Kane va Angliyaning Jahon Chempionatidagi Mag‘lubiyati
Bir soat davomida Angliya Argentinaga qarshi juda ishontarli ko‘rindi. Thomas Tuchelning jamoasi amaldagi jahon chempionini ezib tashlamadi, lekin u bilan tengma-teng olishdi. 55-daqiqada Anthony Gordon gol urganida bu adolatsizlikdek tuyulmadi. Bu faqat birinchi zarba edi. Mantiqan, keyingisini Argentina beradi, Angliya esa javob qaytarishga tayyor edi.
Berolmadi.
Angliya orqaga chekinib, panaga tiqildi. Argentina esa qo‘rquvni unutdi va hujumga o‘tdi. Lionel Scaloni jamoasi “qonda qon hidini sezganini” aytdi. Tuchel esa go‘yo akulalarga yem tashlayotgandek edi.
Bu paytda Harry Kane esa g‘alati tomoshabinga aylanib qoldi. Uning statistikasi ko‘zga og‘ir uriladi: atigi 26 ta tegish, 9 ta aniq pas, bitta zarba (to‘sib qolingan) va Argentina jarima maydonida nol ta tegish. Bu, ehtimol, Kane o‘yinini to‘liq aks ettirmaydi, lekin baribir manzara yoqimsiz.
O‘yin bo‘lak-bo‘lak, siniq edi. Kane esa shu siniq jangga tayyor bo‘lib tushdi. Birinchi bo‘limning katta qismini u aynan shu “jang”ga bag‘ishladi. Lisandro Martinez va Alexis Mac Allisterdan ko‘proq yakkakurashga kirishdi. Ba’zan o‘zini himoyachidek, hatto keragidan ham xavfli tarzda to‘pga tashladi.
Birinchi bo‘limda bu foyda berdi. Futbol kam, to‘qnashuv ko‘p bo‘lgan paytda Kane o‘zini topdi. Ammo ikkinchi bo‘limda, Angliya oldinga siljishi kerak bo‘lganida, hammasi chappasiga ketdi.
Gordonning golidan keyin Tuchel oldida g‘alati taktik boshqotirma paydo bo‘ldi. Uning holati ham oddiy emasdi. Angliya bundan bir necha kun avval Azteca stadionida Meksikaga qarshi tarixiy mudofaa ko‘rsatib, tor g‘alabani ushlab qolgan edi. O‘sha kechada Kane 89 daqiqa maydonda bo‘ldi — tepdi, yiqildi, sakradi, kurashdi.
Chorshanba kuni ham u xuddi o‘sha odatdagi Kane edi — garchi o‘zi Angliya chiziqni balandroq ushlashi kerakligini ta’kidlagan bo‘lsa ham.
“Qandaydir sabablarga ko‘ra biz to‘p bilan o‘ynashda qiynaldik, raqibga bosim qilishda qiynaldik, ularga momentum berib qo‘ydik va o‘zimizning uchinchi zonasida ko‘proq hujum qilishlariga ruxsat berdik”, — dedi Kane. Achchiq haqiqat shundaki, bu muammoning bir qismi aynan o‘zi.
Angliyaga ayni paytda kerak bo‘lgani bitta oddiy narsa edi: uzoq pas uchun manzil. Argentina markaziy himoyachilaridan biriga yopishib turadigan, ularni ortga chekinishga majbur qiladigan hujumchi. Kane deyarli mukammal hujumchi. Lekin unda bitta narsa yo‘q — tezlik. To‘pni ushlab qolish o‘rniga u odatdagidek chuqurroqqa tushdi, to‘lqindek kelayotgan bosimni to‘xtatmoqchi bo‘ldi. Natija kutilganidek bo‘ldi: to‘lqinlar birin-ketin kelaverdi, u esa qarshisida ojiz qoldi.
Bu endi Kane o‘yini emasdi. Tuchel uni almashtirishi kerak edi. Ammo Kane maydonda qoldi, halokatni yon tomondan tomosha qilishga majbur bo‘ldi.
Bayern cho‘qqisi va Ballon d'Or orzusi
Bunday yakun, kontekstda qaralganda, juda alamli. Balki biroz adolatsiz hamdir. Kane o‘tgan mavsum Bayern Munich safida dahshatli darajada kuchli o‘ynadi. Barcha musobaqalarda 58 ta gol urib, Bundesliga tarixida bir mavsumda bunday ko‘rsatkichga erishgan birinchi futbolchiga aylandi. Yevropaning kuchli besh ligasida hech kim uning 36 ta liga goliga yetolmadi. Bayern tarixida 100 ta gol+assistga eng tez yetgan futbolchi bo‘ldi. Klub chempionlikni 16 ochko farq bilan qo‘lga kiritdi, oxirgi turlarda tezlikni pasaytirgan bo‘lsa ham.
Shu sababli Kane nomi atrofida Ballon d'Or haqida jiddiy gaplar paydo bo‘ldi. Bu raqamlar Robert Lewandowski ham yetolmagan daraja edi. Statistik jihatdan u Messi va Ronaldo hududiga kirib bordi. Faqat sonlarga qaralsa, Michael Owen’dan keyin bu mukofotni qo‘lga kiritishi mumkin bo‘lgan ilk ingliz futbolchisi sifatida ko‘rindi.
Ammo katta sahnadagi Bayernning o‘zi uni yarim yo‘lda qoldirdi. Kelajakdagi chempion PSG bilan tengma-teng olishishdi, lekin javob o‘yinida zarur bo‘lgan qaytishni amalga oshira olishmadi va yarim finalda 6:5 hisobida chekinishdi.
Jahon chempionati esa Kane uchun go‘yo yangi sahifa edi. O‘zi ham tan oldi: kuchli turnir uni Ballon d'Or poygasiga qaytarishi mumkin edi.
“Favoritlardan biri bo‘lardim, albatta, — degan edi u turnir oldidan. — Bu mavsumda qo‘lga kiritgan sovrinlarim va urgan gollarimni hisobga olsak, nomzodlar qatorida bo‘laman. Ayniqsa, agar Angliya Jahon chempionatini yutsa, mukofotning ingliz futbolchisiga berilishini tasavvur qilish qiyin emas”.
Dastlabki besh o‘yinda u aynan shunday darajada o‘ynadi. Xorvatiyaga qarshi dubl, Panamaga qarshi gol, Kongoga qarshi yana dubl va Azteca stadionida bitta assist. U va Jude Bellingham Angliyani oldinga tortdi, qolganlar o‘z vazifasini bajardi, xolos.
Bunday turnirlarda Golden Boot ham katta rol o‘ynaydi. Yarim final arafasida Kane Messi va Mbappe’dan atigi ikki gol ortda borayotgan edi. Agar Angliya final sari odimlamoqchi bo‘lsa, uning gollari zarur edi. Oddiy qilib aytganda, Kane zarba berishga tayyor holatda turgan edi.
Argentina qarshisida gol ura olmaganida esa, deyarli hammasi tugadi. Golden Boot qo‘l uchida qoldi. Uchinchi o‘rin uchun o‘yinda Fransiyaga uchta gol urgani taqdirda ham, Messi finalda Ispaniyaga qarshi gol ura olmaydi deb aytish — o‘zini aldagan bilan barobar.
Kane Germaniyaga Golden Bootsiz, jamoaviy jihatdan ham biroz yetmay qolgan holda qaytadi. Imkoniyatlar qo‘ldan chiqdi.
Bu chindan ham oxiri bo‘lishi mumkinmi?
Eng achinarlisi — ehtimol bu haqiqiy burilish nuqtasi. Bayern’ga o‘tishi Kane uchun karyera qayta tug‘ilgandek bo‘ldi. Orqaga qaralsa, u Tottenham’da bir-ikki yil ortiq qolib ketgandek. U yerda ham ajoyib edi, Premyer-liganing eng yaxshi futbolchilaridan biri bo‘lib yillar davomida barqaror o‘ynadi. Lekin har doim atrofida muammolar ko‘p, egalar tomonidan yetarlicha investitsiya yo‘q edi. Qiziq, hozir aynan o‘sha klub yozda yuzlab millionlar sarflashga kirishgan.
Bayern’dagi ilk ikki mavsum esa boshqacha hikoya yozdi. Kane eng yuqori darajada hamon raqobat qila olishini isbotladi. Balki uning haqiqiy cho‘qqisi hali oldinda ekaniga ham ishonch paydo bo‘ldi. U ko‘p bora boshqa sportlarni kuzatishi, tanasini asrash bo‘yicha boshqa atletlardan o‘rnak olishini aytgan. Kane vaqtni yengmoqchi, Bayern’dagi o‘yinlari esa kamida klub darajasida bunga qodir ekanini ko‘rsatdi.
Ammo terma jamoa — boshqa olam. Bu yerda uzoq kampaniyalar, haftalab taktikani sozlash imkoniyati yo‘q. Dam olish kunlari, rotatsiya, charchoqni bo‘lish imkoniyatlari yo‘q. Angliya yig‘inini cho‘zishga harakat qildi, baribir ikki oydan kamroq vaqt ichida hammasi yakunlandi. Uzun mavsumdan keyin bu deyarli to‘g‘ri chiziq bo‘ylab yugurishdek bo‘ldi. Va Kane, eng kerak bo‘lgan paytda, yetarli darajada javob bera olmadi.
Agar bu chindan ham burilish bo‘lsa, Kane’ning Angliyadagi merosi g‘alati ko‘rinishga ega bo‘ladi. Bir tomondan, u ehtimol tarixdagi eng yaxshi ingliz hujumchisi. Agar shu tempda davom etsa, terma jamoadagi gollari 100 tadan oshishi deyarli aniq. Peter Shiltonning 125 o‘yinlik rekordi ham qo‘l yetadigan masofa (hozir unda 121 ta o‘yin). Jahon chempionatlarida hech kim undan ko‘p penalti urmagan, 2018-yilda Golden Boot sohibi bo‘lgan.
Ammo yirik turnirlardagi xatolar uning merosiga dog‘ bo‘lib tushadi. Euro 2024’da u deyarli ta’sirsiz bo‘ldi, 2022-yil Qatarda esa hal qiluvchi penaltiyi boy berdi. 2018-yilgi Jahon chempionati va 2021-yilgi Yevropa chempionatida atrofidagi tarkib bugungidan ancha zaif bo‘lgan bo‘lsa-da, Kane hech qachon Messi, Ronaldo, Pele, Maradona yoki Henry singari mamlakatni yelkasiga olib chiqqan futbolchi sifatida ko‘rinmadi. Bunday raqamli rekordlar odatda katta sovrin bilan birga tilga olinadi. Kane’da esa bunday kubok yo‘q.
Angliyaning o‘zi ham muammosiz emas. Hujumchi pozitsiyasiga qarasangiz, manzara tashvishli. Tuchel bu Jahon chempionatiga 30 yoshli Ollie Watkins va 30 yoshli Ivan Toney bilan bordi. Orqadan kelayotgan yosh, tayyor voris ko‘rinmayapti. Kane’ni esa oddiygina “chetlab o‘tish” oson bo‘lmaydi.
Demak, ehtimol, Angliya shu tarkib bilan oldinga sudralishda davom etadi. Kane 2028-yilda ham asosiy tarkibda bo‘lishi ehtimoli katta. O‘sha turnirda ham Angliya kuchli jamoalardan biri bo‘lishi mumkin. Ammo o‘shanda Kane allaqachon cho‘qqidan pastga tushgan bo‘ladi. Shunda ham o‘rnini bosadigan aniq nom yo‘q.
Kane esa davom etishni xohlaydi.
“Terma jamoa mening faxrim va quvonchim, — deydi u. — Dunyo yuzida eng ko‘p yaxshi ko‘radigan ishlarimdan biri. To‘rt yil — uzun muddat, yozda 33 yoshga kiraman, lekin Leo [Messi] uchun ham hammasi tugamadi, u hamon eng yuqori darajada o‘ynayapti. O‘zimga cheklov qo‘ymoqchi emasman”.
Lekin bunga suyanib qolib bo‘lmaydi. Kane buyukligini isbotlash uchun avval ham bir necha turnirga ega edi — ularning barchasida imkoniyat qo‘ldan ketdi. Bu safargi mag‘lubiyat, bu uslubda, bu bosqichda — ehtimol, eng kattasi bo‘lib qoldi. Endi savol bitta: u yana bir marta sahnaga chiqib, bu hikoyani o‘zgartira oladimi?
