti, klublar tarkib tuzmoqda, murabbiylar oldindan reja qilmoqda. Har bir kechiktirilgan kun – xavf.
Futbolchilar uchun esa bu, o‘z navbatida, tarixiy imkoniyat. Socceroos va Matildas nomi bilan bog‘langan, xalqaro tajribaga ega avlod endi mahalliy ligada ham o‘z so‘zini qat’iy aytmoqchi.
Savol bitta: A-League yangi mavsumni maydondagi jang bilan ochadimi yoki avval sud zallarida va muzokara xonalarida haqiqiy kurashni boshdan kechiradimi?
