Henry Brooke: Tanadan keyin xotirjam xayrlashuv
Shimoliy sakrash poygalari sahnasida deyarli 20 yil davomida tanish bo‘lgan ism – Henry Brooke – nihoyat jilovni yechdi. 2024-25 yilgi faoliyatidagi eng sermahsul mavsumidan so‘ng, 35 yoshida u majburan nafaqaga chiqmoqda. Sabab – oyoq emas, bo‘yin. Bo‘yni yana bir marta xavf ostiga qo‘yishga arzimas darajada.
Brooke o‘zi aytganidek, bu “fojia emas”. Lekin bu baribir tugash. 2008 yilda boshlangan va 588 rasmiy g‘alaba bilan yakunlangan yo‘lning oxiri.
Grade 1 shokidan Eider dubligacha
Brooke nomi ko‘pchilikka bir voqea bilan esda qolgan: 2019 yilda Newcastle dagi Grade 1 Fighting Fifth Hurdle. Micky Hammond qo‘l ostidagi Cornerstone Lad 2-13 favorit Buveur D’Air ni mag‘lub etgan o‘sha kuni ko‘pchilik bu natijani shunchaki sensatsiya deb qabul qilgan. Brooke uchun esa bu bolalik orzusining cho‘qqisi edi, faqat o‘sha paytda u hammasini to‘liq anglab ulgurmagan bo‘lishi mumkin.
Bu yutuqdan keyin ham u katta poygalarda yo‘qolmadi. Eider Chase ni ikki marta yutdi, Becher Chase, Grand Sefton Chase, Sky Bet (Great Yorkshire) Chase va ketma-ket uchta Rowland Meyrick Chase – bularning bari uning CVsida turibdi: Highland Lodge, Gesskille, Wakanda, Sam's Adventure, Anglers Crag, Definitly Red, Get On The Yager, Lake View Lad… ismlar ko‘p, lekin ularning ortida bir xil narsa bor – mardonavor sakrash va xavfni kasb sifatida qabul qilish.
So‘nggi yillarda u Oliver Greenall va Josh Guerriero bilan mustahkam hamkorlik qilib, 2024-25 yilda 62 ta g‘alaba bilan shaxsiy rekord o‘rnatdi. Bu, aslida, uning eng yaxshi mavsumi bo‘ldi. Paradoks shundaki, aynan shunday cho‘qqidan keyin u boshqa minmaydi.
“Bo‘ynim – chiziq. Uni yana sinab ko‘rmayman”
Brooke so‘nggi marta 2025-yil sentyabrida Perth da minishga chiqdi. Hurdle poygasida yiqildi, oyog‘ini sindirdi va shu – oxirgi safar bo‘lib chiqdi. Lekin oyoq uni nafaqaga chiqarmadi. Uni bo‘yni to‘xtatdi.
U ikki marta bo‘yin umurtqalarini sindirgan. Shifokorlar yana bir urinishga ruxsat bermaydi. Nervlar, umurtqalar, xavf – hammasi juda nozik chiziqda turibdi. Operatsiya qilish mumkin, lekin natija bir xil: baribir minishga ruxsat yo‘q. Shunday ekan, u o‘zi tanlagan xulosaga qat’iy turibdi: “Kunlik hayotimni yashay olaman, bu dunyoning oxiri emas”.
Uning ohangi g‘amgin emas, ko‘proq realistik. U yo‘qotgan narsasini biladi, lekin saqlab qolingan narsasini ham yaxshi tushunadi.
Shimolning yigitidan chempion shogirdgacha
Tadcasterda tug‘ilgan John Henry Brooke otlar orasida ulg‘aydi. Onasi, murabbiy Julia Brooke qo‘l ostida havaskor chavandoz sifatida ilk saboqlarni oldi. Keyin esa Kate Walton va Donald McCain bilan shartnoma asosida shogirdlik davri boshlandi. Ular, Brooke aytganidek, unga nafaqat minishni, balki tartib va fe’lni ham o‘rgatdi.
2011-12 yilda u champion conditional bo‘ldi – 42 g‘alaba bilan. Bu shimoliy sakrash sahnasida uning nomini qat’iy mustahkamlab qo‘ydi. Kevin Ryan bilan ilk ishidan boshlab, Richard McGrath, so‘ngra McCain, agentlar Richard Hale va Wilson Renwick – Brooke ularning barchasini minnatdorchilik bilan tilga oladi. Bu shunchaki odatdagi “rahmat” emas, balki yiqilishlardan keyin yana qaytib kelishga yordam bergan tizimga hurmat.
Har oktyabr – yangi zarba
Brooke faoliyatini ochib qarasangiz, bir chiziq darrov ko‘zga tashlanadi: jarohatlar. Va, ayniqsa, oktyabr.
2016-yil oktyabr – Hexham dagi dahshatli yiqilish. Bir nechta suyaklar singan, o‘pka teshib ketgan, sun’iy koma. Shundan keyin ko‘pchilik umuman qaytib kelolmaydi.
2020-yil oktyabr – mashg‘ulotdagi yiqilish, bo‘yin umurtqalaridan uchtasi sinadi. Falaj bo‘lib qolishdan bir necha santimetr narida to‘xtagan. O‘zi o‘sha paytda kasalxonaga mashina haydab borganini, o‘zini “biroz yumshoqroq bo‘libman” deb o‘ylaganini aytgan.
2021-yil oktyabr – Kelso da besh qovurg‘a sinadi, o‘pka yana teshib ketadi. O‘zi kinoya bilan tan oladi: “Oktyabr aniq mening oyi emas”.
Keyin 2022-yil fevralida Sedgefield da bo‘yin umurtqalarini yana sindiradi, 2023-yil iyulida qo‘lida bir nechta sinishlar. Va nihoyat, 2025-yil sentyabrida Perth dagi oyoq sinishi.
Bu ro‘yxat ko‘pchilikni sinishdan ko‘ra, nafaqaga chiqarardi. Brooke esa har safar qaytdi. Bunda bitta tashkilotning roli alohida: Injured Jockeys Fund va Jack Berry House. U ularni ochiqchasiga “har safar meni yana yig‘ib berganlar” deb ta’riflaydi. Ularning yordamisiz, deydi u, “hali ham million bo‘lakka bo‘lingan bo‘lardim”.
“Eng katta yutuq – odamlar”
Statistikalar kuchli: 588 g‘alaba, Grade 1, Grade 2 lar, katta handicaplar, chempion shogird unvoni, uch mavsum ketma-ket umumiy jadvalda 12-o‘rin (2022-23, 2023-24, 2024-25), so‘nggi yilda shaxsiy rekord. Lekin Brooke o‘zi uchun boshqacha yakun yasaydi.
U bolaligidan chavandoz bo‘lishni orzu qilgan. Bu orzuni yashadi, deydi u. “Ko‘p g‘olib otlarni minib yurdim, yaxshi otlarni ham. Grade 1 yutish ajoyib edi, lekin o‘sha paytda ko‘proq shok bo‘lgandi, his qilishga ulgurmaganman ham”.
Uningcha, haqiqiy cho‘qqi – odamlar. Mashhur bo‘lsin, yo faqat bitta otning o‘ninchi ulushiga ega bo‘lsin – farqi yo‘q. U uchun poygalar atrofidagi bu rang-barang, jonli olam eng katta sovrin bo‘lib qolgan.
Yangi sahifa: North Yorkshire Toilets
Endi esa u boshqa biznesga jilov tutmoqda. So‘nggi jarohat davrida u VIP hojatxona treylerlari ijarasi bilan shug‘ullanuvchi kompaniya ochdi – North Yorkshire Toilets. Hozircha ishlar yaxshi ketayotganini aytadi. Oddiy, hazil aralash taklif bilan: “Kimga hojatxona kerak bo‘lsa, menga qo‘ng‘iroq qilsin!”
Bu yangi hayot. Unda start mashinasi yo‘q, lekin baribir logistika, mijozlar, tadbirlar, bosim bor. Chavandoz bo‘lmagan holda ham tezlikni yo‘qotmaslikka urinayotgan odamning yangi yo‘li.
Poygalarga esa baribir borib turadi. Lekin tomoshabin, ehtimol, egalar yoki murabbiylar yonida bo‘ladi. Biroq u sportning o‘zi haqida ham o‘ylaydi va ogohlantiradi.
“Juda ko‘p poyga, juda kam qaytish”
Brooke bugungi sakrash poygalarining tuzilmasidan mamnun emas. Uningcha, poygalar soni haddan tashqari ko‘paygan, pul esa egalarga yetarlicha qaytmayapti. Bu oddiy shikoyat emas – bu ichkaridan kelayotgan tashvish.
Uning besh yoshli o‘g‘li bor. Bolakay ham ot minib, chavandoz bo‘lishni xohlaydi. Otasi esa ikkilanmoqda: shu sur’atda davom etsa, u voyaga yetguncha bu sport qanday bo‘ladi? Umuman, yetarlimi poygalar, yetarlimi imkoniyatlar?
Savol ochiq qoladi.
Brooke ning oxirgi g‘alabasi 2025-yil 17-sentyabrda Kelso da Heart Above bilan bo‘lgan. Oxirgi minishi esa, atigi sakkiz kun o‘tib, Perth da Wearelongterm bilan yiqilish bilan yakunlandi. Sakrash poygalaridagi hayot shunday: bir hafta yuksaklik, keyingi hafta – tugash.
U esa orqaga qarab, bir jumlada hammasini jamlay oladi: “Ajoyib vaqt o‘tkazdim”. Shuncha sinish, shuncha qaytishdan keyin aytilgan bu so‘zlar uning butun faoliyatidan ham ko‘ra ko‘proq narsani aytib turibdi.
Endi savol boshqa: uning o‘g‘li uchun bu sport hali ham orzuga arziydigan dunyomi yoki Henry Brooke avlodining hikoyasi shu yerda yakunlanadimi?
