Marokashning g‘alabasi va Niderlandiyaning og‘riqli qulashı
Jahon chempionati pley-off bosqichida maydon chetiga qarab yugurib ketgan Ismael Saibari ortidan butun Marokash jamoasi otilib bordi. Unga yetib olishdi, keyin esa bir-birini yo‘qotib, quvonchdan hosil bo‘lgan tirband uyum ostida g‘oyib bo‘lishdi. Niderlandiyani penaltilarda yengib, yana bir bor turnirning so‘nggi bosqichlariga chuqur kirib borish orzusi endi yanada real tus ola boshladi.
Biroz avval xuddi shunday uyum boshqa tomonda — Cody Gakpo ustida paydo bo‘lgandi. Futbol ichiga sig‘adigan his-tuyg‘ular miqdori cheksiz. 72-daqiqada u darvozani titratib, jamoasini oldinga olib chiqqanida, butun niderlandiyaliklar zaxira o‘rindig‘idan otilib maydonga kirdi. Bu oddiy gol nishonlash emasdi. Bu — hamdardlik edi.
Gakpo o‘ynashni tanladi, garchi o‘yin arafasida u va uning turmush o‘rtog‘i tug‘ilmagan farzandini yo‘qotgani ma’lum bo‘lgan bo‘lsa ham. Markaziy doiraga qaytar ekan, u ko‘z yoshlarini yashira olmadi, osmonga ishora qildi. Yonida Denzel Dumfries uni quchoqlab, yupatishga urinardi.
Ko‘plab boshqa ssenariylarda Gakpo urgan gol g‘alaba to‘piga aylanardi, sportning “shifo beruvchi kuchi” haqida oson, chiroyli gaplar aytilardi. Hayot esa bunday soddalikni tan olmaydi. Futbol ham. U o‘z yo‘lini o‘zi yasar, kerak bo‘lsa, shafqatsiz bo‘lish huquqini hech qachon topshirgan emas.
Diopning zarbasi, Koemanning rejasi va qo‘ldan ketgan g‘alaba
Qo‘shimcha bo‘limning birinchi daqiqasi. Zaxiradan chiqqan Chemsdine Talbi o‘ng oyog‘iga to‘pni olib o‘tdi-da, jarima maydonchasiga shunday bir uzatma yo‘lladiki, orqa ustunda osmonga ko‘tarilgan Issa Diop bosh bilan darvozani teshib yuborgandek bo‘ldi. Marokash o‘ziga yarasha mukofotni oldi. Niderlandiya futbolchilari yuzidagi iztirob esa hammasini aytib turardi.
Ronald Koeman uchun bu kecha chiroqlar ostidagi sud majlisiga o‘xshab qoldi. Guruh bosqichida jamoasi mukammal bo‘lmagan, lekin samarali edi: Shvetsiya va Yaponiya darvozasiga yettita gol, Tunisga qarshi “hech narsani hal qilmaydigan” uchrashuvda yana uchta. Hech bir jamoa ko‘proq gol ura olmagandi. Shunga qaramay, u Marokash bilan “otishma”ga kirishni istamadi.
An’anaviy 4-3-3 chetga surildi, Tijjani Reijnders o‘rindiqqa mixlandi, maydonga esa besh himoyachili tizim tushdi. Maqsad — “barchasini yopish”.
Natija? Kutilgan hujumkor “almashinma” emas, ehtiyotkor, tirnalib turgan o‘yin. Niderlandiya raqibiga to‘pni deyarli butunlay topshirdi, Marokash 70 foizdan ortiq to‘p nazoratini qo‘lga oldi. Yevropaliklar ilk bor xavf tug‘dirishi uchun deyarli butun bir taym kerak bo‘ldi: Micky van de Venning kuchli zarbasini Yassine Bounou darvozadan chiqarib yubordi. Shu paytgacha esa ularning posboni Bart Verbruggen allaqachon jamoasini bir necha bor qutqarib ulgurgandi.
Ikkinchi bo‘lim boshida Marokash tempni oshirdi. Koeman rejasi ishlayotgandek ko‘rinsa-da, bu rejada na hukmronlik, na tashabbus bor edi — faqat chidash.
Shunga qaramay, u yakunda o‘zini oqlagandek ko‘rinishi mumkin edi. Ikkinchi bo‘lim o‘rtalarida suv ichish uchun tanaffus e’lon qilinganda, maydon ustidan nazorat Marokash qo‘lida edi. Aynan shu pauza Koemanga Brian Brobbey o‘rniga Wout Weghorstni “maydonga haydash” imkonini berdi.
Hydration tanaffusi, Gakpo fojiasi va marokashliklarning javobi
Turnir boshidan buyon gapirilayotgan narsa sodir bo‘ldi: Fifa belgilagan suv ichish tanaffuslaridan biri muhim pley-off uchrashuvi taqdiriga bevosita ta’sir qildi. Maydonga chiqqaniga ko‘p bo‘lmay, Weghorst Verbruggenning uzoq tepgan to‘pini bosh bilan uzatdi, Summerville esa tezlikka tushib, raqib bilan kurasha turib, to‘pni Gakpoga yo‘llab ulgurdi.
Gakpo esa qolgan ishni uddaladi. Darvoza to‘riga ketayotgan to‘p, osmonga ko‘tarilgan qo‘llar, yig‘lab yuborgan hujumchi. O‘yin oxiriga yaqin daqiqalar o‘tayotganda, bu gol yetarli bo‘lib tuyuldi.
Bir necha daqiqa davomida Niderlandiya 2010-yilgi “rope-a-dope” — raqibni charchatib, so‘ng zarba berish taktikasi bilan yana bir bor uzoqqa borishi mumkinligiga o‘xshab qoldi. Maydonda esa boshidan beri taranglik hukmron edi. Ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, ijtimoiy rishtalar o‘yinga oddiy sport raqobatidan ham ko‘ra chuqurroq qatlam qo‘shgan, har bir to‘qnashuvda bu sezilib turardi.
Jan Paul van Hecke ilk bo‘limdayoq uch marta jarohat oldi, uchinchisida boshidan qon ketdi. Maydonda mayda-fayda tepishmalar, qattiq to‘qnashuvlar tinmadi. Tribunalarda esa boshqa “spektakl”: mahalliy muxlislar 12 yil avval bo‘lib o‘tgan, Meksikaga qarshi bahsda kech bo‘lib berilgan penalti va Arjen Robbenning shubhali yiqilishi bilan bog‘liq voqeani eslatib, Niderlandiyani hushtakbozlik ostida qoldirishdi. Marokash muxlislari ularga jo‘r bo‘ldi, har bir niderlandiyalik tegishga qarshi ovoz ko‘tarildi.
Verbruggen birin-ketin Neil El Aynaoui va Achraf Hakimining zarbalarini ajoyib sakrashlar bilan qaytardi. Marokash esa Koeman qurib qo‘ygan “yo‘l to‘sig‘i”ni bir muddat yorib o‘ta olmadi. Lekin tanaffusdan keyin aynan Hakimi oldinga zarba berdi: jarima maydonchasiga ichkaridan kirib keladigan “underlapping” yugurishlar, Van de Venning so‘nggi lahzadagi keskin to‘siqlari… Niderlandiya nazoratni yo‘qotgan, faqat mudofaa bilan band edi. Weghorst maydonga chiqqunga qadar ular nafas rostlash imkoniga ega bo‘lmadi.
Ammo yakunda hammasini Diop qaytarib oldi. Uning goli Marokashni tiriltirdi, Niderlandiyani esa qo‘shimcha bo‘limga sudrab tushirdi.
Qo‘shimcha bo‘lim, penaltilar va Yevropaning qora kuni
Qo‘shimcha 30 daqiqa — asosan ehtiyotkorlik, charchoq va xatodan qo‘rqish. Bitta yirik epizod: Verbruggenning Soufiane Rahimi qarshisidagi ajoyib seyvı. Shu bilan hammasi. Qolganini 11 metrlik nuqta hal qilishi aniq bo‘lib qoldi.
Har ikki jamoa bir martadan xato qilgan paytda navbat yana Rahimiga keldi. Uning zarbasini Verbruggen qaytargandek bo‘ldi, ammo to‘p posbonning orqa tovoni orqali darvozaga kirib ketdi. Koeman keyinchalik aynan shu lahzani “burilish nuqtasi” sifatida tilga oldi.
Quinten Timber o‘z zarbasini dahshatli darajada noaniq yo‘llab, darvozani topa olmadi. Hakimi ustunga urdi. Ammo yakunda sahnaga Bounou va Saibari chiqdi. Marokash 3:2 hisobida penaltilarda ustun keldi. Niderlandiya esa yana bir bor turnirdan og‘riqli tarzda chiqib ketdi.
Endi Marokashni keyingi bosqichda Canada kutmoqda. Yevropa gigantlari uchun bu kun qorong‘i bo‘ldi. Afrika futbolining eng yorqin vakillari esa bu ochilgan eshikdan qanchalik uzoqqa o‘ta oladi?
