Eron futbolchilari Avstraliya fuqarosi bo‘ldi: yangi hayot boshlanishi

Osiyo Kubogi bahslari tugagach, maydondagi jang ortidan yanada og‘irroq kurash boshlandi. Eron ayollar terma jamoasining ikki futbolchisi – Fatemeh Pasandideh va Atefeh Ramezanisadeh uchun bu kurash nihoyat yakunlandi: ular Avstraliya fuqaroligini qo‘lga kiritdi.

Bu shunchaki hujjat emas edi. Ular uchun bu – xavfli qaytish ehtimolidan, doimiy qo‘rquvdan, noma’lum ertalardan qutulish demak edi.

Madhiya aytilmagan kun va boshlangan xavotir

Mart oyida Eron terma jamoasi Osiyo Kubogi doirasida Avstraliyada maydonga tushgan paytda, Yaqin Sharqda taranglik keskin kuchaygan, AQSh–Isroil hujumi fonida Eron atrofidagi vaziyat chigallashgan edi. Shu keskin fon ortida Avstraliyadagi o‘yinlardan biri futbolchilar hayotidagi burilish nuqtasiga aylandi.

Janubiy Koreyaga qarshi o‘yin oldidan eronlik futbolchilar davlat madhiyasini kuylashdan bosh tortdi. Stadiondagi qisqa, ammo juda og‘ir sukunat tez orada Eron davlat telekanallarida tanqid to‘lqiniga aylandi. Terma jamoa xavfsizligiga oid savollar ko‘paydi, bosim ortdi.

Shu fon ortida yetti nafar delegatsiya a’zosi, jumladan, bir murabbiy yordamchisi Avstraliyada qolishga qaror qildi va gumanitar viza so‘radi. Besh nafari keyinroq arizasini qaytarib olib, Eron tomon yo‘l oldi. Ikki futbolchi esa orqaga yo‘l yo‘qligini tanladi.

Brisbane sahnasidagi qasamyod

Oradan oylar o‘tib, o‘sha qaror ularni yangi hayot eshigiga olib keldi. Fatemeh Pasandideh va Atefeh Ramezanisadeh chorshanba kuni rasman Avstraliya fuqarosi bo‘ldi. Ular Brisbane shahrida Ichki ishlar vaziri Tony Burke boshchiligida o‘tkazilgan marosimda qasamyod qildi.

Zalda mahalliy eronliklar jamoasi, do‘stlar, qo‘llab-quvvatlovchilar jam bo‘ldi. Bu safar ularni tomosha qilish uchun emas, bir paytlar qo‘rquv va bosim ostida qolgan ikki futbolchining yangi sahifasiga guvoh bo‘lish uchun.

Fatemeh Pasandideh bu kunni “hayotimdagi eng baxtli kunlardan biri” deb atadi. U boshidan kechirgan sinovlarni eslar ekan, bu daqiqaning qadrini qisqa, ammo og‘ir so‘zlar bilan ifoda etdi: “Boshimizdan kechirganlarimizdan keyin bu lahza so‘z bilan aytib bo‘lmas darajada qadrli. Menga bu imkoniyatni bergani uchun Avstraliyaga minnatdorman. Bu xalqning bir qismiga aylanganimdan faxrlanaman”.

Atefeh Ramezanisadeh ham shu kayfiyatda edi. U o‘zini “chuqur faxr” bilan Avstraliya fuqarosi deb atashini aytdi: bu mamlakat unga hayotini va kelajagini qayta qurish imkonini berganini, endi bu yerda o‘zini haqiqatan ham “tegishli” his qilishini ta’kidladi.

Ikki futbolchi uchun bu marosim yangi pasportdan ko‘ra ko‘proq narsani anglatdi. Bu – xavfli siyosiy fon, davlat telekanallari tanqidi va qaytish ehtimoli bilan bog‘liq tahdidlardan uzilish edi.

Qutlovlar orasida – “limbo”da qolgan yuzlab odamlar

Ammo zalda yangragan olqishlar fonida boshqa bir savol ham ko‘tarildi: nega boshqalar yillar davomida kutmoqda?

Human Rights Law Centre (HRLC) vakili, huquq bo‘yicha direktor o‘rinbosari Laura John hukumatdan xuddi shunday yo‘lni Avstraliyada uzoq yillardan beri vaqtinchalik vizalarda yashayotgan eronlik qochqinlarga ham ochishni so‘radi. Uning ma’lumotiga ko‘ra, o‘n yildan ortiq vaqt davomida “qisqa muddatli, beqaror bridging visa” asosida yashab kelayotgan qariyb 700 nafar qochqin bor.

Ularning deyarli yarmi Eron fuqarolari. Qaytish imkoniyati deyarli yo‘q. Ko‘pchiligining farzandlari, turmush o‘rtoqlari yoki boshqa yaqinlari allaqachon Avstraliya fuqarosi yoki doimiy rezidenti.

HRLC mijozlari orasida Fatemah Lahmidi va Mahsa Mazaheri ham bor. Ikkalasi ham 13 yildan beri shu mamlakatda, ammo hanuz fuqarolik ololmagan.

Fatemah Lahmidi – ona, keksalar parvarishi sohasida ishlovchi, Eronlik qochqin. U futbolchilar uchun chin dildan xursandligini aytar ekan, o‘z holatini “yurakni ezadigan” deb ta’rifladi. “Oilam yillar davomida kutyapti. Boshqalar tezda fuqarolik olayotgan bir paytda, biz nega hanuz noaniqlikda yashayotganimizni tushunish juda og‘ir”, – deydi u. Uning farzandlari uchun Avstraliya allaqachon yagona “uy”ga aylangan.

Kichik biznes egasi Mahsa Mazaheri esa boshqa bir paradoksni ko‘rsatadi: uning er-xotini va qizlari Avstraliya fuqarosi, o‘zi esa o‘n yildan ortiq shu yurtni “uy” deb bilgan bo‘lsa-da, baribir huquqiy noaniqlikda qolmoqda. “Ba’zi odamlarga munosabatdagi farqni ko‘rish og‘riqli. Bizga o‘xshagan ko‘plab odamlar yillar davomida noaniqlikda qolayotgan bir paytda, boshqalar tezda aniqlik va barqarorlikka erishmoqda”, – deydi u.

Futbolchilar hikoyasi – siyosiy qarorning sinovi

Fatemeh Pasandideh va Atefeh Ramezanisadeh uchun bu hikoya endi yangi bosqichga o‘tdi. Ular endi Avstraliya futbol maydonlarida erkin o‘ynashi, hayotini rejalashi, kelajagini shu yerda qurishi mumkin.

Ammo ularning hikoyasi shu bilan tugamaydi. Bu qaror – hukumatning boshqa yuzlab qochqinlar taqdiri bo‘yicha qanday yo‘l tutishini ko‘rsatib beradigan sinovga ham aylandi.

Ikki futbolchining qasamyodi zalda qarsaklar ostida yakunlandi. Savol esa ochiq qoldi: Avstraliya shu darajada tez va qat’iy qaror chiqa olgan bo‘lsa, o‘n yildan ortiq “limbo”da yashayotgan yuzlab odamlar navbati qachon keladi?