Dunyo chempionati atrofidagi siyosiy bo‘ron: Eron terma jamoasi va AQSh rasmiysi
Dunyo chempionati atrofidagi siyosiy bo‘ron: AQSh rasmiysi Eron chiqib ketganida “raqsga tushganini” aytdi
Futbol maydoni bu safar ham faqat futbol haqida bo‘lmadi. Eron terma jamoasi guruh bosqichida gol farqi bilan uyiga qaytishga majbur bo‘lganida, AQSh ichki xavfsizlik tizimining eng yuqori pog‘onasidan kelgan so‘zlar turnir atrofidagi taranglikni yanada kuchaytirdi.
AQSh Ichki xavfsizlik departamenti rahbari Markwayne Mullin jurnalistlar bilan muloqot chog‘ida Eronga nisbatan munosabatini yashirmadi. U Eron terma jamoasi musobaqadan chiqib ketgan paytni eslab, o‘zini tutmadi: u “ular ketganidan xursand” bo‘lganini, vizalari bekor qilingani chog‘ida “hatto qo‘shiq aytib, xursandchilik raqsini tushganini” ochiq aytdi.
Bu gaplar allaqachon siyosiy zanjir bilan o‘ralgan turnirga yana bir keskin qatlam qo‘shdi.
Eronning maydondagi kurashi va bir chiziqqa bog‘liq taqdir
Eronning sportiy taqdiri chiziq ustida turdi. Misrga qarshi o‘yinda qo‘shib berilgan daqiqalarda kiritilgan, lekin VAR orqali millimetrlar bilan ofsayd deb topilgan gol — hammasini o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan lahza edi. Natija 1:1 bo‘lib qayd etildi, lekin umid hanuz so‘nmagandi.
Guruh bosqichi yakunida Eron uchinchi o‘rinni egallab, eng yaxshi sakkizta uchinchi o‘rin egalari orasidan pley-offga chiqish imkonini kutib turdi. Yakuniy zarbani esa boshqa stadiondagi drama berdi: Jazoir va Avstriya o‘rtasidagi 3:3 hisobidagi o‘yin Eronning rasman turnir bilan xayrlashganini anglatdi.
Bitta o‘yindagi bitta chiziq. Bitta ofsayd. Bitta durang. Va hammasi shu.
Chempionat oldidan boshlangan cheklovlar
Eron terma jamoasining bu turnirdagi yo‘li maydondan ancha oldin, tayyorgarlik bosqichidayoq murakkab tus olgan edi. Dastlab Arizona shtatida joylashishi rejalashtirilgan baza Tijuana (Meksika) shahriga ko‘chirildi. Bu o‘zgarish bejiz emasdi: sayohat cheklovlari, vizalar, xavfsizlik protokollari — barchasi jamoadan vaqt va kuchni tortib oldi.
Mullinning o‘zi ham shuni tan oldi: “Biz eng ko‘p vaqt sarflagan jamoa — Eron bo‘ldi”, dedi u. Lekin bu “sarflangan vaqt” Eron uchun imkoniyat emas, to‘siqqa aylandi.
Jamoaga AQShga faqat ilk ikki o‘yindan bir kun oldin kirishga ruxsat berildi. O‘sha kunning o‘zidayoq o‘yin o‘tkazildi va yana shu kuni mamlakatni tark etish sharti qo‘yildi. Uchib kelish, o‘ynash, qaytib ketish — tayyorgarlik uchun deyarli nafas olish imkoni bo‘lmagan rejim.
Faqat so‘nggi guruh o‘yinida, Sietlda, cheklovlar bir oz yumshadi: Eron ikki kun oldin kelishga ruxsat oldi. Lekin yakuniy hushtakdan so‘ng ular yana Tijuana tomon yo‘l oldi.
“Eng ko‘p ezilgan jamoa”
Bunday sharoitda murabbiy Amir G‘alenoiyning ohangida alam bo‘lishi ajab emas. U turnir yakunida o‘z jamoasini “butun musobaqadagi eng ko‘p ezilgan” deb atadi. Uning fikricha, AQSh, Kanada va Meksika hamkorligidagi mezbonlik fonida aynan Eron eng ko‘p cheklovlarga duch kelgan.
G‘alenoiy “bizga juda adolatsiz munosabatda bo‘lishdi”, deb ta’kidladi va jamoa zarur bo‘lgan mashg‘ulot oynasining “yarmidan ham kamini” olganini aytdi. Futbolchilar uchun bu nafaqat jismoniy, balki ruhiy zarba ham bo‘ldi.
Kapitan Mehdi Taremi ham kayfiyatni yashirmadi: “Bunday taranglik jahon chempionatining zavqini buzadi. Biz birinchi daqiqadanoq bu taranglikni his qildik”, dedi u.
Siyosat soyasidagi futbol
Bu turnir Eron uchun nafaqat raqib darvozasiga yo‘l topish, balki chegaralar, vizalar va siyosiy keskinliklar bilan kurash bo‘ldi. AQSh va Isroil bilan davom etayotgan ziddiyat fonida Eron terma jamoasi har bir safariga, har bir mashg‘ulotiga, har bir uchishiga siyosiy yuk ortilgan holda bordi.
Mullinning “ular ketganidan xursandman, qaytib kelmaydi”, degan gapi esa futbol maydoni va siyosiy minbar o‘rtasidagi chiziq qanchalik ingichka ekanini yana bir bor ko‘rsatdi.
Eron futbolchilari bu chempionatni alam bilan tark etishdi. Ular uchun bu faqat bir turnirning yakuni emas, balki savol: qachon futbol yana faqat futbol bo‘lib qoladi?
