Ispaniya futbolida yangi oltin davr: Barcelona markazida
Ispaniya futbolida yangi oltin davr boshlandi. So‘nggi Jahon chempionligi shunchaki sovrin emas, 2010-yildagi tarixiy yuksalishni eslatadigan butun bir davrning qayta tug‘ilishi.
Bu safar ham sahna markazida — Barcelona.
La Masia soyasidagi chempionlik
Luis de la Fuente tarkibidagi sakkiz nafar futbolchi Barcelona sharafini himoya qiladi. Bu raqamning og‘irligi katta: Jahon chempioni bo‘lgan terma jamoalar tarixida atigi uch marta bir klubdan bundan ko‘proq futbolchi bo‘lgan. Oxirgisi — 1950-yilda Peñarol’dan Urugvayga kelgan to‘qqiz nafar o‘yinchi.
MetLife Stadium’dagi final maydoniga nazar tashlasangiz, Barcelona izi yanada ravshan ko‘rinardi. Atigi 19 yoshli Lamine Yamal va Pau Cubarsí — La Masia’da yonma-yon ulg‘aygan tengdoshlar. Ular bilan birga shu akademiyada shakllangan, lekin boshqa yo‘l tutgan ikki futbolchi ham finalda edi: Argentina sardori Lionel Messi va Ispaniya chap qanot himoyachisi Marc Cucurella, u endi Barcelona’ning ashaddiy raqibi Real Madrid bilan shartnoma imzoladi.
G‘alaba goliga muallif bo‘lgan Ferran Torres esa boshqa yo‘ldan kelgan. U Valencia tarbiyalanuvchisi, ammo 2021-yildan beri Barcelona safida. Natijada, maydondagi o‘yin ham, statistik raqamlar ham bir narsani aytadi: bugungi Ispaniya — Barcelona maktabining eng yorqin vitrinasi.
Bu raqamlar hali yakun emas. Fermin Lopez jarohati sabab bu turnirni o‘tkazib yubordi, Marc Bernal esa keyingi avlodning asosiy ustunlaridan biri sifatida ko‘rilmoqda. Ular safga qaytganda, La Roja tarkibidagi “blaugrana” ruhi yanada kuchayishi turgan gap.
“La Furia Española”dan mayda texnikalarga
Ispaniya o‘zini uzoq yillar “La Furia Española” deb atardi. Qattiq kurash, keskin pressing, chaqqon o‘tishlar — shunday futbolga yuz tutgan terma jamoa edi bu.
Barchasi 2004-yilda Luis Aragonés kelgach o‘zgardi. U qo‘l ostidagi futbolchilarga qarab, boshqa yo‘lni tanladi. Real Madrid afsonasi, mamlakatning eng mashhur futbolchisi Raul 2008-yilgi rejalardan chetga surildi. Orkestrning dirijyori sifatida esa Barcelona markaziy yarim himoyachisi Xavi tanlandi.
Xavi atrofida Andrés Iniesta, Cesc Fàbregas, David Silva kabi mayda, ammo texnikasi nihoyatda yuqori futbolchilar yig‘ildi. “Furiya”dan voz kechish, to‘p nazoratiga asoslangan, sabrli, mayda paslarga tayanadigan futbolga o‘tish — o‘sha payt uchun katta xatar edi. Natija esa darhol keldi: 2008-yilgi Yevropa chempionligi, 2010-yilgi Jahon chempionligi, 2012-yilgi Yevro — uch turnir ketma-ket.
2010-yilda kubok ko‘tarilganida, Ispaniya tarkibida Barcelona’dan yetti nafar futbolchi bor edi. Hech bir klub terma jamoaga bunday yadroni bergan emas.
La Masia ichkarisidan bir manba shunday deydi: Barcelona maqsadi Ispaniya termasi uchun tayanch yetishtirish emas, o‘z birinchi jamoasini falsafani yoddan biladigan futbolchilar bilan to‘ldirish. Ammo ikki omil ishni tabiiy ravishda terma jamoa foydasiga burdi: Ispaniya o‘zi Barcelona uslubiga yaqin futbolni qabul qildi, klub esa yoshlarni birinchi jamoaga juda tabiiy, bosqichma-bosqich olib chiqadigan tizim yaratdi. Akademiyaga klub ham, murabbiylar ham ishonadi, yoshlar esa haqiqiy imkoniyat oladi. Oddiydek tuyuladi, lekin Ispaniyada har bir klubda ham bunday emas.
Real Madridning qisqa muddatli burilishi
Ispaniyaning oltin avlodi sahnaga chiqqach, Madrid ham jim tura olmadi. Florentino Pérez yillar davomida chet ellik yulduzlarni Madridga olib kelish bilan nom chiqargan: Luis Figo, David Beckham, Ronaldo, keyinroq Cristiano Ronaldo, Kaká… lekin Ispaniya terma jamoasi dunyoni zabt etgach, yo‘nalish bir muddat o‘zgardi.
2013–2018-yillar oralig‘ida Real Madrid mahalliy iste’dodlarga katta mablag‘ sarfladi. Isco, Asier Illarramendi, Marco Asensio, Jesús Vallejo, Álvaro Odriozola, Dani Ceballos — bularning barchasi Ispaniya yoshlar terma jamoalarining tayanch futbolchilari edi.
Ularning aksariyati Madridda ham, Ispaniya uslubida ham kutilgan darajada porlay olmadi. Klub uchun bu fojea bo‘lmadi — 2014-yildan beri oltita Champions League sovrini qo‘lga kiritildi. Ammo terma jamoaga ta’sir boshqa: Madridning Ispaniya tarkibidagi og‘irligi sezilarli darajada kamaydi.
Bu yozgi Jahon chempionati uchun e’lon qilingan tarkibda birorta ham Real Madrid futbolchisi yo‘q edi. Faqat turnir o‘rtalarida Marc Cucurella Madridga o‘tganini hisobga olmaganda, bu tarixiy holat.
Ispaniyalik iste’dodlar yo‘qmi? Bor. Dean Huijsen va Álvaro Carreras — Madrid futbolchilari, La Roja safida (Carreras U-21 darajasida) ko‘rinish berib ulgurgan. Ammo ular Madridda o‘z salohiyatini to‘liq ochib beradigan maydon topa olmadi. Barcelona yoshlari esa boshqacha yo‘l bosib o‘tyapti.
Moliyaviy inqiroz — yashirin ne’mat
Barcelona so‘nggi yillarda og‘ir moliyaviy bosim ostida yashamoqda. Katta transferlar, ulkan maoshlar davri to‘satdan to‘xtadi. Shu majburiy pauza Yamal va Cubarsí kabi futbolchilarga eshiklarni keng ochib berdi.
Marc Bernal, Fermin Lopez, Marc Casadó, Gerard Martín — bularning barchasi so‘nggi yillarda Ispaniya kattalar yoki U-21 terma jamoalarida o‘ynab ulgurgan La Masia bitiruvchilari. Klub pul topolmagani uchun, aslida o‘z ichiga — akademiyasiga qaytdi. Natijada, maydonga terma jamoa falsafasiga mos, to‘pni qadrlaydigan, qaror qabul qilish tezligi yuqori bo‘lgan futbolchilar chiqyapti.
Agar Barcelona moliyaviy jihatdan avvalgidek qudratli bo‘lganida, bunchalik ko‘p La Masia bitiruvchisining birinchi jamoaga yo‘l topishini tasavvur qilish qiyin. Ammo bugun sodir bo‘layotgan narsa aniq: majburiy tejamkorlik ularga yangi yadro berdi, Ispaniya esa shu yadrodan foyda ko‘ryapti.
Savol endi bitta: bu Barcelona markazidagi Ispaniya yana bir o‘n yillikni boshqaradimi yoki raqiblar nihoyat bu ritmni buzadigan yo‘l topadimi?
