Yaponiya Braziliyaga qarshi: Chempionlik orzusi va o‘sish darajasi
Filipp Troussier Yaponiyani jahon futbolining chekkasidan olib chiqib, 2002-yilgi Jahon chempionatining pley-off bosqichiga olib borganida, mamlakat endigina o‘zini topayotgan edi. Bugun esa u o‘sha jamoaning vorislari haqida gapirar ekan, ohangida shubha emas, qat’iy ishonch seziladi: bu Yaponiya Braziliya bilan ham tengma-teng olishishga tayyor.
71 yoshli fransuz mutaxassis Tokiodagi Fransiya savdo-sanoat palatasida so‘zlar ekan, bir fikrni takror ta’kidladi: bitta o‘yinda hamma narsa bo‘lishi mumkin. Uningcha, hozirgi Yaponiyada bunga ishonish uchun yetarlicha asos bor.
Minnowdan da’vogarga
Troussier Yaponiyaga kelgan paytda mamlakat hali xalqaro sahnada kichik raqib sanalardi. Professional J League atigi 1993-yilda tashkil etilgan, terma jamoa esa deyarli faqat mahalliy futbolchilardan tuzilgan edi.
Shu fon’da u Hidetoshi Nakata va Shinji Ono kabi yosh iste’dodlarni Yevropaga yo‘l olishini ko‘rdi. Bu jarayon keyingi yigirma yilda keskin tezlashdi. Bugungi kunda Yaponiyaning amaldagi Jahon chempionati tarkibida atigi uch nafar futbolchi Yevropadan tashqarida to‘p suradi. Qolganlarning aksariyati Angliya, Ispaniya va Germaniyada o‘ynaydi.
Troussier o‘sha davroni eslar ekan, yapon futbolchisining imkoniyatiga shubha qilmaganini aytadi. Uningcha, iste’dod bor edi, tartib-intizom bor edi, taktik fikrlash ham bor edi. Yetishmayotgani bitta narsa edi – tajriba. Bu bo‘shliq esa, u ishonch bilan aytadi, so‘nggi yigirma yil ichida to‘lib bordi.
Shimoliy Amerikadagi sinov va Braziliya bilan to‘qnashuv
Yaponiya Shimoliy Amerikadagi turnirda hammasi oson kechmayotganini his qildi. Shvetsiyaga qarshi o‘yinda ular 1:1 hisobini saqlab qolish uchun oxirgi daqiqalargacha chidadi, mudofaa chizig‘i sinovdan o‘tdi.
Ammo aynan shu o‘yin Troussierga muhim xulosa berdi: bu jamoa mudofaa madaniyatida uzoq yo‘l bosib o‘tdi. Yillar davomida tezkor, intizomli, lekin ba’zan haddan tashqari “yumshoq” deb baholangan yapon futboli endi bosimga bardosh bera oladigan, natijani ushlab tura oladigan darajaga yetganini ko‘rsatdi.
Endi navbat Braziliyaga. Houston shahrida besh karra chempion bilan bo‘ladigan uchrashuv – Yaponiya uchun nafaqat sinov, balki o‘z ambitsiyalarini ochiq e’lon qilish imkoniyati. Ular bu raqibni yaqinda, Tokioda o‘rtoqlik uchrashuvida ilk bor mag‘lub etishgan. Endi esa sahna kattaroq, bosim kuchliroq.
Troussier Braziliya haqida gapirar ekan, realistik bo‘lishdan to‘xtamaydi: ularning tarkibi ajoyib, qog‘ozda favorit hamon ular. Ammo u bir narsani qo‘shib qo‘yadi – har bir jamoaning zaif nuqtasi bor, Yaponiya esa bugun bu zaifliklarni ko‘ra oladigan va ulardan foydalanishga qodir darajaga yetgan.
“Oq sehrgar”ning uzoq safarlari va Yaponiyaga qaytish orzusi
Afrikada o‘ziga “Oq sehrgar” laqabini orttirgan Troussier uchun Yaponiya alohida bob. U bu yerda murabbiy sifatida eng ko‘p “yashnaganini” yashirmaydi. 2002-yildan keyin u Fransiyaga qaytib, Marseille klubini boshqardi, so‘ng Qatar, Marokash, Vetnam terma jamoalarini ham boshqarib, butun dunyoni kezdi.
Hozircha u murabbiylikdan tanaffus olgan, Bordeaux atrofida vino ishlab chiqarish bilan shug‘ullanmoqda. Ammo gap Yaponiyaga borganda, uning ovozida hali ham mayin sog‘inch seziladi. U bu mamlakatga yana qaytishni, futbolga qayta aralashishni istashini aytadi.
Chempionlik orzusi – bugun emas, ertaga
Yaponiyada bugun maqsad baland: ular ochiqchasiga Jahon chempionatini yutish haqida gapiryapti. Ambitsiya katta, o‘ziga ishonch ham. Braziliya bilan o‘yin arafasida bu kayfiyatni hech narsa larzaga keltirayotgani yo‘q.
Troussier esa bu orzuga sovuqqon ko‘z bilan qaraydi. Uning fikricha, Yaponiya chempionlikka yaqinlashmoqda, ammo bu yil hali erta. Asosiy muammo – zaxira skamyasi chuqurligi. Pley-off bosqichida ketma-ket beshta o‘yinda g‘alaba qozonish uchun nafaqat asosiy tarkib, balki darajasi bir-biridan deyarli farq qilmaydigan keng zaxira kerak bo‘ladi. Hozircha bu bo‘shliq sezilib turibdi.
Uningcha, yechim individual darajada. Yevropada to‘p surayotgan yapon futbolchilari yanada kuchli klublarga o‘tishi, o‘z oldiga yuqoriroq shaxsiy maqsadlar qo‘yishi kerak. Shundagina terma jamoa tarkibi tabiiy ravishda kuchayadi, raqobat ortadi, zaxira skamyasi ham sifat jihatidan o‘sadi.
Braziliyaga qarshi o‘yin Yaponiya uchun chempionlikni hal qilib bermaydi. Ammo bitta savolga javob berishi mumkin: bu jamoa allaqachon gigantlar bilan tengma-teng kurashadigan darajaga yetdimi yoki hali yo‘lning o‘rtasidami?
