Super Falcons: Nigeriya Wafcon tojini himoya qilishga tayyor
Nigeriya ayollar terma jamoasi yana Marokashda. Yana Wafconda. Yana og‘ir yuk bilan.
O‘tgan yil shu yerning o‘zida o‘nchi chempionlikni ko‘tarishgan, kampaniyaga ramziy tarzda “Mission X” nomini berishgan edi. Endi esa Super Falcons yana Afrika ayollar futbolining markazida turibdi – ular hamon mezon, hamon o‘lchov.
Bu safar vazifa sodda ko‘rinadi, lekin murakkab: tojni saqlab qolish. Nigeriya buni oxirgi marta 2018 yilda, ketma-ket uchinchi marta chempion bo‘lganida uddalagan.
“Endi hamma sizni tortib tushirmoqchi”
Bosh murabbiy Justin Madugu o‘tgan yilgi 3:2 hisobidagi dramatik final g‘alabasidan keyin ham ohangini o‘zgartirmadi.
“Endi biz chempionmiz, boshqa har bir jamoa sizni pastga tortmoqchi bo‘ladi,” – deya u ogohlantirgan. “Bu oson bo‘lmaydi. Biz buni juda yaxshi bilamiz va to‘liq tayyor bo‘lamiz.”
Nigeriya Wafcon 2026 safarini seshanba kuni debyutant Malawi bilan boshlaydi. Keyin navbatda Zambiya va Misr – C guruhidagi qolgan raqiblar.
“Har bir kontri Nigeriyani yutmoqchi,” – deydi to‘rt karra Wafcon chempioni, hozir esa yordamchi murabbiy bo‘lgan Ann Chiejine. “Shuning uchun biz o‘yinimizni ko‘tarishimiz, mashg‘ulotlarda yanada ko‘proq ishlashimiz kerak.”
Bu so‘zlar shunchaki shior emas. Bu safar ham Nigeriya tarkibi Afrika futbolining eng yorqin yulduzlari bilan to‘la.
Kapitan Rasheedat Ajibade – o‘tgan yilgi turnirning eng yaxshi futbolchisi. Chiamaka Nnadozie – qit’aning amaldagi eng yaxshi darvozaboni. Asisat Oshoala – olti karra Afrika yil futbolchisi. Ular tajriba, xarakter va kiyinish xonasidagi ovoz.
Madugu esa shu poydevorga yangi qon ham qo‘shdi. Masalan, Shvetsiyada to‘p surayotgan hujumchi Joy Omewa. U o‘tgan yilgi g‘alabani uzoqdan, ekran ortidan kuzatgan, endi esa shu sahnaga o‘zi chiqmoqchi.
“O‘tgan turnirni tomosha qilish juda hayajonli edi. O‘yinlar juda zo‘r bo‘lgan. Bu yil yanada kattaroq bo‘ladi deb o‘ylayman,” – deydi u.
Ustunlik va poyga
Nigeriya – Wafcon kubogini ko‘targan atigi uch jamoadan biri. Ularning ustunligi raqamlarda juda aniq: 1998 yildan buyon o‘tkazilgan 13 turnirdan 10 tasida chempionlik. Faqat Ekvatorial Gvineya (2008, 2012) va Janubiy Afrika (2022) bu hukmronlikni qisqa muddatga bo‘lsa-da, buzishga erishgan.
Endi esa sahnada ko‘proq raqib bor. Turnir 12 jamoadan 16 jamoaga kengaytirildi, demak, raqobat ham zichlashdi.
Stavkalar ham ko‘tarilgan. Wafcon endi Braziliyada bo‘lib o‘tadigan kelgusi yilgi Fifa Women’s World Cup saralashi sifatida ham xizmat qiladi. Yarim finalga chiqqan to‘rtta jamoa – bevosita yo‘llanma sohibi.
“Bizning birinchi maqsadimiz – Jahon chempionatiga chiqish. Shundan keyin titulni himoya qilish haqida o‘ylashimiz mumkin,” – deydi vinger Francisca Ordega. “Hech qanday bosimni his qilmayapmiz. Afrikadagi istalgan jamoaga qarshi o‘z o‘yinimizni o‘ynay olamiz.”
Nigeriya ayollar futbolida hamon yo‘l ochuvchi. Ular 1991 yilda Xitoyda o‘tkazilgan ilk musobaqadan beri o‘tkazilgan to‘qqizta Jahon chempionatining barchasida ishtirok etgan.
2023 yilda esa rekord darajada to‘rt afrikalik jamoa – Nigeriya, Janubiy Afrika, debyutant Marokash va Zambiya – Avstraliya va Yangi Zelandiyaga yo‘l olgan edi.
“Biz endi ulg‘aydik,” – deydi Chiejine, Afrika futbolidagi taraqqiyotni sharhlar ekan. “Agar endi bizni penaltilarda, yoki 1:0, 2:0 hisobida yutishsa, bu grafik ko‘tarilayotganini anglatadi.”
Bu fon ortida Marokash, Cape Verde va Malawi ilk bor Wafcon sahnasiga chiqmoqda.
Malawi FIFA reytingida 153-o‘rinda, Nigeriya esa 36-pog‘onada. Qog‘ozda farq katta. Ammo Scorchers hujumi – butun qit’ada hurmat qilingan kuch. Sababi – Chawinga opa-singillari, Tabitha va Temwa.
Katta opa Tabitha o‘tgan mavsumda Frantsiyada Lyonni beshinchi ketma-ket chempionlikka olib chiqqan gollari bilan yulduzga aylangan. Temwa esa Kansas City Current safida o‘zining har ikki to‘liq mavsumida ham National Women’s Soccer League oltin butsasi va MVP mukofotini qo‘lga kiritgan.
Nigeriya, shuningdek, Zambiyaning tajribali hujum chizig‘iga ham tayyor turishi kerak: Barbra Banda va Racheal Kundananji – ikkalasi ham yuqori darajadagi ligalarda o‘ynab, o‘z nomini allaqachon yozdirib bo‘lgan futbolchilar.
“Hech kimni kamsitib, hech kimni past baholamoqchi emassiz,” – deydi Madugu ilk o‘yindan oldin. Ajibade esa Malawi saralashdan o‘tganining o‘zi “ular qilayotgan taraqqiyot”ni ko‘rsatishini ta’kidlab, ehtiyotkorlikka chaqiradi.
Yoshlik va tajriba aralashmasi
Avvalgi Wafconlarda Nigeriya ko‘pincha tayyorgarlik uchun yetarli vaqt topolmagan. Bu safar boshqacha manzara. Madugu va shtabi jamoani sinovdan o‘tkazish uchun bir nechta o‘rtoqlik uchrashuvlariga ega bo‘ldi.
Yil boshida Kamerunga qarshi ikki o‘yin, iyunda Senegal bilan yana ikkita sinov, o‘tgan hafta esa Tanzaniyaga qarshi g‘alaba – murabbiylar shtabiga tarkibni sinchiklab ko‘rish imkonini berdi.
21 yoshli darvozabon Comfort Erhabor – yangi yuzlardan biri. U Nnadozie ortidagi ikkinchi raqam sifatida kiritildi. Niderlandiyada tug‘ilgan, Angliyada ulg‘aygan va Kamerunga qarshi o‘yinda debyut qilgan.
“Murabbiy biz, yosh futbolchilarga bergan ishonchini juda hurmat qilaman,” – deydi u. “Jamoaga bunchalik tez va bunchalik yaxshi moslashaman deb o‘ylamagandim. Lekin meni ochiq qo‘llar bilan kutib olishdi.”
Erhabor hozir Angliya ayollar futbolining uchinchi pog‘onasida, Portsmouth safida o‘ynaydi. Bu shahar Janubiy sohil bo‘ylab, mashinada bir soatcha yo‘l narida – aynan shu hududda Nnadozie ham klub futbolini o‘ynamoqda.
U Nigeriya asosiy darvozabonini “katta opa” deb ataydi va xalqaro darajada qaysi terma jamoani tanlash masalasida ko‘p o‘ylamaganini aytadi.
“Bu mening qonimda bor, ildizlarimni ifodalashdan, ota-onamni faxrlantirishdan kattaroq sharaf yo‘q deb his qilaman. Madaniyatni yaxshi ko‘raman, va bu yerda hammaning diniy e’tiqodga, xususan, nasroniylikka ochiqligi men uchun juda muhim. Bu menga imon bilan jamoaga kirib, o‘zimni erkin ifoda etishimga imkon beradi.”
Madugu yoshlik va tajribani “osmondan tushgandek” uyg‘unlashtirish yo‘lini qidirar ekan, Omewa yonma-yon mashq qilayotgan yulduzlarni “keksalar” emas, “oltinlar” deb ataydi.
Ammo Nigeriya barcha yulduzlarini ham safga qo‘ya olmaydi. Markaziy himoyachi Ashleigh Plumptre – o‘tgan yilgi Wafcon kampaniyasining asosiy figuralaridan biri – oyoq jarohati sabab turnirni o‘tkazib yuboradi.
Jamoa Marokashga kelgach, maydondan tashqarida ham zarba oldi: bir nechta futbolchi o‘g‘irlik qurboniga aylandi. O‘tgan yilgi finalda eng yaxshi o‘yinchi bo‘lgan hujumchi Esther Okoronkwo yuzlab dollaridan ayrilgani xabar qilindi.
Pul masalasida esa boshqa manzara: bu yilgi turnir sovrin jamg‘armasi ikki barobarga oshirildi. Chempion jamoa 2 million dollar (taxminan 1,5 million funt) oladi – bu raqam Afrika ayollar futbolining qanchalik tez o‘sayotganini yaqqol ko‘rsatib turibdi.
Savol esa oddiy, javob esa murakkab: shu o‘sib borayotgan qit’ada, shu kuchayib borayotgan raqobatda Nigeriya yana bir bor hammadan balandroq turishga qodirmi? Yoki “har bir kontri Nigeriyani yutmoqchi” bo‘lgan bu turnirda nihoyat yangi sulola tug‘iladimi?
