Michael Olise: Hayesdan Jahon chempionligiga yo‘l
Agar bir kuni Michael Olise Jahon chempionligini ko‘tarsa, London g‘arbida, Hayesdagi oddiy uy-joy massivining kichkina burchagi abadiy Fransiyaga aylanadi. Shu yerda, kichkina yashil maydon va beton yo‘laklar orasida, yetti yoshli bola akasi Richard bilan to‘p surardi. U yerda hech qanday taktika doskasi, murakkab mashg‘ulot yo‘q edi. Faqat erkinlik bor edi.
“Bunday sharoitda futbol – bu sof erkinlik,” degandi Olise yaqinda L’Équipe bilan suhbatda. “Bu qattiq ma’nodagi o‘qish emasdi. Shunchaki o‘ynash zavqi. Men buni juda yaxshi ko‘rardim.”
Hayesdan boshlangan hikoya
Old Isleworthiansdagi ilk murabbiylaridan biri Sean Conlon o‘sha kunlarni hanuz aniq eslaydi. U tez-tez Oliselarning uyiga borardi.
“Uyiga borsam, u tashqarida Richard bilan mashq qilyapti,” deydi u. “O‘sha kichkina massiv unga juda katta yordam berdi. Mashinalar ko‘p emas, lekin beton maydonlar, kichik yashil hudud bor. U doimo shu yerda, to‘p bilan. Futbolga mutlaqo oshufta.”
Oradan o‘n yil o‘tib, o‘sha bolakay Reading safida edi. Chelsea va Manchester City akademiyalaridan rad etilgan, lekin taslim bo‘lmagan holda. Championship klubining skauti Brendan Flanagan uni aynan o‘sha vaqtda topgan.
U bir o‘yinini hech unutmaydi.
“Biz European Under-21 Cup doirasida Sparta Praguega qarshi o‘ynayotgan edik,” deydi Flanagan. “Men tanaffusda yetib bordim. Michael 17 yoshda, zaxirada o‘tirardi. Men orqamda o‘tirgan, bizda ishlagan va juda yaxshi chiqishgan Hayden Mullins yoniga joylashdim. Michael o‘yinga 17 daqiqa qolganida maydonga tushdi. Besh daqiqa o‘tmay Hayden menga egilib: ‘Bu kim o‘zi?!’ dedi. Men kulib yubordim. U: ‘Bo‘ldi, ayt, buni qayerdan topding?’ dedi. Shunda men hikoyani aytib berdim…”
Hikoya esa yana Hayesdagi o‘sha uy-joy massiviga qaytib keladi. Bu nafaqat Chelsea va City qanday qilib Jahon chempionatining yulduziga aylangan, Ballon d’Or uchun asosiy nomzodlardan birini qo‘ldan chiqarganining sirli voqeasi. Bu, shu bilan birga, Angliyada tug‘ilib, ingliz tizimida ulg‘aygan bo‘lsa-da, nega u hech qachon Angliya terma jamoasi formasini kiyib ko‘rmagani haqida hamdir.
“Uni birinchi marta olti yoshida Hayes safida ko‘rganimda, eng ko‘zga tashlangan narsa – tana harakati edi,” deydi Conlon. “U maydonda suzib yurgandek. Juda nafis, mukammal muvozanat, hammasi osondek ko‘rinadi. Bugun qanday harakat qilsa, olti yoshida ham xuddi shunday edi. Bu tug‘ma narsa. Ko‘pchilik uni Angliya tarbiyalagan eng yaxshi futbolchi, deydi.”
Katta klublar rad etgan bola
Conlon avval Chelsea akademiyasida ishlagan. Michael to‘qqiz yoshga to‘lganida, u ham shu klub tizimiga kirib bordi. Iqtidor shundoq ko‘rinib turardi. Shunga qaramay, Manchester City ham uni qabul qilib, keyin 16 yoshida qo‘yib yubordi. U Cole Palmer bilan bir yillik, Phil Foden’dan bir yil kichik guruhda edi.
Shu paytda u yana Conlon yoniga qaytdi. Murabbiy We Make Footballers nomli akademiyani boshqarar, Michael esa professional klub izlab, eshikma-eshik yurardi. Flanagan esa uni tavsiya orqali eshitdi.
“Reading ichida juda katta shubha bor edi,” deydi Flanagan. “Xodimlarning ayrimlari: ‘Uni Chelsea chiqarib yuborgan, Man City chiqarib yuborgan. Bunday bolani olmaymiz, muammo bo‘ladi’, deyishardi. Men esa: ‘Uni bir ko‘raylik, keyin qaror qilamiz’, dedim.”
Conlon ham xuddi shuni his qilgan.
“Boshqa skautlar: ‘U Manchester Citydan chiqib keldi, Chelsea’dan chiqib keldi, nega ular uni ushlab qolishmadi?’ deyishardi. Yarimlari ‘olaylik’, yarimlari ‘yo‘q’ edi. Iqtidorini ko‘rib turishardi, lekin ikkilanib qolishardi. Yakunda aynan Reading tavakkal qildi.”
Michael London–Reading qatnoviga ko‘nikishi kerak edi. Klub poyezddan tushadigan yigitlar uchun maxsus avtobus yo‘lga qo‘ygandi.
“Birinchi kuni u menga vokzaldan qo‘ng‘iroq qildi: ‘Iltimos, avtobusni qayerdan olaman?’ deb so‘radi,” deydi Flanagan. “Men yo‘l-yo‘riq ko‘rsatdim. Hammasi ‘iltimos’ va ‘rahmat’ bilan. O‘zimcha: ‘Bu yomon bola emas, shunchaki biroz boshqacha, noto‘g‘ri tushunilgan bola’, deb o‘yladim.
Bizda u bilan hech qachon muammo bo‘lmadi. U yomon bola emasdi. Aql-zakovatli, sokin, o‘zini boshqacha ifoda qiladigan yigit edi. City va Chelsea uchun ‘mos kelmagan’ narsa… biz uchun, M4 bo‘yidagi kichkina Reading uchun – bu bilan ishlash mumkin bo‘lgan xususiyat edi.”
Michael tezda Reading under-21 jamoasiga ko‘tarildi. Aynan o‘sha Sparta Praguega qarshi o‘yin ham shu davrga to‘g‘ri keladi.
“O‘sha kuni u mutlaqo aql bovar qilmas darajada o‘ynadi,” deydi Flanagan. “Hayden bilan o‘yin tugagach qo‘l berib ko‘rishdik va: ‘Bu bola mavsum oxirigacha albatta asosiy tarkibda o‘ynaydi’, deb qo‘ydik.”
Ko‘p o‘tmay, o‘shanda jamoani boshqargan José Gomes uni birinchi jamoa mashg‘ulotiga sonni to‘ldirish uchun chaqirdi.
“O‘sha shanba kuni u zaxirada o‘tirdi va tez orada debyut qildi. Murabbiy mashg‘ulotda ko‘rib: ‘Voy xudo! Bu bola zo‘r-ku’, deb o‘ylagani aniq.”
To‘rt bayroq, bitta tanlov
Angliya esa bu orada sukut saqladi. Hech qanday chaqiruv, hech qanday qiziqish. Michael esa ildizlariga hurmat bilan qaraydi.
Onasi Mina – fransuz- jazoirlik, otasi Vincent – britaniyalik nigeriyalik. “Men aslida to‘rtta mamlakatdanman,” degandi u o‘tgan mavsum Bayern Munich saytiga. “France, Algeria, Nigeria va Great Britain. Bu to‘rtta qismga ega bo‘lganimdan o‘zimni juda baxtli his qilaman, ular meni boyitadi. Har birida alohida bog‘liqligim bor. Londonda ulg‘ayganimda biz tez-tez Algeria, Nigeria va Francega borardik. Otam uyda men bilan inglizcha gaplashardi, onam esa fransuzcha.”
Angliya uni o‘smirlik chog‘ida radariga ham olmagan.
“Biz uncha jozibador klub emasdik,” deydi Flanagan. “Hozir biroz o‘zgargan, lekin o‘sha paytda Angliya uchun, odatda, Chelsea, Manchester City, Manchester United yoki Arsenal akademiyasidan bo‘lishing kerak edi. France biz bilan bog‘landi, biz Michael bilan gaplashdik. Ular unda fransuz aloqasi borligini bilib qolishgan. Ularni birinchi bo‘lib under-18ga chaqirishdi. Keyinroq Angliya uni under-20 uchun chaqirganida ham, u o‘zini yaxshi his qilayotgan joyida qolishni tanladi.”
Angliya o‘sha yillarda akademiya islohoti mevasi bo‘lgan “oltin avlod”ni yig‘ayotgan payt edi. Uning tengqurlari orasida Cole Palmer, Bukayo Saka, Morgan Rogers, Anthony Gordon, Noni Madueke bor edi. Bir yil kichik guruhda esa Jude Bellingham va o‘sha paytda Chelsea safida bo‘lib, Angliya uchun o‘ynagan, hozir Germaniya terma jamoasi sharafini himoya qilayotgan Jamal Musiala bor edi.
Premier League akademiyalari butun dunyo uchun futbolchi yetishtiryapti. Ammo Angliya futbol assotsiatsiyasi uchun achchiq haqiqat bor: Jahon chempionatining eng ijodkor futbolchisi Angliyada tug‘ilgan, lekin France uchun o‘ynayapti. Olise turnirda beshta golli uzatma bilan hammani ortda qoldirdi.
“Uning bugungi darajaga chiqishini o‘sha paytda ko‘ra olganmidingiz?” – deya so‘rashadi Flanagandan.
“Buni hech kim aniq ayta olmasdi,” deydi u. “Ba’zi bolalar 16 yoshidayoq Ballon d’Or darajasiga yetadigandek ko‘rinadi, keyin to‘xtab qoladi. Michael esa doim yuqoriga qarab ketdi va hanuz to‘xtagani yo‘q. U tobora kuchayib boryapti. U har doim maydonda oldindan ko‘ra olardi, boshqalardan tezroq o‘qirdi va to‘pni kerakli joyga yetkazish yo‘lini topardi. Hozir esa butunlay boshqa bosqichda.”
“Bir kuni sen Jahon chempioni bo‘lasan”
Conlon uchun bu voqea faqat shaxsiy g‘urur emas. Bu – har kuni kichik bolalarga aytiladigan gaplarning hayotiy isboti.
“Biz under-8 bolalariga: ‘Bir kuni siz Jahon chempionatini yutasiz. Bir kuni Champions League’da g‘olib bo‘lasiz. Shuning uchun bugun ham yuqori standartlarda ishlashingiz kerak’, deymiz,” deydi u. “Buni yillar davomida takrorlaysiz. Endi esa bizda buni rostdan ham amalga oshirgan bir bola bor.”
Bu esa uning ilk murabbiylari uchun kutilmagan savolni tug‘diradi. Agar finalda Angliya – France bo‘lsa, kim tomonda bo‘lasiz?
Flanagan jilmayadi.
“Men panjara ustida o‘tiraman,” deydi u. “Albatta, Michael yaxshi o‘ynashini xohlayman. Lekin albatta, Angliyaning g‘alabasini ham xohlayman. Balki o‘yinni umuman ko‘rmasman, chetroqda qolarman.”
Hayesdagi o‘sha kichkina yashil maydon esa baribir o‘z javobini topib bo‘ldi. U yerda endi faqat bir savol yangraydi: bu bola qayerda to‘xtaydi o‘zi?
