2026-yilgi Formula 1 finali: Yevropaga ko‘chishi mumkin

Formula 1 rahbari Stefano Domenicali 2026-yilgi mavsum taqvimi atrofidagi eng nozik savolni ochiq aytdi: agar Yaqin Sharqdagi urush tufayli Qatar va Abu Dhabi final bosqichlarini o‘tkazib bo‘lmasa, chempionat Yevropada yakunlanadi.

U F1 OAVsi bilan muloqot chog‘ida yakuniy qaror muddati aniq belgilanganini ta’kidladi – hammasi “sentyabr o‘rtalarigacha” hal bo‘ladi.

Qatar va Abu Dhabi – sotilgan, lekin kafolatlanmagan

Domenicalining so‘zlariga ko‘ra, hozircha Qatar va Abu Dhabi taqvimda turibdi, chiptalar allaqachon sotilib bo‘lgan. Bu bozor kuchini, sportning siyosiy va harbiy keskinliklardan ustun turganini ko‘rsatadi. Ammo bu kafolat emas.

Agar frontdagi vaziyat kutilganidek yumshamasa, Formula 1 rahbariyati sentyabr o‘rtalarigacha finalni ko‘chirish haqida qaror chiqaradi. Bitta narsa aniq: agar Qatar va Abu Dhabi bekor qilinsa, mavsum yakuni Yevropada bo‘ladi.

Domenicali bitta ham aniq nom aytmadi, lekin paddokda barchaning tilida bitta trek: Imola. Italiyaning tarixiy avtosirkiti yangi sharoitda birdaniga bosh favoritga aylangan.

Urush taqvimni allaqachon buzdi

2026-yilgi xavotirlar havoda osilib turgan bo‘lsa, bu yilgi zarba allaqachon urildi. US–Israel va Eron o‘rtasidagi urush sababli aprel oyiga belgilangan Bahrain va Saudi Arabia bosqichlari bekor qilindi.

Formula 1 bo‘shliqni yopish uchun tezda harakat qildi va yakshanba kuni Malaysia sentyabr oyida Bahrain o‘rniga poyga qabul qilishi e’lon qilindi. Shu bilan chempionat 21 ta Gran-priga chiqdi – bu tijoriy shartnomalar talab qiladigan minimal chegarani yopadi.

Ammo Domenicali Las Vegas Grand Prix’idan (21 noyabr) keyin ham yana bir poyga bo‘lishini istayapti. Gap shunchaki son haqida emas – mavsum dramaturgiyasini to‘g‘ri qurish haqida.

Ikki karra Las Vegas? Yo‘q, “zirak” rad javobi

Variantlar ichida eng shov-shuvlisi – Las Vegasda ketma-ket ikki hafta yoki ikki marta poyga o‘tkazish g‘oyasi bo‘lgan. Domenicali buni o‘zi tan oldi. Lekin u bu yo‘lni ataylab yopgan.

Uning fikricha, Las Vegas hozir Formula 1’ning o‘sib borayotgan “brilyanti”. Uni haddan tashqari ekspluatatsiya qilish, bir shaharda ikki poyga bilan qadrsizlantirish – xato bo‘ladi.

Yana bir omil bor: shu davrda AQShda NFL avjiga chiqadi. Domenicali buni ochiq aytdi – F1 shu haftalarda tomoshabin e’tibori uchun Amerika futboli bilan to‘qnash keladi. Bu raqobatni keraksiz darajada keskinlashtirish, o‘zini qiyin pozitsiyaga qo‘yishdan qochish kerak.

2025: Bahrain yana ochilish poygasi, lekin “agar” bilan

Keyingi yil taqvimining boshlanishi ham allaqachon chizib qo‘yilgan: ochilish bosqichi ikki yillik tanaffusdan so‘ng yana Bahrain’ga qaytadi. Bunga Ramazon oyining taqvimdagi o‘rni sabab bo‘ldi – so‘nggi ikki yil shu omil tufayli start Australia’da berilgan edi.

Shu bilan birga, Domenicali urush davom etsa, zaxira rejalar allaqachon tayyorligini ham aytdi. Kuzda taqdim etiladigan rasmiy taqvim “normal” ko‘rinishda bo‘ladi, lekin Yaqin Sharqdagi mojaro cho‘zilsa, boshqa variantlar ishga tushadi.

Maqsad o‘zgarmaydi: 24 ta poyga saqlab qolinishiga katta urg‘u berilyapti. Bu nafaqat tomoshabinlar, balki ishlab chiqaruvchilar va homiylar bilan tuzilgan yirik shartnomalar uchun ham hal qiluvchi raqam.

Yangi motorlar, eski shikoyatlar

2026-yilda joriy etilgan yangi dvigatellar poyga ichidagi kayfiyatni ancha o‘zgartirdi. Ichki yonuv va elektr quvvatining deyarli 50–50 nisbatdagi taqsimoti nazariy jihatdan zamonaviy, “yashil” qadam bo‘lsa-da, haydovchilar orasida bu tizimga tanqid kuchli.

Batareyani doimiy zaryadlash zarurati, ayniqsa, tez burilishlarda mashinani cheklab qo‘yayotgani aytilmoqda. Ikki karra chempion Fernando Alonso ayrim burilishlarni ochiqchasiga “zaryadlash stansiyalari” deb atadi – bu esa F1 tarixida kamdan-kam uchraydigan keskin ibora.

Shunga qaramay, Domenicali tribunadagi kayfiyatga ishora qildi. Uning fikricha, muxlislar uchun poygadagi jang, o‘tishlar va dramatik lahzalar muhim, murakkab texnik tushunchalar esa ularni unchalik qiziqtirmaydi. “Clipping” yoki energiya taqsimoti kabi iboralar mutaxassislar uchun, keng omma uchun esa natija va shou birinchi o‘rinda.

Shu bilan birga, u keyingi ikki mavsumda energiya tiklash ta’sirini kamaytirishga qaratilgan qadamlarni “sport uchun to‘g‘ri yo‘l” deb tan oldi.

Haydovchilarga murojaat: tanqid bo‘lsin, lekin yo‘naltirilgan bo‘lsin

So‘nggi oylar ichida Max Verstappen, Lando Norris va yana bir necha haydovchi yangi motor konsepsiyasini keskin tanqid qildi. Domenicali ularni “og‘izlariga skotch yopish” niyatida emasligini aytadi, lekin pozitsiyasi aniq: tanqid bo‘lsa, konstruktiv bo‘lsin.

U haydovchilarni fikrlarini yopiq eshiklar ortida, “to‘rt devor ichida” aytib, birgalikda yechim izlashga chaqirganini ochiq tan oldi. Jamoat oldidagi keskin chiqishlar Formula 1 brendiga zarba bo‘lishi mumkin – bu riskni u aniq ko‘rib turibdi.

2030-yillar uchun kurash: V8 orzusi va siyosiy chiziqlar

Yangi motor qoidalari esa boshqa frontni ochdi. FIA prezidenti Mohammed Ben Sulayem 2030 yoki 2031-yillardan boshlab tabiiy so‘riladigan V8 dvigatellarga qaytish g‘oyasini faol targ‘ib qilmoqda.

Uning qo‘lida kuchli siyosiy karta bor: 2030-yilda jamoalar bilan amaldagi shartnomalar muddati tugaydi, 2031-yildan boshlab esa FIA nazariy jihatdan istagan reglamentni bir tomonlama joriy eta oladi. Agar jamoalar xohlamasa – qatnashmaydi. Qattiq, lekin huquqiy jihatdan toza formulalar.

Domenicali esa bu jarayonni boshqacha yo‘l bilan olib borishni istayapti. Uning maqsadi – yil oxirigacha kelajak motor reglamenti bo‘yicha konturli paket tayyorlash. Asosiy tamoyillar allaqachon shakllangan: soddaroq texnika, yengilroq bolidlar, barqaror yoqilg‘i, ma’lum darajada elektrlashuv va eng muhimi – haydovchiga maksimal hujumkor rejimda haydash imkonini qaytarish.

U ikkita yo‘lni ko‘rsatdi: yoki hamma 2031-yilni kutadi va FIA o‘z yo‘lini qiladi, yoki konsensus topiladi va yangi qoidalar oldinroq joriy etiladi. Buning uchun ishlab chiqaruvchilar va jamoalar bilan boshqaruv mexanizmi aniq kelishib olinishi kerak.

Motor ishlab chiqaruvchilar frontida esa manzara murakkab. Ko‘pchilik V8 arxitekturasiga ochiq, lekin Mercedes va Audi turbo’ni saqlab qolish tarafdori. Muzokaralar aynan shu yo‘nalishda harakatlanayotgani aytilmoqda. Shuningdek, yo‘l avtomobillariga moslikni saqlash uchun elektr quvvatining sezilarli ulushi ham kelajak dvigatellarida qolishi kutilmoqda.

Endi savol bitta: 2026-yil chempionati kubokni ko‘taradigan sahna Imola tribunalarida aks-sado beradimi yoki Qatar va Abu Dhabi yana bir bor mavsumning so‘nggi nafasini o‘ziga tortib oladimi? Formula 1 uchun bu nafaqat geografik tanlov, balki kelajak yo‘nalishini belgilaydigan siyosiy qarorga aylanib bormoqda.