Mayo All-Ireland Chempioni: 75 Yillik Kutish
75 yil. Butun bir futbol avlodi uchun deyarli abadiydek tuyuladigan muddat. Ammo endi bu raqam faqat tarix kitoblarida qoladi: Mayo nihoyat All-Ireland chempioni.
Bu g‘alaba nafaqat kubok, nafaqat medal. Bu – Irlandiya sportidagi eng mashhur rivoyatlardan birining yopilgan sahifasi.
1951dan kelayotgan soya
Mayo haqida gap ketganda, so‘nggi o‘nlab yillarda futbol tahlilidan ko‘ra ko‘proq bitta so‘z tilga olinardi: “la’nat”. Afsonaga ko‘ra, 1951 yilda All-Ireland finalida zafar quchgan Mayo uyga qaytayotganda, yo‘l-yo‘lakay uchragan dafn marosimiga yetarli hurmat ko‘rsatmagan. Shundan keyin ularga “har bir o‘sha tarkib a’zosi vafot etmaguncha, Mayo yana hech qachon All-Ireland yutmaydi”, degan la’nat tushgani aytiladi.
Yillar o‘tdi. Finaldan finalga yetib borganda ham, hal qiluvchi lahzalarda top darvoza chizig‘ini kesib o‘tmadi, zarba ustunga tegdi, omad yuz o‘girdi. Maydon chetidagi alamli nigohlar, mag‘lubiyatdan keyingi sukut, “yana qaytamiz” degan umidli, ammo charchagan gaplar – bularning bari asta-sekin o‘sha rivoyatni yanada jonliroq qila boshladi.
Har bir boy berilgan final, har bir so‘nggi daqiqadagi xato, har bir yiqilish shu afsonani yanada kuchaytirgandek tuyuldi. Mayo futbolchilari o‘yin ichida raqib bilan, o‘yin tashqarisida esa ko‘rinmas hikoya – 1951 yildan qolgan soya bilan kurashib kelishdi.
So‘nggi bo‘g‘in uzildi
2023 yilga kelib, o‘sha tarixiy 1951 yilgi jamoaning so‘nggi tirik a’zolari ham olamdan o‘tdi. Qog‘ozda bu oddiy fakt, hayotda esa butun graflar, maqolalar, suhbatlarga mavzu bo‘ldi. “Endi la’nat tugadimi?” degan savol ko‘pchilikning yodiga tushdi.
Kecha Mayo 2021 yildan beri ilk bor yana All-Ireland finaliga chiqdi va bu safar chiziqdan o‘ta oldi. Kubok ko‘tarilgani zahoti, ko‘pchilik uchun bu faqat sport yutug‘i emas, balki 75 yillik ruhiy yukdan xalos bo‘lish lahzasi bo‘ldi.
Stadionda nishonlayotgan muxlislar orasida ko‘z yoshlarini yashirmaganlar ko‘p edi. Ularning ko‘pchiligi hayotida Mayo chempion bo‘lganini ilk bor ko‘rdi. Biri uchun bu otasi eslab yurgan jamoaning orzusi, boshqasi uchun esa bobosi gapirib bergan 1951 yildan qolgan xotiralarning davomidir.
La’natmi yoki tasodif?
Albatta, hamma ham bu rivoyatga ishongan emas. Ko‘plar uchun Mayo yillar davomida finalni boy bergani – taktika, psixologiya, raqib kuchi va oddiy sport omadsizligining yig‘indisi, xolos. Lekin boshqalar uchun ketma-ket mag‘lubiyatlar, ayniqsa 1951 tarkibining so‘nggi a’zolari vafotidan keyin kelgan bu g‘alaba – tasodifdan ortiqdek tuyuladi.
Bir tomonda “bu shunchaki statistika va vaqt masalasi edi”, deguvchilar. Ikkinchi tomonda esa “qarang, hammasi qanchalik g‘alati mos tushdi”, deb hikoyani yanada mustahkamlovchilar bor.
Haqiqat qayerda? Balki bu savolning aniq javobi yo‘qdir. Ammo bitta narsa ravshan: endi Mayo nomi tilga olinganda, avvalambor mag‘lubiyatlar emas, balki 75 yillik kutishdan keyin kelgan chempionlik esga olinadi.
La’nat haqiqatan ham bo‘lganmi-yo‘qmi, tarix buni isbotlab bera olmaydi. Ammo tablodagi hisob, ko‘tarilgan kubok va yashirinib bo‘lmaydigan yengillik hissi bitta haqiqatni aytadi: Mayo endi All-Ireland chempioni. Rivoyat esa endi faqat rivoyat bo‘lib qoladi.
