Tyson Fury va Anthony Joshua: Britaniya boksining orzu jangi
Tyson Fury va Anthony Joshua nihoyat bir-biriga yaqinlashyapti. Yillar davomida gapirilgan, bekor bo‘lgan sanalar, sindirilgan muzokaralar, ijtimoiy tarmoqlardagi shov-shuvlardan so‘ng bu safar voqea real ko‘rinish oldi: ikkisi ham o‘zining tayyorgarlik janglarini yutdi, shartnomalar imzolangan, pul ulushi ulkan. Endi esa savol faqat qachon va qayerda?
Pattayadagi sovuqqon Fury, Jeddadagi bo‘ron
Fury haftaning birinchi zarbasini berdi. Pattayada, issiq tunda, 46 yoshli Mariusz Wachni yettinchi raundda to‘xtatib, o‘ziga xos “ish kuni”ni yakunladi. Bu jangdan mo‘jiza kutganlar ko‘p emasdi: Fury uchun bu ringga qaytish, ritmni topish, tana va boshni yana katta sahnaga tayyorlash edi.
U esa aynan shuni qildi. Wach qat’iyat ko‘rsatdi, ammo Fury nazoratni qo‘ldan boy bermadi. Unga bu safar dramatik sarguzashtlar emas, xavfsiz g‘alaba kerak edi.
Joshua kechasi esa boshqa sayyorada bo‘lib o‘tgandek tuyuldi. Jeddada, Saudiya Arabistonida, unga qarshi ringga chiqqan alban bokschi Kristian Prenga haqida ko‘pchilik deyarli hech narsa bilmasdi. Kutilgan ssenariy oddiy edi: Joshua qaytadi, raqibini bosim ostida ezadi, oson g‘alaba bilan Fury jangiga yo‘l ochadi.
Ammo birinchi 20 soniya bu ertakni yirtib tashladi.
Joshua yerda qoldi.
Yana o‘sha eski savollar, o‘sha eski xavotirlar. Raund tugashidan oldin u ikkinchi bor nokdaun qabul qildi. Arena jimib qoldi. Joshua uchun bu nafaqat sportiy, balki ruhiy sinovga aylandi.
Shunda u o‘zini yig‘ib oldi. Ikkinchi raundda butunlay boshqa Anthony Joshua ringga qaytgandek bo‘ldi: keskin, xavfli, g‘azabli. U zarbalarni topa boshladi, bosimni oshirdi va nihoyat Prengani to‘xtatdi. Qisqa, ammo vahshiy dramatik ikki raund – karerasidagi eng jur’atli chiqishlaridan biri.
Shartnoma bor, savollar ko‘p
Ikkalasi ham g‘alaba qozondi. Eng muhim nuqta esa allaqachon hal bo‘lgan: Fury va Joshua Saudiya sport rahbari Turki Alalshikh bilan alohida shartnomalar imzolagan. Joshua promouteri Eddie Hearnning aytishicha, Fury bilan o‘zaro kelishuv ham allaqachon huquqiy kuchga ega.
“Hammasi bitgan. Uch oycha oldin huquqiy kuchga ega shartnoma imzoladik”, – deydi Matchroom rahbari.
Taxminlarga ko‘ra, har bir bokschi taxminan 100 million dollar atrofida gonorar olishi mumkin. Bunday raqamlar yonib turgan o‘tga yana benzin sepadi: hech kim bu jangdan voz kechishni xohlamaydi.
Ammo sahna hali tanlanmagan.
Netflix jangni butun dunyo bo‘ylab, yuzlab million obunachiga ko‘rsatishi kutilmoqda. Shu bois manzara faqat boks emas, global shou sifatida ko‘rilmoqda. Nyu-Yorkdagi Madison Square Garden noyabr uchun asosiy variantlardan biri sifatida tilga olinmoqda – Saudiya tashkilotchilari ayniqsa Amerika bozorini qo‘lga kiritishni istayapti.
Britaniyalik muxlislar esa o‘zini eshittirmay turolmaydi: bu jang, deydi ular, albatta Angliyada bo‘lishi kerak. Va albatta Wembleyda.
Wembley, Cardiff yoki okean orti?
Britaniyada bu miqyosdagi janglar tarixini ochsangiz, ko‘zingizga kechasi boshlanadigan bahslar tushadi. 2005 yilda Manchesterda Ricky Hatton – Kostya Tszyu jangi tungi soat ikkida boshlangandi. Joe Calzaghe ham Jeff Lacy va Mikkel Kesslerga qarshi kechasi ringga chiqqan.
Amerika telebozorini qondirish uchun Fury – Joshua ham shunga o‘xshash yo‘lni tanlashi mumkin. Cardiffdagi Principality Stadium bu jangni qabul qilishga tayyor, ammo taqvim siqilgan: 31 oktabr yoki 28 noyabr – xolos. O‘rtadagi uch shanba kunlari Uels regbi terma jamoasining o‘yinlari bilan band.
Wembley esa boshqa muammo bilan yuzma-yuz: kechki soat 23:00 dan keyin shovqin bo‘lishi mumkin emas. London meri Sadiq Khan va Brent Kengashi bu kabi yirik sport tadbiri uchun istisno masalasini ko‘rib chiqishga tayyorligini bildirgan, ammo tashkilotchilar hali ularga rasmiy murojaat qilgani yo‘q.
Hearn esa qat’iy: ular shartnomaga Angliya variantini kiritgan.
“Bu jangning Angliyada bo‘lishini talab qildik, – deydi u. – Anthony menga: ‘Bu britan jangi, men uni Angliyada xohlayman’, dedi. Men bundan ortiq rozi bo‘lolmayman. Agar boshqa variant bo‘lsa, u holda faqat biz – men va Joshua – bunga rozilik bersakgina joy o‘zgaradi. Chunki qo‘limizda huquqiy kuchga ega shartnoma bor”.
Joshua ham Jeddadagi g‘alabadan keyin o‘z pozitsiyasini yashirmadi. U Wembley nomini alohida urg‘u bilan tilga oldi va Tottenham Hotspur Stadium yoki Cardiffdagi Principality variantlarini hurmat bilan rad etdi: bu jang, deydi u, tarixiy fon talab qiladi.
Saudiya tomoni agar Amerika varianti ustun kelsa, Joshua bilan shartnomani qayta ko‘rib chiqishi kerak bo‘ladi. Hozircha esa stol ustida bir nechta manzil, bir nechta sanalar va bitta ulkan bosim bor.
Joshua: zarba, yo‘qotish va savollar
Jeddadagi jang faqat sportiy emas, insoniy drama ham bo‘ldi. Joshua Nigeriyada sodir bo‘lgan avtohalokatdan so‘ng ilk bor ringga chiqdi – o‘sha halokatda uning yaqin do‘stlari Sina Ghami va Latif “Latz” Ayodele hayotdan ko‘z yumgan. Jang tugagach, u mikrofon oldida so‘z topishga qiynaldi. Og‘irlik, yo‘qotish, engish – hammasi bir kechada ustiga tushdi.
Sport nuqtai nazaridan esa savollar ko‘payib boryapti. 2023 yil oxiridan beri u Otto Wallin, sobiq UFC chempioni Francis Ngannou, blogerlikdan boksga o‘tgan Paul va endi Kristian Prengani yengdi. Lekin eng yuqori darajadagi raqibga qarshi so‘nggi chiqishi – Daniel Duboisga qarshi jang – nokaut bilan yakunlangan mag‘lubiyat bo‘ldi.
Prengaga qarshi ikki marta nokdaun – ayniqsa bu raqib ilk bor jahon darajasiga yaqinlashganini hisobga olsak – Joshua mudofaasidagi eski yoriqlarni yana ochib tashladi. U hanuz zarbasi bilan jangni bir lahzada o‘zgartira oladi, lekin shu bilan birga, o‘zi ham xavf ostida qolishi mumkinligini yana bir bor ko‘rsatdi.
Fury ham avvalgidek emas
Fury nomi hali ham “favorit” so‘zi bilan yonma-yon tilga olinadi, ammo u ham endi yengilmas ko‘rinmaydi. U yaqinda Arslanbek Makhmudovni ochkolar hisobida yengdi, Wachni to‘xtatdi, lekin bunga qadar Oleksandr Usyk bilan ketma-ket ikki bor jahon chempionlik kamarlarini boy berdi.
Francis Ngannouga qarshi 2023 yildagi jang esa alohida bo‘lim: Fury g‘alaba qozondi, biroq split-decision bilan va nokdaunga uchragan holda. Bu ham uning reflekslari, tayyorgarligi va motivatsiyasi haqida savollar tug‘dirdi.
Shu bois bugun ko‘pchilik boshqa savolni berayapti: “Kim kuchliroq?” emas, “Kim kamroq pasayib ketdi?”
Fury hanuz ringdagi intellekti, harakatchanligi, taktik moslashuvchanligi bilan ajralib turadi. Joshua esa haligacha og‘ir zarbasi bilan jangni bitta hujumda yopib qo‘yishi mumkin bo‘lgan bokschi. Bu kombinatsiya ularning o‘zaro to‘qnashuvini yanada xavfli, yanada qiziqarli qiladi.
Nihoyat to‘qnashuvmi yoki yana bir yo‘qolgan imkoniyatmi?
Qiziq tomoni shundaki, Fury va Joshua bir ringni faqat bir marta bo‘lishgan – 2010 yilda Finchley Amateur Boxing Club zalidagi sparringda. O‘sha paytda hech kim bu ikki britan yigit kelajakda yuz millionlab dollarlar, to‘liq stadionlar va global translyatsiyalar haqida gapiriladigan jang markazida turishini tasavvur qilmagandir.
Endi esa hammasi shu nuqtaga borib taqalmoqda.
Fury Tailanddan Jeddaga uchmadi, kutilgan “ringdagi yuzma-yuz” bo‘lmadi. Hatto arenaga kelgan Furyga o‘xshash bir kishi jurnalistlarni chalg‘itdi – lekin haqiqiy Fury va Joshua hali ko‘zma-ko‘z turmadi. Balki bu ham yaxshi: taranglik ortib boryapti, sukut esa ko‘pincha so‘zdan balandroq jaranglaydi.
Shartnomalar bor. Pul bor. Global platforma bor. Muxlislar tayyor. Faqat bir necha qaror – shahar, sana, tunmi yoki kechmi – qolgan.
Savol shuki: bu safar Britaniya boksi orzu qilgan jangni nihoyat ko‘radimi yoki Fury – Joshua ham Lennox Lewis – Riddick Bowe singari tarix daftarida “hech qachon bo‘lmagan superjang” sifatida qolib ketadimi?
