Chorak finalda raqamlar: sakkiz jamoa, sakkizta qurol
Jahon chempionati chorak final bosqichiga yetdi. Opta hisob-kitobiga ko‘ra, to‘rtlikka chiqish ehtimoli bo‘yicha tartib shunday: avval Fransiya, keyin Ispaniya, undan so‘ng Argentina va Angliya. Lekin bitta haqiqat o‘zgarmaydi: qolgan sakkiz jamoaning har biri bu turnirda raqamlar bilan asoslangan kuchli tomoniga ega.
Endi raqamlar ortidagi hikoyaga nazar tashlaymiz.
Fransiya: dribblingdan tug‘ilayotgan zarbalar
Fransiya raqibni yonidan emas, ichidan yorib o‘tadi. Opta kamida besh metrga to‘p olib yurishni “carry” sifatida qayd etadi va bu yugurish zarba yoki golli vaziyat yaratish bilan tugagan-tugamaganini belgilaydi. Fransiya bu bo‘yicha chorak finaldagilar orasida alohida qatorda turibdi: 33 ta “carry” zarba bilan yakunlangan.
Bu faqat bitta yulduzga bog‘liq emas. To‘qqiz nafar futbolchi kamida to‘rttadan zarba bilan yakunlangan va golli vaziyat yaratgan “carry”ga ega. Ousmane Dembélé, Désiré Doué, Kylian Mbappé va Michael Olise shu ro‘yxatning eng yorqin nomlari. Bradley Barcola esa yana bitta yugurishdan keyin beradigan hal qiluvchi pas bilan bu elit klubga qo‘shilishi mumkin.
Fransiya uchun bu faqat chiroyli dribbling emas. Bu raqib jarima maydoniga to‘g‘ridan-to‘g‘ri, keskin zarba bilan yakunlanadigan hujum yo‘li.
Marokash: metriga sprint sig‘gan jamoa
Marokash bu bosqichdagi eng ko‘p sprint qiladigan jamoa. Ular ayrim raqiblarga qaraganda yarim soat ko‘proq o‘ynagan bo‘lishi mumkin, lekin bu shunchaki raqam to‘plash emas.
Har bir jamoaning umumiy sprint soni bosib o‘tilgan masofaga bo‘linadi. Natija shuni ko‘rsatadiki, Marokash bir kilometrga 0,75 ta sprint bilan chorak finaldagilar orasida eng intensiv yuguradigan jamoa bo‘lib turibdi. Ikki o‘yinini konditsionerli stadionlarda o‘tkazgani ularga biroz nafas bergan bo‘lishi mumkin, ammo bu jamoa Fransiyaning texnik ustunligiga jismoniy kuch bilan javob qaytarishga tayyor.
Ular uchun bu o‘yin nafaqat taktik, balki chidamlilik sinovi ham bo‘ladi.
Ispaniya: to‘pni saqlagan — xavfni o‘chirgan
Ispaniya yana to‘pni o‘ziga bo‘ysundirgan. Ularning o‘rtacha to‘p nazorati ko‘rsatkichi Euro 2012 dagi oltin avlod davridan deyarli farq qilmaydi. Bu safar jamoa o‘sha yillardagi kabi zerikarli emas, lekin to‘pni ushlab turish orqali himoyani xuddi shunday mustahkamlagan.
Opta ma’lumotiga ko‘ra, ular butun turnir davomida atigi 1,49 kutilgan golli vaziyat (xG)ga yo‘l qo‘ygan. Bu raqamni kontekstga qo‘ysak: Norvegiya beshta o‘yinining to‘rttasida kamida shuncha xG ni raqibga ruxsat bergan.
Ispaniya raqibni to‘pdan ajratib, xavfni ham ajratib qo‘ymoqda.
Belgiya: yuqori pressingdan tug‘iladigan zarbalar
Belgiya raqibni orqadan emas, oldindan bo‘g‘adi. Opta “high turnover” sifatida raqib darvozasidan 40 metr ichida boshlanadigan ochiq o‘yin epizodlarini qayd etadi. Bu bo‘yicha yetakchi — Ispaniya (50 ta), Belgiya esa 41 ta bilan quvib kelayotgan guruhda.
Farq boshqa joyda. Belgiyaning 41 ta yuqori pressingdan boshlagan epizodidan 15 tasi zarba bilan yakunlangan. Bu ko‘rsatkich bo‘yicha hech kim ularga yaqinlashmagan. Shu epizodlardan kiritilgan 4 ta gol ham chorak finaldagilar orasida eng yaxshi natija.
Demak, Ispaniya to‘pni yo‘qotgan lahzalarida o‘ziga xos xavfga duch keladi. Belgiyaning old chizig‘i ularni o‘ziga xos noqulay hududda xatoga majbur qilishi mumkin.
Norvegiya: kam zarba, lekin eng sifatli imkoniyatlar
Norvegiya boshqa yo‘lni tanladi: ko‘p emas, aniq. Ular Cape Verde dan atigi to‘rtta zarbaga ko‘proq zarba yo‘llagan, garchi bir o‘yin ko‘proq o‘tkazgan bo‘lsa ham. Shunga qaramay, ularning har bir zarbasi deyarli og‘irlikka ega.
Penaltisiz zarbalardagi o‘rtacha kutilgan gol ko‘rsatkichi — 0,17 xG. Bu turnirda boshqa hech bir jamoa bunday darajaga chiqa olmagan. Hatto o‘tgan mavsumda Yevropaning “katta beshlik” ligalarida ham birorta jamoa butun mavsum davomida shuncha yuqori o‘rtacha xG/zarba ko‘rsatkichiga erishmagan.
Norvegiya raqibni o‘qqa tutmaydi. Ular kam o‘q uzadi, lekin nishonga yaqin masofadan.
Angliya: “katta imkoniyat”lar yomg‘iri
Angliya Meksikaga qarshi o‘yinda hujumdagi eng sovuqqon yuzini ko‘rsatdi: atigi olti zarba, beshtasi darvozaga yo‘llangan, uchta gol. Ikki yaqin masofali zarba va penalti — Opta bularni “katta imkoniyat” sifatida belgilaydi, ya’ni “o‘yinchi odatda gol urishi kutiladigan vaziyat”.
Turnir boshida bu imkoniyatlardan foydalanish bo‘yicha ancha isrofgarchilik bo‘lgan bo‘lsa-da, umumiy hisobda Angliya chorak finalga kelib eng ko‘p “katta imkoniyat” yaratgan jamoaga aylandi: 23 ta.
Bu raqam raqiblar uchun signal: Angliyaga bitta-ikkita bo‘sh zona berishning o‘zi kifoya. Ular bundan oltin yasashni biladi.
Argentina: uch yo‘nalishda zarba beradigan chempion
Argentina 14 ta gol bilan turnirda eng ko‘p gol urgan jamoalar qatorida. Ularni boshqalardan ajratib turgan jihat esa hujumdagi rang-baranglik. Opta “muntazam o‘yin”dan tashqaridagi holatlarda — qarshi hujumlar, standartlar va penaltidan kiritilgan gollar bo‘yicha bunday ko‘p sonni boshqa hech kim qayd etmagan: jami 7 ta gol.
Avstriyaga qarshi o‘yinda ikki marta qarshi hujumdan zarba berishdi. Jordan ustidan qozonilgan g‘alabada ikki marta jarima zarbasidan gol urishdi. Cape Verde bilan bahsda esa ikki burchak zarbasidan foyda ko‘rishdi. Ustiga-ustak, Lionel Messi penalti yo‘qotish imkoniga ham ega — baribir jamoa gollarini topyapti.
Argentina raqibni faqat bir uslub bilan emas, uch xil yo‘nalishda bosadi. Bu esa chorak final bosqichida ularga alohida ustunlik beradi.
Shveysariya: sekin ko‘rinadi, tez harakat qiladi
Ko‘z bilan qaraganda Shveysariya hujumda uncha chaqqon ko‘rinmaydi. 48 ta jamoa orasida ular tezlik bo‘yicha old qatorlarda emas. Lekin Opta o‘lchoviga ko‘ra, chorak finaldagilar ichida aynan Shveysariya to‘pni raqib darvozasi tomon eng tez “harakatlantirayotgan” jamoa.
“Direct speed” — bu to‘pning hujum paytidagi raqib darvozasi chizig‘iga nisbatan o‘rtacha harakat tezligi. Shveysariyada bu ko‘rsatkich 1,77 metr/sekund. Ya’ni, ular to‘pni ko‘p ushlab turmaydi, imkon paydo bo‘ldimi — oldinga, tik yo‘nalishga o‘tadi.
Argentina to‘pni o‘zida saqlashni yaxshi ko‘radi. Demak, Shveysariya o‘z imkoniyatini kam oladi. Lekin bir marta bo‘sh zona topsa, raqamlar shuni ko‘rsatadiki, ular to‘pni raqib darvozasiga qarab juda tez yetkazib bera oladi.
Chorak finalga kelib raqamlar shunchaki statistika emas, taktikaning yalang‘och izohi bo‘lib qoldi. Endi savol bitta: kim o‘z kuchli tomonini maydonda saqlab qoladi, kim esa raqibning qurolini o‘ziga qarshi ishlatadi?
