Sport Maydon logo
Speaker presenting at FIFA U17 World Cup event

Dylan Tombides: Qatar’dagi Fifa Under-17 World Cupdagi og‘riqli hikoya

Qatarda o‘tayotgan Fifa Under-17 World Cup sahnasida ko‘zga tashlanmaydigan, lekin juda kuchli bir ishtirokchi bor. U maydonga tushmaydi, protokolda ham yo‘q. Lekin har bir taqdimotda, har bir futbolchining xayolida uning nomi yangraydi: Dylan Tombides.

Oradan 15 yil o‘tdi. Sobiq West Ham United hujumchisiga o‘smirlar o‘rtasidagi jahon chempionatida qatnashganidan keyin saraton tashxisi qo‘yilganiga shuncha bo‘ldi. U 2014-yilda, atigi 20 yoshida hayotdan ko‘z yumdi. Ammo uning merosi bugun aynan shu turnirda, yangi avlodni ogohlantirayotgan kuchga aylangan.

DT38 – og‘riqdan tug‘ilgan missiya

Dylan vafotidan keyin onasi Tracey Lee va ukasi Taylor Tombides sukut saqlashni emas, kurashishni tanladi. Ular DT38 Foundation’ni yo‘lga qo‘ydi. Maqsad bitta: erkaklar orasida eng ko‘p uchraydigan xavfli dard – moyak saratoni haqida gapirish, ogohlantirish, hayot saqlab qolish.

Endi ular Fifa bilan hamkorlikda ishlayapti. Bu shunchaki logotiplar yonma-yon turadigan rasmiy hamkorlik emas. Bu – har bir 15-44 yoshli yigit uchun bevosita hayot masalasi.

Tracey Lee bu hamkorlik haqida gapirar ekan, his-tuyg‘ularini yashirmaydi: Fifa bilan bog‘lanish ular uchun “tog‘ cho‘qqisi”. Gap faqat nufuzda emas. Gap shunda-ki, ular bilishadi: bu ish kimningdir hayotini saqlab qolayapti.

Ular son-sanoqsiz xabarlar olishadi. Yigitlar yozadi: Dylan hikoyasini eslab, o‘zida shish paydo bo‘lganini ko‘rgan, vaqtni boy bermagan, shifokorga borgan. Tashxis – moyak saratoni. Davolangan. Endi sog‘. Va bir jumla: “Dylan mening hayotimni saqlab qoldi”.

Bir oilaning fojiasi boshqa oilalar uchun najotga aylanayotgani – fond ishining asl mezoni.

Hazildan jiddiyatga: 1 200 nafar futbolchiga bitta dars

Qatardagi bu turnirda ishtirok etayotgan 48 ta jamoaning har biri DT38 va Fifa tibbiy guruhi tayyorlagan maxsus taqdimotni qabul qildi. Mavzu nozik: moyak saratoni belgilari va o‘zini tekshirishning ahamiyati.

Dastlab ko‘pchilik zalda kulgi bo‘ldi. Yigitlar bir-birining yonida o‘tirib, “bu mavzu” ustidan hazil qildi, qiyinchilik bilan tingladi. Futbolchilar uchun bunday ochiqcha tibbiy mavzular odatda noqulay.

Lekin Dr Andrew Massey, Fifa tibbiy direktori aytganidek, oxir-oqibat xabar hamma jamoalarga yetib bordi. 1 200 nafar futbolchi, 48 ta terma jamoa – barchasi Tracey Lee hikoyasini tingladi. Kulgi o‘rnini sukut, keyin esa savollar egalladi.

Sabab bitta: bu safar gap shunchaki nazariya emas, aniq ism, aniq taqdir haqida ketayotgandi.

“Bu faqat kista” – noto‘g‘ri baho, yo‘qotilgan vaqt

Tracey o‘g‘lining tashxisga olib borgan yo‘lini bir necha bor hikoya qilgan. Har safar zal jimib qoladi.

2011-yilda Dylan o‘zini yaxshi his qilmay qolganda, u klub shifokorlariga bormaslikni tanladi. West Ham United o‘sha payt tushish xavfi bilan kurashayotgan edi, u esa shifokorlarni “bezovta qilishni” istamadi. Oddiy GP qabuliga bordi. U yerda esa: “Xavotir olmang, bu shunchaki kista, odamlar butun umr kista bilan yashaydi”, degan javobni eshitdi.

Dylan mavsumni West Ham bilan yakunladi, so‘ng Avstraliyaga uchib, u yerda jamoadoshlari bilan mashg‘ulotlarga qo‘shildi. Keyin Meksikoga yo‘l oldi – o‘sha paytdagi turnir uchun.

Meksikoda hammasi o‘zgardi. Tasodifiy dopинг nazorati uchun tanlab olindi. Tahlil natijasi esa kutilmaganda man etilgan modda yoki o‘simta borligidan darak berdi. Shundan keyingina to‘g‘ri tashxis qo‘yildi: moyak saratoni.

Keyin – jarrohlik, moyakni olib tashlash, uch yil davom etgan og‘ir kimyoterapiya. Futbolchi orzusi bilan yashagan, maydonda kurashgan yigit endi boshqa raqib – saraton bilan jang qila boshladi.

10 foizlik imkon va og‘ir savol

Tracey o‘sha davrni eslar ekan, bir lahzani alohida tilga oladi. Shifokorlar navbatdagi davolash usuli haqida gapirayotganda, ular faqat bitta raqamni aytishgan: 10 foiz. Shuncha imkon qolgan edi.

Ona bilan o‘g‘il o‘sha xonada o‘tirib, bu raqamning ma’nosini ich-ichidan his qilgan. Natija hammaga ma’lum. Dylan bu jangda yutqazdi.

Lekin aynan shu hikoya bugun Qatardagi zalda o‘tirgan o‘smir futbolchilarga boshqacha qarash baxsh etayapti. Bu endi faqat kasallik haqida ma’ruza emas. Bu – futbolchi, jamoadosh, raqib, do‘st bo‘lishi mumkin bo‘lgan yigitning haqiqiy hayotiy hikoyasi.

Yoshlardan hurmat, zalda quchoqlar

DT38 taqdimotlari ko‘plab terma jamoalarda chuqur iz qoldiryapti. Tracey hikoyasidan keyin Jamaican youth national team futbolchilari uning yoniga kelib, samimiy tarzda: “Yo‘qotishingiz uchun juda afsusdamiz”, deb aytishdi.

Fransiya yoshlar terma jamoasi bilan uchrashuv esa quchoqlashlar va qo‘l siqishlar bilan yakunlandi. Ular bu hikoyani oddiy ma’lumot sifatida qabul qilmadi. Bu – ular ham boshdan kechirishi mumkin bo‘lgan xavfga ochiq qarash, o‘z tanasiga jiddiyroq munosabatda bo‘lish zarurligini eslatgan dars bo‘ldi.

Bugun Qatardagi maydonlarda gollar, driblinglar, dramatik yakunlar haqida ko‘p gapiriladi. Lekin turnir soyasida yana bir muhim o‘yin ketmoqda – vaqtga qarshi poyga. Har bir o‘zini tekshirgan, har bir erta tashxis qo‘yilgan yigit – bu o‘yinda yutib chiqqan futbolchi.

Dylan Tombides maydonga qaytmaydi. Lekin uning raqami, uning ismi va eng muhimi, uning hikoyasi endi boshqa o‘smirlar hayotini saqlab qolayotgan bo‘lsa, bu futbolning eng katta g‘alabalaridan biri emasmi?

Pinco Avto Omad — 12 ta avto uchun sovrinli o‘yinga qo‘shil