Thomas Tuchelning Atlantadagi qulashi: Taktika va jasorat yetishmovchiligi
Thomas Tuchel o‘zini oqlashga urinmadi. U bahona qidirmadi ham. Argentina bilan yarim finaldagi qulashi ortidan Angliya murabbiyi maydondagi falokat uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga oldi va gapni “la’nat”larga emas, taktika va jasorat yetishmagani tomon burdi.
MetLife Stadium’dagi yakshanba kungi finalga — Spain’ga qarshi “taqdir uchrashuvi”ga — boradigan yo‘l deyarli ochilgandi. Atlanta, Mercedes-Benz Stadium, ikkinchi bo‘lim boshida Anthony Gordon zarbasi darvozani yorib o‘tganda, Angliya allaqachon eshik oldida turgandek edi.
Keyin esa jamoa ortga chekindi. Va chekingan sari cho‘kdi.
Ustunlikdan qo‘rquvga
Gordonning goli Angliyaga nafaqat hisobda, balki ruhiy ustunlik ham berdi. Argentina larzaga kelgandi, Lionel Messi hamon ritm qidirmoqda, himoya esa titrab turardi. Shu lahzada raqibni yakunlab qo‘yish, ikkinchi golni izlashi kerak bo‘lgan jamoa orqaga o‘tirdi.
Bu esa Tuchelning qarorlari bilan bog‘liq edi. U ustunlikni saqlab qolish uchun himoyaga tayanishni tanladi, pressingni pasaytirdi, chiziqlarni chuqurlashtirdi. Natija aniq: Argentina tobora oldinga siljidi, to‘pni ko‘proq nazorat qila boshladi, Angliya esa o‘z jarima maydoni atrofida siqilib qoldi.
Oxir-oqibat, bosim o‘z so‘zini aytdi. Enzo Fernandez kech bo‘limda hisobni tenglashtirdi. O‘sha paytda Angliya allaqachon nafaqat hududni, balki o‘yindagi tashabbusni ham boy bergan edi.
Va eng yomon lahza hali oldinda edi.
Uzatmalar ko‘paydi, vaqt esa siqilib borardi. Qo‘shimcha daqiqalarda Lionel Messi chapdan mukammal uzatma yo‘lladi, Lautaro Martinez esa boshi bilan darvozani aniq nishonga oldi. 2:1. To‘liq burilish. Angliya esa yana bir bor yirik turnirning yakuniy chizig‘ida yiqildi.
“Men javobgarman”
O‘yindan keyin Tuchelga odatdagi savol berildi: qarorlaringiz xato bo‘ldimi?
Uning javobi keskin edi, lekin sovuqqon: tan olgan holda, lekin bahsga kirishmay.
“Yo‘q, bu o‘yin tabiatining o‘zi, deb o‘ylayman. Mag‘lub bo‘lishing bilanoq tanqid boshlanadi. Shunday bo‘ladi, va keyin seni tanqid qilishadi. Boshqacha qaror qabul qilganimizda nima bo‘lar edi, hech kim bilmaydi. Shuning uchun bunga bosh qotirish va boshimni yo‘qotishning ma’nosi yo‘q. Qarorlarni men qabul qildim, demak, tanqidni ham men qabul qilaman. Shunday bo‘lishi kerak”, — dedi u.
Shu bilan birga, u jamoaning o‘yinini ham ayab o‘tirmadi. Mercedes-Benz Stadium’dagi kecha uning so‘zlari bilan aytganda “passiv” bo‘ldi. Angliya yana bir bor Gareth Southgate davridagi ba’zi katta o‘yinlarni eslatadigan odatlarga qaytdi: hisobda oldinga o‘tib, tashabbusni raqibga topshirish, chuqurlashib qolish, xavf o‘rniga ehtiyotkorlikni tanlash.
Bu manzara tanish. Oxirgi Jahon chempionati yarim finalida Croatia ustidan hisobda oldinga chiqib, Angliya 2:1 hisobida qo‘shimcha bo‘limlarda mag‘lub bo‘lgandi. Uch yil o‘tib, Italy bilan Yevropa chempionati finalida ham xuddi shunday: erta gol, keyin ortga chekinish, va yakunda penaltilarda alamli mag‘lubiyat.
Bu safar esa ssenariy Argentina va Messi fonida takrorlandi.
“La’nat” emas, futbol
Angliyaga yirik turnirlar final bosqichlarida muntazam ravishda yuz o‘girish odat tusiga kirgach, “la’nat”, “tarixiy ruhiy to‘siq” kabi gaplar yana ko‘tarildi. Lekin Tuchel bu yo‘lga kirmadi.
“Men bularni faqat futbol nuqtai nazaridan ko‘rishni yaxshi ko‘raman, futbol ko‘zoynaklari bilan, — dedi u. — Avvalo, hamma narsa maydonda hal bo‘ladi, deb o‘ylayman. Men inglizcha narsa, la’nat yoki tarix aynan shu lahzalarda takrorlanadi, degan gaplarga uncha ishonmayman. Boshqa murabbiylar, boshqa futbolchilar, boshqa vaziyatlar, boshqa raqiblar. Men baribir futbolning o‘ziga ishonaman. Bugun bizni aynan futbol jazoladi, chunki biz hech bir tuzilmada yetarlicha faol bo‘la olmadik.”
Bu gaplar ichida asosiy hukm yashirin: Angliya mag‘lub bo‘ldi, chunki u g‘alabani qo‘rqib himoya qildi, uni faol ravishda talab qilmadi.
Final o‘rniga uchinchi o‘rin uchun kurash
Atlantadagi mag‘lubiyat Angliyani New Jersey’dagi buyuk sahnadan burib, Miami’dagi uchinchi o‘rin uchun o‘yinga yo‘naltirdi. Endi shanba kuni raqib — France. Bu o‘yin odatda futbolchilar uchun eng yoqimsiz bellashuv bo‘ladi: final eshiklarigacha yetib borib, endi tasalli sifatida beriladigan medal uchun maydonga chiqish.
Tuchel buni yashirmadi: “Avvalo, Jahon chempionati hali tugagani yo‘q. Hali o‘yin bor. Biz bu o‘yinni unchalik intiqlik bilan kutmayapmiz, lekin baribir o‘ynashimiz kerak. Keyin esa davom etamiz. Men uy Yevro — 2028 yilgacha shartnomaga egaman va bunga hali ham intilyapman, hozir uzoqni ko‘rish qiyin bo‘lsa-da.”
Yarim finaldagi qulashi va o‘yin uslubiga bo‘lgan keskin tanqidlar fonida bu so‘zlar — o‘z lavozimini saqlab qolishga qaratilgan oddiy bayonot emas. Bu Tuchelning Angliya bilan uzoq muddatli loyihaga ishonishini bildiradi. Lekin bu ishonch hamma tomonidan ham bo‘lishilmayapti.
FA uchun noqulay savollar
Fevral oyida Angliya futbol assotsiatsiyasi Tuchel bilan shartnomani yana ikki yilga uzaytirgandi. Endi esa bu qaror yana bir bor ko‘zdan kechirilishi tabiiy. Yirik turnirlarda takrorlanayotgan ssenariy, qo‘rquvga berilgan ustunlik, final chizig‘iga yetib bormaslik — bularning bari FA rahbariyatini ham bosim ostida qoldiradi.
Bosh ijrochi direktor Mark Bullingham o‘yindan keyin his-tuyg‘ularini yashirmadi: “Bunday yaqin kelib, shuncha og‘riq his qilish — juda alamli. Futbolchilar va Thomas bugun bor kuchini berdi, butun turnir davomida ham jamoa, murabbiylar shtabi va xodimlar bundan ortiq ishlay olmasdi. Ularga minnatdorchilik bildirmoqchiman. Shuningdek, AQShdagi va uyda bizni qo‘llab-quvvatlagan ajoyib muxlislarimizga ham chuqur tashakkur. Har bir qadamda sizning yelkadoshligingizni sezib turdik va keyinga o‘tolmaganimiz hammamiz uchun juda achinarli.”
Bu so‘zlar — rasmiy dalda, lekin ular fonida bitta katta savol turibdi: Angliya yana bir bor “deyarli” darajasida qolib ketganidan keyin, Tuchelga bo‘lgan ishonch qanchaga chidaydi?
Jamoa endi Miami’da uchinchi o‘rin uchun maydonga tushadi. Lekin asl sinov — 2028 yil, uyda bo‘lib o‘tadigan Yevropa chempionatida bo‘ladi. O‘sha paytga kelib, Angliya nihoyat o‘z qo‘rquvini yenga oladimi yoki bugungi Atlanta fojiasi yana bir marta faqat og‘riqli xotira sifatida eslanadimi?
