Issiq to‘lqin va sovuqqon sportchilar: Britaniya sportida yangi normal
Issiq to‘lqin, sovuqqon sportchilar
Bir haftalik haqiqiy jazirama professional sportchilar bilan oddiy tomoshabinlar o‘rtasidagi chizig‘ini yana bir bor keskin chizib berdi. Biz – uch kun oldin rejalashtirilgan uchrashuvga “kechirasiz, bu issiqda yo‘q” deb uzr so‘rab qolayotganlar – uyda choyshabga yopishib yotgan bo‘lsak, ular quyosh tig‘ida, og‘ir dubulg‘a ostida, oyog‘iga bir necha kilo himoya jihozlari bog‘langancha 22 yardga siltanib chopmoqda.
Uyqusizlikdan ko‘zlari qizarib, yarim kuch bilan ish qilayotgan, ventilyatorni muzlatilgan suv shishasi bilan “modernizatsiya” qilishni kashf etgan, metro safari haqida xuddi frontdan qaytgandek so‘zlayotganlar – bizmiz. Ular esa – ekran ortidagi boshqa tur vakillari. Men ham shu haftani asosan hech narsa qilmaslikning yo‘lini topishga sarfladim. Majbur bo‘lsam, yarim jon bilan. Chunki tun bo‘yi uyqu yo‘q.
Velosipedda ishga borish meteorologiya xizmati ogohlantirishlari fonida deyarli ekstremal sport turiga aylangach, men pardalar yopiq xonada qolib, boshqalarning ter to‘kishini tomosha qilishni afzal ko‘rdim. Va yana o‘sha eski savol qaytdi: ular bilan men bir xil turni vakilimizmi o‘zi?
Eastbourne
Eastbourne’dagi tennisdan boshladim. Kort chetida soyabon ostida sokin o‘tirgan, elektrolit ichimlikni bir-ikki ho‘plab, yurak urishini nazorat qilayotgan o‘yinchilar – xuddi mushaklari chizilgan Budda haykallari. Ular mendek qiynalayotgandek ham ko‘rinmasdi. Men esa divanda cho‘zilib, “bu uyda konditsioner yo‘qligini qarang” deb shikoyat qilishdan boshqa ish qilmayotgan edim.
Jack Draper ilk bosqichdagi g‘alabasidan so‘ng sharoitlarni Shimoliy Amerikadagi kech yoz namgarchiligi bilan solishtirib, bu yerda gapirayotgan “issiq bo‘ronlari”ni unchalik jiddiy qabul qilmasligini aytdi: bu, uningcha, oddiy issiq, boshqarish mumkin bo‘lgan daraja. Gapida jon bor. Lekin shu fikr boshqa savolni ham olib keladi: Britaniya sporti uchun ekstremal issiqlikni “odatdagidek holat” sifatida qabul qilish haftasi keldimi?
Divanga ter tomchilari singib borar ekan, qizil ogohlantirishlar Eastbourne’da ham, Wimbledon saralashlari bo‘layotgan Roehampton’da ham tomoshabinlarni to‘xtata olmaganini ko‘rasiz. Telekamera uzun navbatlarni, muzqaymoq izlab sarson bo‘lganlarni, kaft ventilyatorlarini g‘ijimlab o‘tirgan muxlislarni ko‘rsatadi. Ko‘pchilik Wimbledon’ning to‘p tashuvchi bolalar uchun ishlab chiqqan “beau geste” uslubidan nusxa olgan: kepka ostidan bo‘yinlariga sochiq tashlab olishgan, tribunadagi ayrim sektorlar xuddi Fransiya Chet el legionining bo‘linmalariga o‘xshaydi.
Bristol
Kanalni Bristol’dagi kriketga ulayman. Bu yerda ayollar o‘rtasidagi T20 Jahon chempionati doirasida ikki o‘yinlik kun. Termometr 31 daraja atrofida. Sotilib bo‘lingan bo‘lishi kerak bo‘lgan chipta egalari orasidan qariyb 2 ming bola yetib kelmadi – ayrim mahalliy hokimiyatlar maktablarni yopib qo‘ydi. Lekin 3 500 muxlis maydonga kirgan. Ular uchun maydon egalari maxsus chora ko‘rgan: bolalar yugurib o‘tishi uchun purkagichlar, pavilyonda esa doim band bo‘lib turgan alohida salqin xona. Natija ham seziladi: St John Ambulance kun davomida atigi besh marotaba chaqiriladi.
Britaniya sport muxlisi chidamli bo‘lishi bilan mashhur. Odatda bu chidamlilik sovuq bilan bog‘liq – qorga ko‘milgan Adams Park’da sharh berayotgan John Motson, mavsum boshidagi tumanga burkangan county kriket o‘yinlarida adyolga o‘ralgan fidoyilar ko‘z oldiga keladi. Endi esa simob ustunida boshqa raqamlar. Balki endi jaziramada o‘tirib berish yangi faxriy nishonga aylanar? Roehampton’da bu hafta Dan Evans uchun bu issiq texnik to‘siqqa aylandi: SW19’dagi so‘nggi ishtirokida elektron chiziq aniqlash tizimi elektrsiz qolib, barcha kortlarda o‘yin to‘xtatilgach, u bir soatdan ko‘proq vaqt maydondan chetga chiqishga majbur bo‘ldi.
Yangi normal
Ba’zi lahzalarda esa bitta yo‘l qoladi: yangi normalni qabul qilish. Seshanba oqshomi, bo‘g‘iq, dim ko‘chalarda odatda pub ichida o‘tirib, England – Ghana uchrashuvini tomosha qiladiganlar bu safar deraza tashqarisida, trotuarda joylashdi. Faqat ichkaridan kelayotgan sovuq havodan ulush olish uchun. Muhit shu qadar “Yevropa uslubida” bo‘lib qoldiki, oddiy pint aperitivoga aylandi, kechki Jahon chempionati startlari birdaniga ma’no kasb etdi. Agar kelajak shunday bo‘lsa, savol o‘z-o‘zidan tug‘iladi: siesta qachon rasmiylashadi va litsenziya soatlari qachon uzayadi?
All England Club o‘tgan yilgi saboqlarni unutmagan. Wimbledon o‘sha payt amber darajadagi issiq ogohlantirishlari bilan boshlangan va shunday kunlar bilan yakunlangan, Carlos Alcaraz esa ilk o‘yinida issiqdan hushidan ketgan tomoshabinga suv olib bergani uchun to‘xtab qolgan edi. Bu yilgi saralashlarda tartib o‘zgargan: qo‘shimcha ichimlik stansiyalari, soyali, salqin “guest village” barpo etilgan. Klub operatsion direktori Michelle Dite uchun eng muhimi – odamlarni sharoitga mos ravishda tayyorlash va o‘zini tutishga undash. U shunday deydi: biz xavfsiz muhit yaratamiz, qolganini esa odamlarning shaxsiy mas’uliyati hal qiladi.
Prognozlarga ko‘ra, asosiy turnir boshlanguncha issiq to‘lqin ortda qoladi. Kutilayotgan 27 daraja – bir paytlar tabloid sarlavhalarida “qaynoq kun” sifatida ko‘rinishi mumkin bo‘lgan raqam – endi deyarli muloyim bo‘lib tuyuladi. Lekin Dite ta’kidlaganidek, ekstremal issiqlik bilan yashash endi “oddiy ish jarayoni”.
Eng ko‘p o‘ylantiradigan nuqta ham shu. Sport muxlisi g‘alati aralashma: asossiz optimist va yashirin fatalist. O‘zimiz va jamoamiz uchun doim imkonsiz darajadagi baxtli yakunlarni kutamiz, ichimizda esa bir narsa shivirlab turadi – baribir yomonroq ssenariy ro‘y beradi. Iqlim inqiroziga bo‘lgan munosabatimiz ham xuddi shunga o‘xshamayaptimi?
