Chris Smalling: Maidstone’dan Champions League g‘alabasi yo‘li

Shimoliy-g‘arbda, yangi klub izlayotgan 36 yoshli markaziy himoyachi o‘zini yana bir burilish nuqtasida topdi. Chris Smalling maydondan tashqarida kelajak rejalari haqida o‘ylayapti, lekin hozircha bitta asosiy maqsad bor: yana yuqori darajada o‘ynash.

Uning hikoyasi allaqachon noodatiy. Uch yil ichida non-liga’dagi Maidstone’dan Champions League finaligacha. Uch mamlakatda 580 ta klub o‘yini. Sir Alex Ferguson va Jose Mourinho qo‘l ostida o‘tgan yillar. 31 ta Angliya terma jamoasi o‘yini. Manchester United va Roma bilan yutgan sovrinlar. Va baribir u o‘zini “tayyor bo‘lgan, lekin hali to‘liq yozilmagan” futbolchi deb his qiladi.

Tana, yillar va genetika

Smalling bugun o‘z tanasini 26 yoshligidan ancha yaxshi biladi, bunga ishonadi ham.

“Endi tanamni o‘sha paytdagidan ancha yaxshi tushunaman, bu o‘yinlarimda ko‘rinayapti”, – deydi u.

Yoshligida Sir Alex joriy qilgan odatlar yodida. Ryan Giggs yoga qilardi, o‘sha paytda bu ko‘pchilik uchun noodatiy ko‘ringan bo‘lsa-da, Ferguson qarish jarayoniga tayyorgarlikni erta boshlagan edi. Smalling uchun ham 30 dan keyingi har bir mavsum – alohida qimmat.

Mashg‘ulotning o‘zi qisqa. Asl “ish” esa mashg‘ulotlar oralig‘ida boshlanadi: ovqatlanish, tiklanish, qo‘shimcha mashqlar, hatto qo‘shimcha moddalar tarkibigacha. U pre-season davrida klub taklif qiladigan oddiy qon tahlillarida to‘xtab qolmadi. Genetik test topshirdi, chuqurroq kirib bordi. Natijada parhez ham, qo‘shimcha moddalari ham o‘zgardi.

O‘tgan mavsum Saudi Pro League’dagi Al-Fayha safida u har bir o‘yinda maydonga tushdi. 36 yoshida butun mavsumni to‘liq o‘ynash – bu uning uchun alohida faxr manbai. Karera tugamagan, ammo orqaga qarab, 18 yil avvalgi yigitni eslasa, bu darajaga chiqishini hatto “zaxira variant” sifatida ham tasavvur qilmagan.

Maidstone’dan Fulham’gacha: xavfli qaror

“O‘sha paytda bu hatto D-reja ham emasdi”, – deya eslaydi u.

U Maidstone safida o‘ynar, lekin asosiy rejasi universitet edi: moliyaviy iqtisodiyot bo‘yicha o‘qish. A-level imtihonlari topshirilgan, hujjatlar tayyor, Leicesterdagi boshqa non-liga klublarini ham ko‘zdan kechirayotgan, chunki futbolni butunlay tashlab ketmoqchi emasdi.

Keyin yozning oxirida imkoniyat paydo bo‘ldi. Juda kichik, juda noaniq, lekin rad etib bo‘lmaydigan imkoniyat.

Fulham chaqirdi.

Roy Hodgson bir mashg‘ulot o‘yinini tomosha qildi, keyin uni xonasiga chaqirdi va shartnoma taklif qildi. “Bu hatto to‘liq bir hafta ham bo‘lmadi, – deydi Smalling. – Fikrlarimni yig‘ishga vaqtim yo‘q edi. To‘liq shok holatida edim”.

Bu Hodgson uni o‘ylashga ulgurmasdan qaror qabul qilishga majbur qilgan birinchi va oxirgi holat emasdi.

2010 yil 17 yanvar. Premier League doirasida Blackburn safariga tayyorlanayotgan Fulham. Smalling o‘sha kuni 2:0 hisobidagi mag‘lubiyatda maydonga tushmadi. Uning hayotidagi asosiy voqea bir kun oldin, mehmonxonada yuz berdi.

Ko‘p klublar haqida gap-so‘zlar yurardi, lekin Manchester United nomi tilga olinmagan edi. Keyin Roy Hodgson uni avtobusdan tushirdi.

Fulham taklifni qabul qilganini aytdi. Sir Alex 45 daqiqa ichida mehmonxonaga kelardi.

Smalling avval onasiga qo‘ng‘iroq qildi. Keyin esa xonada o‘tirib, o‘ziga savol berdi: bu uchrashuv qanday o‘tadi, u qanday savollar berishi mumkin?

Sir Alex bilan suhbat bir necha soat davom etdi. Bosim, hayajon, shubhalar – hammasi uning oldida erib ketdi.

Smalling o‘sha paytda ham o‘zini bu darajaga tayyor deb his qilmagan: United allaqachon kuchli markaziy himoyachilarga ega edi. U rivojlanishni xohlardi, lekin “qayerga sig‘aman?” degan savol uni qiynardi.

Ferguson esa aniq javob berdi: imkoniyat bo‘ladi, unga ishonadi.

Smalling uchun bu so‘zlar keyin yillar davomida kiyinish xonasida, maydonda, shaxsiy suhbatlarda o‘z tasdig‘ini topdi. U uchun buyuk murabbiylarni boshqalardan ajratib turadigan jihat ham aynan shu insoniy tomon.

Jose bilan “sovuq” emas, issiq aloqalar

Tashqaridan qaraganda, Jose Mourinho bilan bo‘lgan munosabatlar boshqacha ko‘rinadi. 2016 yil noyabrida jarohat bilan bog‘liq ochiq tanqidlar, savollar, shubhalar. Lekin Smalling buni boshqacha ko‘radi.

“United yoki Roma bo‘lsin, Jose meni aksariyat o‘yinlarda maydonga tushirar, chunki bizda yaxshi munosabat bor edi va u menga ishongan”, – deydi u.

Uning fikricha, ko‘p murabbiylar yosh futbolchilarga tez ta’sir ko‘rsata oladi. Lekin Ferguson va Mourinho’ni boshqalardan ajratadigan narsa – tajribali, ko‘pni ko‘rgan futbolchilarga ham ishonch singdira olish qobiliyati. Ularning nigohi, ishonch bilan aytilgan so‘zi, “bu bo‘ladi” degan qat’iyati – aynan shu holatlarda jamoa ichida hamma “qulflanib”, bir yo‘nalishga qaraydi.

Smalling bir epizodni eslaydi: sinib ketgan barmoqqa ukol olayotgan, baribir o‘ynashga harakat qilayotgan paytlaridan biri. Mourinho unda shunday ruhiyat yaratganki, u o‘zini deyarli hamma narsaga qodir deb his qilgan. Balki, o‘zi tan olganidek, ba’zan shunday o‘ynamasligi kerak bo‘lgan paytda ham.

U ukol soni bo‘yicha chegaraga yetdi, bir mashg‘ulot oldi qizish jarayonida to‘xtashga majbur bo‘ldi. Mourinho hafsalasi pir bo‘ldi. Lekin Smalling bu holatni ham ishonch belgisi sifatida qabul qildi: murabbiy boshqa markaziy himoyachini tanlashi mumkin edi, lekin aynan uni xohlardi.

U bugun ham Mourinho bilan aloqani uzmagan. Yaqinda murabbiy Real Madrid boshqaruvini qo‘lga olganida, Smalling unga omad tilaydi.

Murabbiylikka o‘tish rejalari bormi? Yo‘q.

“Bu mening yo‘lim bo‘lmaydi deb o‘ylayman, – deydi u. – Keyingi bosqichga nisbatan o‘zimni ancha xotirjam his qilyapman”.

Maydondan keyingi hayot: ta’lim, loyihalar, ta’sir

Smalling allaqachon o‘yinchilikdan keyingi hayotini bosqichma-bosqich qurmoqda. U Global Institute of Sport bilan hamkorlikda yosh futbolchilar uchun ta’lim dasturi ustida ishlayapti. Yaqin orada bu loyiha e’lon qilinadi. Yana uch-to‘rt shunday tashabbus bor.

Hozircha esa asosiy e’tibor maydonda. U o‘zini jismonan yaxshi holatda deb biladi, statistik ko‘rsatkichlari ham bunga mos. Futbolga bo‘lgan ishtiyoqi so‘nmagan.

Uni qo‘lga kiritadigan klub faqat tajribali markaziy himoyachini emas, bundan ancha ko‘prog‘ini oladi.

Al-Fayha’da u nafaqat maydonda, balki klub infratuzilmasida ham iz qoldirdi. Gimni yuqori darajadagi futbolchi talablariga mos holga keltirishda faol ishtirok etdi. Oldingi klublarida ham xuddi shunday: u o‘zini faqat o‘yinlar bilan emas, kiyinish xonasidagi ta’siri, kunlik ish madaniyati bilan ham eslatib kelganidan faxrlanadi.

“Xavfsiz yo‘l”ni rad etgan yigit

Orqaga nazar tashlasa, universitet taklifini rad etish – hayotidagi eng xavfli, lekin eng to‘g‘ri qarorlardan biri bo‘lgani ayon.

“Bu ancha xavfsiz yo‘l bo‘lardi”, – deydi u.

Fulham’dagi birinchi yilda katta pul topmagan. Zaxira jamoa o‘yinlari, birinchi jamoa bilan safarlarda “19-futbolchi” bo‘lib yurish – avtobusda boradi, lekin zaxira o‘rindig‘iga ham kirmasligi mumkin. Hech qanday kafolat yo‘q edi: na maosh, na kelajak.

Keyin Manchester United bilan to‘rt yillik shartnoma. Birinchi yil oxirida yangilangan bitim. Bir yil o‘tib – yana yangisi. Yana 18 oydan so‘ng – navbatdagi shartnoma.

Har safar uning oldiga yangi “saboq” emas, yangi “saboqdan keyingi mukofot” qo‘yildi. Smalling uchun bu “har doim oldinda yana bir saboq bor” degan hissiyot emas, balki “hech narsani o‘z-o‘zidan deb qabul qilmaslik” mentalitetini mustahkamladi.

U hamon shu kayfiyatda: yillar o‘tgan, sovrinlar yutgan, lekin o‘zini hali ham nimanidir isbotlashi kerak bo‘lgan futbolchi sifatida ko‘radi. Endi savol bitta: yangi manzil qayer bo‘ladi va u yerda yana qanchaga yetib boradi?